KWALIFIKACJA ROL4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 2.
Która roślina jest najbardziej tolerancyjna na niskie pH gleby?
Ilustracja przedstawia tabelę z optymalnym zakresem pH gleby dla różnych roślin.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ziemniaki zalicza się do roślin stosunkowo dobrze znoszących zakwaszenie, dlatego przy niższym pH gleby zwykle radzą sobie lepiej niż lucerna (wymaga wyższego pH). Owies i kukurydza mają z reguły większe wymagania co do odczynu niż ziemniak, więc są mniej tolerancyjne na bardzo kwaśne stanowiska.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy porównania wymagań glebowych kilku gatunków i wskazania rośliny, która najlepiej toleruje niskie pH, czyli zakwaszenie gleby.

Odpowiedź "Ziemniaki." jest właściwa, ponieważ ziemniak jest powszechnie uznawany za roślinę, która potrafi utrzymać względnie poprawny wzrost i plonowanie na glebach bardziej kwaśnych niż te, których wymagają rośliny szczególnie wrażliwe na zakwaszenie. W praktyce oznacza to, że przy obniżonym pH ziemniak zwykle wykazuje mniejsze pogorszenie kondycji niż gatunki o wysokich wymaganiach co do odczynu.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "Lucerna." – to roślina motylkowa o wysokich wymaganiach glebowych. Na stanowiskach kwaśnych rośnie i plonuje słabiej; często wymaga doprowadzenia odczynu do korzystniejszego poziomu, dlatego nie jest dobrą odpowiedzią na pytanie o najwyższą tolerancję na niskie pH.
  • "Owies." – owies bywa postrzegany jako zboże "mało wymagające", ale to nie jest to samo co najwyższa tolerancja na silne zakwaszenie. W zestawieniu z ziemniakiem nie jest zwykle wskazywany jako gatunek najbardziej tolerancyjny na niskie pH.
  • "Kukurydza." – kukurydza jest wrażliwa na niekorzystne warunki stanowiska, a zakwaszenie może ograniczać dostępność składników pokarmowych i pogarszać rozwój systemu korzeniowego. W praktyce preferuje odczyn bliższy obojętnemu niż typowo kwaśny, więc nie jest najbardziej tolerancyjna.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wśród odpowiedzi pojawiają się rośliny motylkowe (np. lucerna) i rośliny okopowe (np. ziemniak), to przy pytaniach o tolerancję na zakwaszenie często bardziej prawdopodobną odpowiedzią jest okopowa, a nie motylkowa, ponieważ motylkowe zwykle silniej reagują na niskie pH.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znaczy, że dany gatunek potrafi rosnąć i plonować względnie poprawnie mimo zakwaszenia. Niskie pH ogranicza dostępność części składników i może zwiększać toksyczność niektórych jonów, więc rośliny tolerancyjne słabiej odczuwają te skutki.
Lucerna ma wysokie wymagania co do odczynu i na stanowiskach kwaśnych szybciej traci wigor. Zakwaszenie utrudnia jej pobieranie składników oraz pogarsza warunki dla rozwoju i trwałości plantacji, dlatego częściej wymaga wcześniej poprawionego pH.
Częste są: słabszy wzrost, płytki system korzeniowy, gorsze wykorzystanie nawożenia oraz przebarwienia wynikające z niedoborów składników (mimo ich obecności w glebie). Objawy mogą przypominać niedożywienie, ale przyczyną bywa odczyn.
Nie zawsze. "Tolerancja" nie oznacza, że kwaśna gleba jest optymalna, tylko że szkody są relatywnie mniejsze niż u innych gatunków. Ostateczny wynik zależy też od typu gleby, nawożenia, odmiany i warunków pogodowych w danym roku.
W praktyce szczególnie wrażliwe na zakwaszenie bywają rośliny o wysokich wymaganiach siedliskowych, w tym wiele motylkowych. Gdy pojawia się taka roślina w odpowiedziach, warto rozważyć, czy nie będzie ona "mniej tolerancyjna" od okopowych lub części zbóż.
Najlepiej przed planowaniem zmianowania i nawożenia, zwłaszcza gdy pole ma historię spadku plonów, słabszej reakcji na nawozy lub gdy podejrzewasz zakwaszenie. Badanie pH pomaga dobrać gatunek, dawki nawozów i ewentualną potrzebę wapnowania.
"Mało wymagająca" może dotyczyć np. mniejszych potrzeb nawozowych lub tolerancji na słabsze gleby, ale nie musi oznaczać odporności na zakwaszenie. "Tolerancyjna na niskie pH" to konkretnie gatunek, który lepiej znosi chemiczne skutki kwaśnego odczynu.
Kukurydza jest wrażliwa na ograniczenia pobierania składników i słabszy rozwój korzeni, co może nasilać się przy zakwaszeniu. W efekcie na bardzo kwaśnych stanowiskach częściej obserwuje się spadek wigoru i plonu, niż u gatunków bardziej tolerancyjnych.
Owies bywa dość elastyczny w uprawie, ale w pytaniach testowych kluczowe jest porównanie "kto znosi najgorzej, a kto najlepiej". W zestawieniu z ziemniakiem owies nie jest zwykle wskazywany jako najbardziej tolerancyjny na niskie pH.
Najczęstsze są: mylenie tolerancji z optimum, wybór rośliny "popularnej" zamiast tej o właściwych wymaganiach, oraz kierowanie się stereotypem "zboże jest zawsze odporne". Pomaga zapamiętanie, że motylkowe zwykle gorzej znoszą niskie pH.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Ziemniaki zalicza się do roślin stosunkowo dobrze znoszących zakwaszenie, dlatego przy niższym pH gleby zwykle radzą sobie lepiej niż lucerna (wymaga wyższego pH)."

Materiały:

  • Podstawy gleboznawstwa i chemii rolnej (skrypty/podręczniki szkolne)
  • Materiały doradcze IUNG-PIB dotyczące zakwaszenia gleb i wapnowania
  • Poradniki uprawy roślin (agrotechnika ziemniaka, kukurydzy, zbóż i lucerny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego