KWALIFIKACJA MED12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 39.
0,9% roztwór NaCl ma zastosowanie do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
0,9% NaCl (sól fizjologiczna) jest roztworem izotonicznym, stosowanym m.in. do płukania i przemywania tkanek.
W sytuacji zachlapania krwią może służyć do przemywania spojówek w ramach doraźnego postępowania. Nie jest natomiast środkiem do usuwania inkrustacji ani do mycia komory sterylizatora.

Pełne wyjaśnienie:

0,9% roztwór NaCl (tzw. sól fizjologiczna) to roztwór izotoniczny, który w praktyce medycznej wykorzystuje się przede wszystkim do płukania, przemywania i irygacji (mechanicznego usuwania zanieczyszczeń) oraz jako roztwór zgodny osmotycznie z płynami ustrojowymi. Z tego powodu może być używany do przemywania delikatnych struktur, takich jak spojówki oczu, zwłaszcza w sytuacjach doraźnych, gdy konieczne jest szybkie wypłukanie zanieczyszczenia.

Odpowiedź "przemywania spojówek oczu po zachlapaniu krwią" jest właściwa, bo w kontekście narażenia na materiał biologiczny liczy się szybkie, obfite przepłukanie, które zmniejsza ilość substancji pozostającej na powierzchni oka. To działanie ma charakter pierwszej pomocy i nie zastępuje dalszego postępowania zgodnego z procedurami placówki.

Pozostałe odpowiedzi wskazują czynności typowe dla dekontaminacji, ale nie są właściwym zastosowaniem samego 0,9% NaCl:

  • "nawilżania narzędzi bezpośrednio po użyciu" – w praktyce do zabezpieczenia narzędzi przed zaschnięciem zanieczyszczeń stosuje się rozwiązania i preparaty przewidziane w procedurach dekontaminacji (np. preparaty enzymatyczne lub inne środki dedykowane). Sól fizjologiczna nie jest standardowym preparatem do tego celu w procesie dekontaminacji.
  • "usuwania inkrustacji z pęset do koagulacji" – inkrustacje i osady usuwa się przy użyciu metod i środków przeznaczonych do czyszczenia/odkamieniania lub specjalistycznych procedur. Izotoniczny NaCl nie jest środkiem do rozpuszczania takich osadów.
  • "mycia komory sterylizatora" – komory sterylizatorów czyści się zgodnie z instrukcjami producenta i z użyciem właściwych środków czyszczących; 0,9% NaCl nie jest przeznaczony do mycia urządzeń tego typu i mógłby pozostawiać osady po odparowaniu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: NaCl 0,9% = płukanie/przemywanie tkanek, a czyszczenie urządzeń, usuwanie osadów i dekontaminacja narzędzi wymagają dedykowanych środków i procedur.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
0,9% NaCl to wodny roztwór chlorku sodu o stężeniu zbliżonym do płynów ustrojowych, dlatego określa się go jako izotoniczny. W praktyce służy głównie do płukania i przemywania, bo jest dobrze tolerowany przez tkanki i nie działa jak środek myjący ani odkamieniający.
Najczęściej wykorzystuje się ją do obfitego płukania i przemywania, np. oka lub drobnych ran, aby mechanicznie usunąć zanieczyszczenia. Kluczowe jest działanie "wypłukujące", a nie dezynfekujące. Dalsze postępowanie zależy od procedur placówki i oceny medycznej.
Roztwór izotoniczny nadaje się do płukania delikatnych tkanek, takich jak spojówki, ponieważ nie powoduje silnego podrażnienia związanego z różnicą stężeń. W sytuacji ekspozycji ważne jest szybkie i obfite przepłukanie, aby zmniejszyć ilość materiału biologicznego na powierzchni oka.
Nie jest to środek dezynfekcyjny. 0,9% NaCl nie ma typowego działania biobójczego jak preparaty do dezynfekcji. Może jedynie mechanicznie usuwać część zanieczyszczeń podczas płukania. Do dezynfekcji stosuje się dedykowane preparaty i procedury.
W procesie dekontaminacji narzędzi stosuje się rozwiązania przewidziane w procedurach (np. preparaty do wstępnego traktowania). Sól fizjologiczna jest roztworem do płukania tkanek, a nie standardowym środkiem do zabezpieczania narzędzi przed zaschnięciem zanieczyszczeń.
Inkrustacje i osady wymagają metod czyszczenia oraz środków przeznaczonych do rozpuszczania lub usuwania takich zanieczyszczeń. Izotoniczny roztwór NaCl nie ma właściwości odkamieniających ani "rozpuszczających osad", więc nie będzie skuteczny w takim zadaniu.
Nie jest to właściwe zastosowanie. Mycie komory sterylizatora wykonuje się zgodnie z instrukcją producenta i zwykle z użyciem odpowiednich środków czyszczących. 0,9% NaCl nie jest do tego przeznaczony i może pozostawiać osady po wyschnięciu, co jest niepożądane.
Płukanie to głównie działanie mechaniczne (wypłukanie zanieczyszczeń) i często dotyczy tkanek lub etapów po myciu. Mycie i dekontaminacja odnoszą się do usuwania zabrudzeń z narzędzi/wyrobów oraz redukcji ryzyka biologicznego, zwykle z użyciem dedykowanych środków i parametrów procesu.
Częsty błąd to traktowanie soli fizjologicznej jak środka uniwersalnego: do czyszczenia urządzeń, usuwania osadów lub "dezynfekcji". W pytaniach egzaminacyjnych warto kojarzyć 0,9% NaCl przede wszystkim z płukaniem/przemywaniem tkanek, a nie z chemią myjącą.
Zawsze gdy doszło do narażenia na krew lub inny potencjalnie zakaźny materiał, samo płukanie to tylko pierwszy krok. Dalej należy postępować zgodnie z procedurą ekspozycji zawodowej w placówce (zgłoszenie, dokumentacja, ocena ryzyka, ewentualne badania i konsultacja medyczna).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Nie jest natomiast środkiem do usuwania inkrustacji ani do mycia komory sterylizatora."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sól fizjologiczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C3%B3l_fizjologiczna (dostęp 2026-02-27)
  • NCBI Bookshelf: ogólne omówienie "Normal Saline" — https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie hasła: Normal Saline; dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw farmakologii i roztworów stosowanych w praktyce klinicznej (sekcja: roztwory izotoniczne)
  • Materiały szkoleniowe dotyczące postępowania po ekspozycji zawodowej na krew i inne potencjalnie zakaźne płyny ustrojowe
  • Instrukcje wewnętrzne placówki (procedury) dotyczące pierwszej pomocy i postępowania po zachlapaniu oczu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego