KWALIFIKACJA SPO1 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 6.
25-letnia podopieczna z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym mieszka na stałe z matką, która się nią opiekuje. Obecnie matka przebywa w sanatorium. Na czas jej nieobecności dziewczyna pozostaje pod opieką starszej siostry. Od momentu wyjazdu matki podopieczna jest niespokojna, sprawia wrażenie zalęknionej, w czasie snu poci się. Zaobserwowane objawy wskazują na niezaspokojoną potrzebę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objawy niepokoju, lęku oraz nasilone reakcje w sytuacji rozłąki z głównym opiekunem wskazują na zagrożone poczucie stabilności i przewidywalności.
To typowe sygnały niezaspokojonej potrzeby bezpieczeństwa, a nie potrzeby fizjologicznej, jak oddychanie, sen czy termoregulacja.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na zmianę kluczowego elementu środowiska podopiecznej: nagłą nieobecność matki, która na co dzień sprawuje opiekę. U osoby z niepełnosprawnością intelektualną, zwłaszcza w stopniu znacznym, stałość opiekuna, rutyna i przewidywalność otoczenia mają duże znaczenie dla poczucia bezpieczeństwa. Pojawienie się niepokoju, zalęknienia oraz objawów somatycznych związanych ze stresem (np. pocenie się w trakcie snu) jest typową reakcją na poczucie zagrożenia, niepewności i braku kontroli nad sytuacją.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "bezpieczeństwa" – chodzi o potrzebę stabilności, ochrony, przewidywalności i obecności osoby dającej poczucie oparcia. W praktyce opiekuńczej oznacza to konieczność zadbania o spokojne, znane warunki, jasny plan dnia, czytelne komunikaty, obecność zaufanej osoby oraz stopniowe przygotowanie do zmian.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do całości obrazu:

  • "oddychania" dotyczy podstawowej funkcji fizjologicznej. W opisie nie ma duszności ani problemów oddechowych; lęk może zmieniać oddech, ale tu kluczowa jest przyczyna emocjonalna związana z opieką.
  • "termoregulacji" mogłaby być rozważana przy gorączce, zaburzeniach czucia, problemach z utrzymaniem temperatury. Samo pocenie się w nocy często bywa objawem stresu, a nie pierwotnym zaburzeniem termoregulacji.
  • "snu" dotyczy potrzeby odpoczynku. Choć objawy pojawiają się w czasie snu i mogą mu towarzyszyć, źródłem jest napięcie i lęk po zmianie opiekuna, czyli ponownie: bezpieczeństwo.

Na egzaminie warto łączyć objawy z kontekstem sytuacyjnym: jeśli pogorszenie następuje po zmianie opiekuna/otoczenia, najczęściej problemem jest potrzeba bezpieczeństwa (a nie izolowana potrzeba fizjologiczna).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba odczuwania stabilności, przewidywalności i ochrony przed zagrożeniem. W opiece oznacza m.in. stały plan dnia, znane osoby, spokojne otoczenie, jasne zasady oraz szybkie reagowanie na sygnały lęku lub niepokoju.
Zmiana opiekuna często narusza rutynę i poczucie przewidywalności. Osoba może mieć trudność ze zrozumieniem, kiedy i czy bliska osoba wróci, co zwiększa napięcie. Lęk bywa wtedy reakcją na niepewność, a nie "złe zachowanie".
Najczęstsze to: niepokój, zalęknienie, drażliwość, czujność, problemy z wyciszeniem, płaczliwość, a także objawy somatyczne stresu (np. pocenie się, kołatanie serca, bóle brzucha). Zawsze oceniaj objawy w kontekście sytuacji.
Nie. Nocne pocenie może wynikać z temperatury w pomieszczeniu lub infekcji, ale bywa też objawem stresu i lęku. Jeśli nasiliło się po zmianie sytuacji życiowej (np. wyjazd opiekuna), warto w pierwszej kolejności rozważyć przyczynę emocjonalną.
Jeśli problem dotyczy głównie zmęczenia i braku odpoczynku bez wyraźnego stresora, częściej chodzi o sen. Jeśli zaburzenia snu pojawiają się po zmianie opiekuna, konfliktach lub poczuciu zagrożenia, zwykle wskazują na niezaspokojone bezpieczeństwo.
Pomaga utrzymać rutynę, przygotowuje osobę na zmianę (proste komunikaty, plan dnia), dba o obecność znanych elementów otoczenia, wzmacnia przewidywalność (kiedy posiłek, spacer, sen) i reaguje spokojnie na lęk, unikając pośpiechu i chaosu.
Często skupiają się na jednym objawie (np. pocenie się) i wybierają odpowiedź fizjologiczną, ignorując kontekst zmiany opiekuna. Innym błędem jest utożsamianie problemu ze snem z "potrzebą snu", zamiast widzieć sen jako obszar, w którym ujawnia się lęk.
Nie zawsze. Objawy lęku mogą współistnieć z chorobą (np. ból, infekcja) albo wynikać z działań ubocznych leków. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowy jest jednak podany kontekst: jeśli objawy pojawiają się po rozłące z opiekunem, typowo wskazują na bezpieczeństwo.
Gdy objawy są silne, utrzymują się, prowadzą do autoagresji/agresji, zaburzają jedzenie i sen lub pojawiają się nowe symptomy somatyczne. W praktyce opiekun powinien dokumentować obserwacje i informować rodzinę, a w razie potrzeby skontaktować się z personelem medycznym.
Ćwicz rozpoznawanie potrzeby z krótkich opisów sytuacji: zmiana opiekuna, brak rutyny, izolacja, ból, głód, zmęczenie. Ucz się łączyć objawy z kontekstem, a nie z pojedynczym słowem. Pomaga też tworzenie własnych przykładów z pracy opiekuńczej.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Maslow hierarchy of needs" – opis poziomu potrzeb bezpieczeństwa, https://www.britannica.com/topic/hierarchy-of-needs (dostęp: 2026-03-01)
  • APA Dictionary of Psychology: hasło dotyczące potrzeb i motywacji (kontekst definicyjny), https://dictionary.apa.org/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki psychologii ogólnej: rozdziały o potrzebach i motywacji
  • Materiały dydaktyczne z zakresu wsparcia osób z niepełnosprawnością intelektualną (stres, adaptacja, rutyna)
  • Notatki/kompendia do kwalifikacji dotyczące rozpoznawania potrzeb i obserwacji zachowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego