Niezgodność w leku recepturowym to sytuacja, w której po połączeniu składników powstaje preparat o niepożądanych cechach (np. osad, zmętnienie, rozwarstwienie, zmiana konsystencji), co może wpływać na jakość, jednorodność dawki i stabilność. Jednym z najczęstszych mechanizmów jest przekroczenie rozpuszczalności: w danym rozpuszczalniku i temperaturze można rozpuścić tylko określoną ilość substancji. Gdy stężenie jest zbyt wysokie albo warunki ulegną zmianie (np. ochłodzenie, zmiana składu rozpuszczalnika), roztwór nie utrzyma substancji w fazie ciekłej i pojawia się wytrącanie lub krystalizacja.
Odpowiedź "Przekroczona rozpuszczalność." pasuje do typowego obrazu niezgodności fizycznej: preparat traci klarowność lub jednorodność, mimo że technicznie można było postępować zgodnie z receptą. W praktyce oznacza to konieczność oceny, czy lek jest odpowiedni do wydania oraz czy nie trzeba zmienić sposobu sporządzenia (np. inny rozpuszczalnik, mniejsze stężenie, inna postać).
Pozostałe propozycje odnoszą się do innych mechanizmów:
- "Wytrącenie słabego kwasu." sugeruje specyficzny przypadek zależny od pH i równowag kwas-zasada. Bez informacji o składnikach i odczynie nie da się tego jednoznacznie powiązać z samym faktem sporządzania leku według recepty.
- "Reakcja podwójnej wymiany." dotyczy reakcji chemicznej między jonami (powstanie nowego związku). To nie jest to samo co przekroczenie rozpuszczalności pojedynczej substancji; wymaga obecności odpowiednich reagentów w składzie.
- "Wysolenie." oznacza zmniejszenie rozpuszczalności substancji (często białek lub związków organicznych) przez dodatek soli/elektrolitu. To mechanizm zależny od jonowości środowiska i również wymaga konkretnego układu składników.
Na egzaminie warto zapamiętać: jeśli problemem jest "za dużo substancji jak na dany rozpuszczalnik" i pojawia się osad, najprościej rozważyć kategorię przekroczonej rozpuszczalności, a dopiero przy danych o pH, jonach i konkretnych składnikach rozważać reakcje chemiczne lub wysalanie.
