KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Dane na tabliczce znamionowej wskazują, że do pomiaru prądu znamionowego silnika, przy połączeniu uzwojeń w trójkąt, należy zastosować amperomierz o zakresie
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową silnika elektrycznego, co jest typowe w kontekście egzaminów zawodowych dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabliczki znamionowej odczytuje się prąd 12,0/6,9 A dla połączeń Δ/Y.
Dla trójkąta (Δ) obowiązuje wyższy prąd 12,0 A i prąd przemienny (~, 50 Hz).
Amperomierz dobiera się z zakresem większym od mierzonej wartości, więc najbliższy standardowy zakres to 15 A AC.

Pełne wyjaśnienie:

Tabliczka znamionowa silnika podaje zwykle dwa zestawy parametrów, odpowiadające dwóm sposobom połączenia uzwojeń: trójkąt (Δ) i gwiazda (Y). W tym typie silnika spotyka się zapis w postaci dwóch napięć (np. 220/380 V) oraz dwóch prądów (np. 12,0/6,9 A). Zasada odczytu jest taka, że:

  • dla Δ przypisany jest niższy z podanych poziomów napięcia (tu 220 V) i jednocześnie wyższy prąd znamionowy (tu 12,0 A),
  • dla Y przypisany jest wyższy poziom napięcia (tu 380 V) i niższy prąd znamionowy (tu 6,9 A).

Pytanie dotyczy pomiaru prądu znamionowego przy połączeniu w trójkąt, więc wartością odniesienia jest 12,0 A.

Następnie trzeba dobrać zakres amperomierza. W praktyce przyrząd dobiera się tak, aby jego zakres był większy od przewidywanej wartości mierzonej (nie może być "na styk", bo grozi to przekroczeniem zakresu i błędem/ryzykiem uszkodzenia). Dla 12,0 A najbliższy typowy zakres powyżej tej wartości to 15 A. Dodatkowo dobra praktyka pomiarowa zakłada, że wartość mierzona powinna wypadać w środkowej części skali; 12,0 A na zakresie 15 A to ok. 80% skali, co jest akceptowalne.

Trzeci element to rodzaj prądu: symbol ~ oraz częstotliwość 50 Hz oznaczają, że silnik jest zasilany prądem przemiennym. Dlatego poprawny jest wybór amperomierza 15 A prądu przemiennego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 7,5 A AC – zakres za mały, bo prąd 12,0 A przekroczy możliwości przyrządu.
  • 15 A DC – dobry zakres liczbowy, ale niewłaściwy rodzaj prądu (silnik pracuje na AC).
  • 7,5 A DC – jednocześnie za mały zakres i zły rodzaj prądu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Na tabliczce są zwykle dwie wartości prądu: dla Δ i dla Y. Dla połączenia w trójkąt wybiera się wyższą z podanych wartości prądu (tu 12,0 A), bo Δ odpowiada niższemu napięciu i większemu prądowi znamionowemu.
Połączenie uzwojeń zmienia napięcie fazowe na uzwojeniu i wynikowe prądy. W praktyce tabliczka podaje: dla Δ (niższe napięcie zasilania) silnik pobiera większy prąd linii, a dla Y (wyższe napięcie) mniejszy. To typowy zapis 220/380 V oraz 12,0/6,9 A.
Symbol ~ oznacza prąd przemienny, a 50 Hz to częstotliwość sieci. Wniosek egzaminacyjny jest prosty: do pomiaru prądu takiego silnika dobiera się amperomierz przeznaczony do AC, a nie do prądu stałego.
Zakres miernika powinien być większy od wartości mierzonej. Jeśli prąd znamionowy wynosi 12,0 A, to przy typowych zakresach (np. 10 A, 15 A, 20 A) wybiera się 15 A, bo 10 A byłoby za mało i doszłoby do przekroczenia zakresu.
Zasadniczo nie, jeśli silnik jest zasilany prądem przemiennym. Przy symbolu ~ i 50 Hz potrzebny jest przyrząd do AC (albo uniwersalny AC/DC z właściwym trybem). Dobranie amperomierza DC do obwodu AC daje błędne wskazania lub brak poprawnego pomiaru.
Wtedy, gdy silnik jest przystosowany do dwóch sposobów połączenia uzwojeń: Δ/Y. Producent podaje pary wartości, np. 220/380 V i 12,0/6,9 A. Dzięki temu wiadomo, jakie napięcie i jaki prąd dotyczą pracy w Δ oraz jakie dotyczą pracy w Y.
Najczęściej to błąd "na oko": ktoś wybiera mniejszy zakres, bo wydaje się "blisko" lub myli prądy Δ i Y. Jeśli właściwy prąd wynosi 12,0 A, to zakres 7,5 A jest za mały i pomiar będzie poza skalą, co jest błędem technicznym i egzaminacyjnym.
Amperomierz włącza się szeregowo w tor prądowy (w jedną z żył zasilających), tak aby cały mierzony prąd przez niego przepływał. W praktyce często używa się też mierników cęgowych do AC, które pozwalają mierzyć prąd bez rozpinania obwodu.
To dwie wartości prądu znamionowego dla dwóch konfiguracji uzwojeń. Pierwsza dotyczy zwykle Δ (większy prąd), a druga Y (mniejszy prąd). W zadaniu, gdzie mowa o połączeniu w trójkąt, należy przyjąć 12,0 A jako prąd znamionowy.
Najpierw wybierz poprawną wartość prądu z tabliczki (dla Δ jest większa). Potem zastosuj regułę: zakres musi być większy od wartości mierzonej i najlepiej, gdy pomiar nie wypada na samym końcu skali. To zwykle oznacza wybór najbliższego wyższego typowego zakresu, np. 15 A dla 12 A.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/elektromontażu: rozdziały o silnikach trójfazowych i tabliczkach znamionowych
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dot. wykonywania pomiarów prądu w obwodach AC
  • Materiały dydaktyczne o połączeniach uzwojeń silników (Δ/Y) i zależnościach prądowo-napięciowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego