KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 19.
Który z przedstawionych układów pneumatycznych pracuje zgodnie z zamieszczonym cyklogramem?
Ilustracja przedstawia cztery schematy układów pneumatycznych oznaczone literami A, B, C i D, oraz cyklogram, który pokazuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ pracuje zgodnie z cyklogramem tylko wtedy, gdy kolejność oraz ewentualna równoczesność ruchów siłowników (wysuw/powrót) wynikają bezpośrednio z zastosowanej logiki sterowania w schemacie.
Odpowiedź "C" wskazuje wariant, w którym przejścia między fazami odpowiadają przebiegowi z cyklogramu.

Pełne wyjaśnienie:

Zgodność schematu pneumatycznego z cyklogramem sprawdza się przez porównanie przebiegów ruchu elementów wykonawczych (najczęściej siłowników) z tym, co wynika z logiki sterowania na schemacie.

W praktyce wykonuje się to w kilku krokach:

  • Odczytaj cyklogram: ustal stan początkowy, kolejność faz (np. wysuw, postój, powrót), a także czy występują odcinki równoczesne (nakładanie się ruchów) oraz jakie zdarzenie kończy daną fazę.
  • Przeanalizuj schematy: sprawdź, jakie sygnały sterujące przełączają rozdzielacze i czy przełączenia zależą od osiągnięcia położeń krańcowych (czujniki/wyłączniki krańcowe) lub od innych warunków.
  • Zmapuj fazy: dla każdej fazy cyklogramu odpowiedz sobie, który element jest zasilany i co musi się wydarzyć, aby układ przeszedł do następnego kroku.
  • Zweryfikuj powroty: częstym źródłem błędów jest poprawna kolejność wysuwów przy jednoczesnym błędnym powrocie (np. powrót uruchamiany zbyt wcześnie lub bez spełnienia warunku krańcowego).

Poprawna jest odpowiedź "C", ponieważ tylko ten wariant układu realizuje przełączenia w taki sposób, aby uzyskać sekwencję ruchów zgodną z cyklogramem (zarówno w części wysuwów, jak i powrotów oraz warunków przejścia między fazami).

Pozostałe warianty są niezgodne typowo z jednego z powodów: wymuszają inną kolejność uruchamiania elementów, powodują zbyt wczesne przełączenie do kolejnej fazy (brak wymaganego warunku), albo nie odtwarzają odcinków równoczesnych/przerw czasowych widocznych w cyklogramie. W zadaniach tego typu kluczowe jest konsekwentne "przejście" cyklu krok po kroku, a nie ocena schematu na podstawie ogólnego podobieństwa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cyklogram to zapis przebiegu pracy elementów (np. siłowników) w funkcji czasu lub kolejnych kroków cyklu. Pokazuje, kiedy następuje wysuw, postój i powrót oraz czy ruchy zachodzą równocześnie. Służy do projektowania i sprawdzania poprawności sekwencji sterowania w układach pneumatycznych.
Najpierw ustal stan początkowy, potem śledź kolejne odcinki przebiegu: wzrost zwykle oznacza wysuw, spadek powrót, a odcinek poziomy postój. Zwróć uwagę, czy fazy nachodzą na siebie (równoczesność) i co kończy daną fazę (np. osiągnięcie krańcówki).
O podobieństwie "na oko" decyduje rozmieszczenie elementów, ale o działaniu decydują warunki przełączeń rozdzielaczy (jakie sygnały i kiedy je wyzwalają). Drobna różnica w podłączeniu sygnału z czujnika krańcowego lub w logice OR/AND może zmienić kolejność faz albo moment powrotu.
Za sekwencję najczęściej odpowiadają: rozdzielacze (np. sterujące siłownikami), elementy sygnałowe/czujniki położenia (krańcówki), zawory logiczne oraz ewentualne elementy czasowe. To one wymuszają przejścia między fazami cyklu, a nie sam siłownik.
Zawsze, gdy na cyklogramie widać nakładanie się faz (dwa elementy w ruchu w tym samym kroku/czasie) lub gdy cykl wymaga, aby jeden siłownik rozpoczął ruch zanim drugi zakończy. Wtedy układ musi mieć logikę pozwalającą na takie przejście, a nie sterowanie czysto "po kolei".
Oznacza to, że rzeczywisty cykl maszyny odtwarza wymagany przebieg: właściwy kierunek ruchu w danym kroku, właściwą kolejność oraz warunki przejścia między krokami (np. po dojechaniu do położenia krańcowego). Zgodność dotyczy też powrotów i zakończenia cyklu w tym samym stanie co w cyklogramie.
Najczęstsze pomyłki to: pomijanie analizy powrotów, nieuwzględnianie stanu początkowego, mylenie oznaczeń siłowników między cyklogramem i schematem oraz wybór na podstawie ogólnego podobieństwa. Pomaga metoda "krok po kroku": dla każdej fazy wskazać, co wymusza następne przełączenie.
Tak, przynajmniej na poziomie rozpoznania podstaw: siłownik, rozdzielacz, element sygnałowy (krańcówka) i elementy logiczne. Bez tego trudno powiązać, który sygnał powoduje zmianę kierunku ruchu. Dobra znajomość symboliki skraca analizę i ogranicza zgadywanie.
Sprawdź, od jakiego warunku zależy przełączenie rozdzielacza na powrót: czy jest to sygnał z krańcówki innego siłownika, własna krańcówka, czy np. sygnał stale obecny. Jeśli warunek może pojawić się wcześniej niż w cyklogramie, układ będzie "uciekał" do powrotu i nie spełni przebiegu.
Ćwicz na wielu przykładach: odczyt cyklogramu, zapis sekwencji (np. A+, B+, B-, A-) oraz analiza schematu krokami. Ucz się rozpoznawać, które elementy są "warunkiem przejścia" (krańcówki/logika). Na egzaminie rób krótką tabelę: krok → aktywny siłownik → warunek zmiany.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols
  • ISO 4414:2010, Pneumatic fluid power — General rules and safety requirements for systems and their components

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki: cyklogramy i sekwencje sterowania (poziom podstawowy i średni)
  • Normy symboliki układów pneumatycznych (symbole i schematy funkcjonalne)
  • Zadania treningowe: dobór układu do zadanego cyklu (A+, A-, B+, B-)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego