KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 7.
W celu wykonania opracowania geodezyjnego trasy drogowej, wyokrąglonej łukiem kołowym, geodeta musi uzyskać z projektu tej trasy promień łuku oraz
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do opracowania łuku kołowego w trasie nie wystarczy sam promień.
Potrzebne są także dane określające geometrię przejścia z prostej w łuk, czyli kąt zwrotu stycznych, oraz jednoznaczne położenie układu w terenie, czyli współrzędne wierzchołka (punktu przecięcia stycznych). Długość trasy lub współrzędne początku nie definiują łuku jednoznacznie.

Pełne wyjaśnienie:

W opracowaniu geodezyjnym trasy drogowej w planie sytuacyjnym łuk kołowy jest elementem, który łączy dwa odcinki proste (styczne). Aby geodeta mógł obliczyć i następnie wyznaczyć w terenie punkty charakterystyczne łuku oraz punkty pośrednie (np. do tyczenia osi), musi mieć dane, które jednoznacznie określają położenie i orientację łuku.

Sam promień łuku mówi o "krzywiźnie", ale nie mówi jeszcze, gdzie łuk leży ani jak jest ustawiony względem układu współrzędnych. Dlatego w praktyce projekt dostarcza dodatkowo:

  • kąt zwrotu stycznych – opisuje zmianę kierunku pomiędzy stycznymi (czyli kierunkami odcinków prostych przed i za łukiem). Ten kąt pozwala powiązać łuk z kierunkami trasy.
  • współrzędne wierzchołka (punktu wierzchołkowego, czyli punktu przecięcia stycznych) – umożliwiają "osadzenie" geometrii w terenie i w układzie współrzędnych używanym na budowie.

Odpowiedź "kąt zwrotu stycznych i współrzędne wierzchołka." jest poprawna, bo razem z promieniem daje zestaw danych, z których można wyznaczać położenia punktów głównych łuku i wykonywać obliczenia do tyczenia.

Odpowiedź "kąt zwrotu stycznych i współrzędne początku trasy." jest niewystarczająca, ponieważ początek całej trasy nie jest punktem geometrycznie związanym z konkretnym łukiem; łuk można przesunąć wzdłuż trasy i nadal mieć ten sam kąt i promień, a współrzędne początku nie rozwiążą tej niejednoznaczności.

Odpowiedzi zawierające "długość trasy …" są błędne, bo długość trasy nie jest parametrem definiującym geometrię pojedynczego łuku kołowego w planie. To wielkość opisowa, która nie zastępuje informacji o kierunkach stycznych ani o położeniu punktu wierzchołkowego.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: łuk w trasie = promień + informacja o kierunkach (styczne) + informacja o położeniu (współrzędne punktu charakterystycznego). To ogranicza typowy błąd polegający na wybieraniu danych "ogólnych" (początek trasy, długość), które nie definiują łuku jednoznacznie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt zwrotu stycznych to kąt opisujący zmianę kierunku trasy między odcinkiem prostym przed łukiem a odcinkiem prostym za łukiem. Jest kluczowy, bo wiąże łuk z kierunkami osi trasy i pozwala obliczać położenie punktów łuku w układzie współrzędnych.
Wierzchołek (punkt wierzchołkowy) to punkt przecięcia dwóch stycznych do łuku, czyli przedłużeń odcinków prostych trasy. Współrzędne tego punktu pomagają jednoznacznie "osadzić" łuk w terenie i stanowią wygodną bazę do dalszych obliczeń tyczeniowych.
Promień opisuje jedynie krzywiznę. Bez informacji o kierunkach stycznych i położeniu punktu charakterystycznego można ten sam łuk "przesuwać" i "obracać" w nieskończenie wielu miejscach. Do tyczenia potrzebujesz danych, które określają i kształt, i położenie w układzie współrzędnych.
Zwykle nie są to dane definiujące konkretny łuk. Początek całej trasy może leżeć daleko od analizowanego łuku i nie rozwiązuje niejednoznaczności położenia łuku. Dla łuku ważniejsze są współrzędne punktu związanego bezpośrednio z geometrią łuku, np. wierzchołka.
Kluczowe są dane geometryczne i lokalizacyjne: promień łuku, kąt zwrotu stycznych oraz współrzędne punktu charakterystycznego (często wierzchołka). Dzięki nim można wyznaczać punkty główne łuku oraz punkty pośrednie w zadanym rozstawie do tyczenia w terenie.
Długość trasy to wielkość opisowa dla całego przebiegu lub odcinka, ale nie określa orientacji ani położenia łuku. Dwa łuki o tym samym promieniu mogą mieć różne położenia i różne kąty zwrotu, a "długość trasy" nie pozwala tego rozstrzygnąć ani wyliczyć punktów do tyczenia.
Dla odcinka prostego kluczowe są kierunek (azymut/kierunek linii) i punkty wyznaczające odcinek. Dla łuku dochodzą parametry krzywizny i powiązania z prostymi: promień, kąt zwrotu stycznych oraz punkt charakterystyczny (np. wierzchołek) z określonymi współrzędnymi.
Najczęstsze błędy to wybieranie danych "ogólnych" (np. początek trasy, długość trasy) zamiast danych definiujących łuk, oraz mylenie punktów charakterystycznych (wierzchołek vs. punkty główne). Pomaga zasada: trzeba znać krzywiznę, kierunki stycznych i położenie w układzie.
Gdy opracowujesz geometrię trasy i wykonujesz obliczenia do tyczenia, współrzędne wierzchołka pozwalają przeliczać położenia punktów łuku w tym samym układzie, w którym pracuje osnowa realizacyjna. To ułatwia przeniesienie projektu do terenu i kontrolę sytuacyjną.
Utrwal definicje: styczna, kąt zwrotu, wierzchołek, promień. Przerób kilka zadań, w których trzeba wskazać, jakie dane są niezbędne do jednoznacznego wyznaczenia łuku. Na egzaminie sprawdzaj, czy wybrane dane określają jednocześnie kształt i położenie elementu trasy.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Długość trasy lub współrzędne początku nie definiują łuku jednoznacznie."

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z geodezji inżynieryjnej dotyczące trasowania dróg (łuki, styczne, punkty główne)
  • Skrypty z geometrii tras komunikacyjnych (elementy łuku kołowego w planie)
  • Zadania egzaminacyjne i arkusze próbne z tyczenia tras oraz obliczeń geometrycznych łuków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego