KWALIFIKACJA SPO1 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 2.
15-letni chłopak ze znacznym upośledzeniem umysłowym, mieszka z rodzicami uzależnionymi od alkoholu. Mieszkanie jest dobrze wyposażone, ale panuje w nim nieład, gdyż rodzice nie interesują się ani porządkiem, ani synem. Chłopak nie uczęszcza na żadne zajęcia rehabilitacyjne, nie ma kolegów, nie korzysta z opieki specjalistów, zazwyczaj siedzi sam w swoim pokoju i ogląda telewizję. Na podstawie tych informacji można stwierdzić, że w środowisku rodzinnym osoby niepełnosprawnej występuje problem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Niewydolność opiekuńcza" oznacza, że opiekunowie nie zaspokajają potrzeb opiekuńczo-wychowawczych dziecka.
W opisie widać zaniedbanie (brak zainteresowania synem, brak organizacji rehabilitacji i kontaktów społecznych), mimo że warunki materialne nie są złe. Nie ma też jednoznacznych przesłanek przemocy.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej sytuacji kluczowe jest rozpoznanie dominującego problemu w środowisku rodzinnym, na podstawie funkcjonowania opiekunów i konsekwencji dla dziecka.

Odpowiedź "niewydolności opiekuńczej" jest właściwa, ponieważ opis wskazuje na trwałe zaniedbywanie podstawowych obowiązków opiekuńczo-wychowawczych: rodzice nie interesują się synem, nie dbają o organizację życia domowego w sposób zapewniający dziecku wsparcie i rozwój, chłopak nie korzysta z rehabilitacji ani opieki specjalistów, jest izolowany społecznie i spędza czas biernie. To są typowe wskaźniki sytuacji, w której rodzina nie zapewnia adekwatnej opieki, nawet jeśli mieszkanie jest wyposażone.

Odpowiedź "złych warunków bytowych" nie pasuje, bo warunki materialne i wyposażenie mieszkania zostały opisane jako dobre. Nieład i brak porządku mogą być elementem dysfunkcji, ale nie przesądzają o złych warunkach bytowych w sensie materialnym.

Odpowiedź "ubóstwa" również jest nieadekwatna: w opisie nie ma informacji o braku środków, niedożywieniu czy braku podstawowych zasobów, a wręcz podano, że mieszkanie jest dobrze wyposażone.

Odpowiedź "przemocy" byłaby właściwa dopiero przy obecności wskaźników takich jak groźby, przemoc fizyczna, przemoc psychiczna, wymuszenia lub kontrola powodująca krzywdę. Tu widoczne jest przede wszystkim zaniedbanie i izolacja dziecka, a nie opis aktów przemocy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie występują problemy opiekunów (np. uzależnienie) i jednocześnie brak troski o potrzeby dziecka, a nie ma przesłanek biedy lub przemocy, najczęściej rozpoznaje się niewydolność opiekuńczą/zaniedbanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Niewydolność opiekuńcza to sytuacja, gdy opiekunowie nie zapewniają dziecku lub osobie zależnej podstawowej opieki i wsparcia (zainteresowania, nadzoru, organizacji leczenia/rehabilitacji, bezpieczeństwa).

Nie musi temu towarzyszyć ubóstwo ani przemoc.

Zaniedbanie to głównie brak działania (brak opieki, brak reagowania na potrzeby, brak organizacji pomocy). Przemoc to zwykle działanie krzywdzące (np. groźby, upokarzanie, bicie, wymuszenia).

W zadaniach egzaminacyjnych szukaj opisowych wskaźników, nie domysłów.

Warunki materialne (sprzęty, meble, metraż) nie mówią, czy dziecko ma zapewnioną uwagę, nadzór i rozwój.

Może istnieć "dobry standard" mieszkania, a jednocześnie brak opieki, brak rehabilitacji, izolacja i zaniedbanie potrzeb emocjonalnych oraz zdrowotnych.

Nie. Uzależnienie jest czynnikiem ryzyka przemocy, ale samo w sobie jej nie dowodzi.

W opisie przypadku trzeba mieć konkretne przesłanki (np. krzyki, groźby, urazy, zastraszanie). Bez nich bardziej uprawnione bywa rozpoznanie zaniedbania i niewydolności opiekuńczej.

Typowe sygnały to m.in.: brak zainteresowania dzieckiem, brak nadzoru, brak organizowania leczenia/rehabilitacji, izolowanie (lub dopuszczanie do izolacji), brak wspierania kontaktów społecznych, chaos w domu wpływający na codzienne funkcjonowanie.

W kontekście niepełnosprawności intelektualnej może to oznaczać brak realizacji zaleceń wsparcia (np. terapia, rehabilitacja, konsultacje).

W zadaniach egzaminacyjnych taki brak, razem z obojętnością opiekunów, wzmacnia rozpoznanie niewydolności opiekuńczej.

Reakcja zależy od procedur instytucji, ale zwykle obejmuje: obserwację i dokumentowanie, rozmowę motywującą z rodziną, organizację kontaktu ze specjalistami, uruchomienie wsparcia środowiskowego oraz przekazanie informacji do właściwych służb/koordynatora, gdy zagrożone jest dobro podopiecznego.

Gdy opis zawiera wskaźniki braku zasobów: niedożywienie, brak odzieży, brak ogrzewania, brak opłat, skrajnie złe warunki mieszkaniowe wynikające z braku pieniędzy.

Same trudności wychowawcze lub uzależnienie opiekunów nie są równoznaczne z ubóstwem.

Izolacja (brak kolegów, brak aktywności, całe dnie w pokoju) może świadczyć o tym, że nikt nie organizuje dziecku wsparcia i bodźców rozwojowych.

W połączeniu z brakiem rehabilitacji i obojętnością rodziców wskazuje to na zaniedbanie i niewydolność opiekuńczą.

Najpierw wypisz fakty z opisu (co jest, czego brakuje), potem dopasuj je do pojęć: ubóstwo = brak zasobów, przemoc = krzywdzące działania, złe warunki bytowe = realnie złe warunki mieszkaniowe, niewydolność opiekuńcza = brak opieki i wsparcia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Nie ma też jednoznacznych przesłanek przemocy."

Materiały:

  • Podręczniki z pedagogiki specjalnej dotyczące funkcjonowania osób z niepełnosprawnością intelektualną
  • Materiały szkoleniowe z pracy socjalnej o dysfunkcjach rodziny (zaniedbanie, niewydolność opiekuńcza, uzależnienia)
  • Standardy i procedury instytucji pomocy społecznej dotyczące diagnozy sytuacji rodziny (materiały lokalne OPS/PCPR)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego