KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 5.
Który produkt należy do grupy "pustych kalorii", dostarczających organizmowi tylko węglowodanów przyswajalnych?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości węglowodanów w różnych produktach spożywczych, co jest istotne
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Puste kalorie" to produkty dostarczające głównie energii, zwykle z łatwo przyswajalnych cukrów, przy małej wartości odżywczej (mało witamin, składników mineralnych i błonnika). Wśród podanych odpowiedzi najbardziej pasują słodycze: krówki. Kasza, jabłka i jogurt dostarczają też innych cennych składników.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie "pustych kalorii" w nauczaniu żywienia odnosi się do produktów, które dostarczają dużo energii, a jednocześnie mają niewielką wartość odżywczą (mało witamin, składników mineralnych, błonnika). Najczęściej są to produkty o wysokiej zawartości cukrów prostych i/lub tłuszczu, np. słodycze czy słodzone napoje.

Krówki to wyrób cukierniczy, którego podstawową rolą w diecie jest dostarczenie energii (zwykle głównie z cukru). W porównaniu z produktami nieprzetworzonymi lub fermentowanymi mają z reguły znacznie mniej korzystnych składników, takich jak błonnik, witaminy i składniki mineralne, dlatego typowo zalicza się je do źródeł "pustych kalorii".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Kasza jęczmienna – choć zawiera węglowodany, jest też źródłem błonnika oraz części mikroskładników; w praktyce żywieniowej nie jest klasyfikowana jako "puste kalorie".
  • Jabłka – dostarczają cukrów, ale również błonnika i części składników bioaktywnych, więc nie spełniają typowej definicji "pustych kalorii".
  • Jogurt – jest źródłem białka i (zależnie od rodzaju) tłuszczu oraz składników mineralnych; nawet wersje dosładzane nie są "tylko węglowodanami".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się produkty podstawowe (kasze, owoce, nabiał) i typowy wyrób cukierniczy, to "puste kalorie" najczęściej dotyczą właśnie słodyczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Puste kalorie" to energia pochodząca z produktów, które mają mało wartości odżywczej: niewiele witamin, składników mineralnych i błonnika. Najczęściej chodzi o słodycze i żywność wysokocukrową, które podnoszą kaloryczność diety, ale nie poprawiają jej jakości.
Słodycze zwykle zawierają dużo cukrów prostych (czasem także tłuszcz), a mało błonnika i mikroskładników. Dostarczają więc głównie energii, a niewiele składników potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, co obniża "gęstość odżywczą" posiłku.
Produkt węglowodanowy (np. kasza) może mieć jednocześnie błonnik i mikroskładniki, więc nie musi być "pustą kalorią". "Puste kalorie" rozpoznasz po tym, że to zwykle słodycze lub słodzone produkty, które dają energię, ale niewiele składników odżywczych.
Zwykle nie, bo owoce oprócz cukrów zawierają wodę, błonnik oraz część witamin i związków bioaktywnych. Mogą być kaloryczne w dużych porcjach, ale w typowej klasyfikacji żywieniowej nie zalicza się ich do "pustych kalorii" tak jak słodyczy.
Nawet słodzony jogurt dostarcza zwykle białka oraz składników mineralnych. Dosładzanie zwiększa udział cukru i energii, ale nie czyni produktu "tylko węglowodanami". Na egzaminie warto zwracać uwagę, że nabiał ma składniki odżywcze inne niż cukry.
Typowe przykłady to cukierki, karmelki, lizaki, część ciastek, polewy cukrowe, słodzone napoje i syropy. W praktyce kucharskiej problemem jest głównie duża ilość cukru dodanego, która podnosi kaloryczność deseru bez istotnego zwiększenia wartości odżywczej.
Częsty błąd to mylenie "węglowodanów" z "produktami zbożowymi" i wybieranie kaszy zamiast słodyczy. Inny błąd to uznawanie, że każdy produkt słodki jest "pusty", mimo że owoce czy nabiał mogą mieć też błonnik lub białko.
Kasza jest produktem zbożowym, który poza energią dostarcza także błonnika i części składników mineralnych. To sprawia, że ma wyższą wartość odżywczą niż typowe słodycze. Na egzaminie kasze zwykle traktuje się jako element racjonalnej diety.
Można zmniejszać ilość cukru dodanego, stosować owoce jako część słodzącą, wybierać desery na bazie nabiału (np. naturalny jogurt) i zwiększać udział składników o wyższej wartości odżywczej. Ważna jest też kontrola porcji i częstotliwości.
Gdy wśród opcji są produkty "zdrowo brzmiące" (owoce, jogurt) oraz produkt cukierniczy. Wtedy kluczowe jest pytanie o wartość odżywczą, a nie o samą obecność cukru. Warto analizować, czy produkt wnosi też białko, błonnik i mikroskładniki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: ""Puste kalorie" to produkty dostarczające głównie energii, zwykle z łatwo przyswajalnych cukrów, przy małej wartości odżywczej (mało witamin, składników mineralnych i błonnika)."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Guideline: Sugars intake for adults and children", 2015, rozdz. Executive summary i Recommendations: https://www.who.int/publications/i/item/9789241549028 (dostęp: 2026-02-18)
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), artykuły edukacyjne o cukrze i słodyczach (hasła: "cukier", "słodycze"): https://ncez.pzh.gov.pl/ (dostęp: 2026-02-18)
  • USDA FoodData Central, wyszukiwarka składu produktów (przykład kategorii: candy/fudge/toffee), baza danych wartości odżywczej: https://fdc.nal.usda.gov/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o cukrach w diecie publikowane przez instytucje zdrowia publicznego
  • Podstawowe tabele wartości odżywczej produktów (makroskładniki, energia)
  • Podręczniki z dietetyki/żywienia człowieka dla szkół gastronomicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego