U pacjentek ciężarnych kluczowe znaczenie ma trymestr ciąży, ponieważ zmienia się nie tylko samopoczucie, ale też mechanika krążenia w pozycji na plecach.
Poprawna jest odpowiedź "W trzecim trymestrze", bo w późnej ciąży powiększona macica może uciskać żyłę główną dolną. Taki ucisk zmniejsza powrót krwi do serca i może wywołać objawy nietolerancji pozycji leżącej: osłabienie, bladość, przyspieszenie akcji serca, zawroty głowy, a nawet omdlenie i spadki ciśnienia. W praktyce gabinetu oznacza to konieczność modyfikacji ułożenia pacjentki: częściej wybiera się pozycję półsiedzącą (z uniesionym tułowiem) lub ułożenie lewoboczne/ z odciążeniem prawego biodra oraz planuje krótsze etapy zabiegu i przerwy.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "W pierwszym trymestrze" – w tym okresie standardowa pozycja na fotelu zwykle nie stanowi problemu z punktu widzenia ucisku dużych naczyń. W I trymestrze większy nacisk kładzie się na rozważne planowanie zabiegów (np. ograniczanie planowych procedur inwazyjnych), ale sama pozycja leżąca nie jest typowym wskazaniem do modyfikacji.
- "W drugim trymestrze" – jest często uznawany za najbardziej stabilny czas do wykonywania zabiegów stomatologicznych; pacjentka zwykle lepiej toleruje standardowe ułożenie na fotelu.
- "We wszystkich trymestrach tak samo" – to nadmierne uogólnienie. Różnice między trymestrami są istotne klinicznie, a potrzeba unikania pozycji leżącej dotyczy przede wszystkim późnej ciąży, kiedy rośnie ryzyko ucisku żyły głównej dolnej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy unikania pozycji leżącej u ciężarnej, skojarz to z późną ciążą i mechanizmem ucisku żyły głównej dolnej, a nie z pierwszym trymestrem.
