Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2015



PYTANIE NR 4.
83-letnia podopieczna była unieruchomiona w łóżku przez 3 tygodnie z powodu złamania kości udowej. Podczas pionizacji pojawił się obrzęk, zaczerwienienie, ocieplenie i ból w podudziu unieruchomionej kończyny dolnej. Co jest najbardziej prawdopodobną przyczyną tego stanu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objawy: obrzęk, zaczerwienienie, ucieplenie i ból podudzia po 3 tygodniach unieruchomienia to typowy obraz zakrzepicy żył głębokich. Unieruchomienie zwiększa ryzyko tworzenia się skrzepu w żyłach kończyny, a pionizacja może nasilać dolegliwości. Stan wymaga pilnej oceny lekarskiej.

Pełne wyjaśnienie:

Długotrwałe unieruchomienie osoby starszej po złamaniu (np. kości udowej) istotnie zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Przy braku pracy "pompy mięśniowej" łydki dochodzi do zastoju krwi w żyłach kończyny dolnej, co sprzyja tworzeniu zakrzepu. Gdy podczas pionizacji pojawiają się jednocześnie: obrzęk, zaczerwienienie, ocieplenie i ból w obrębie podudzia tej samej kończyny, najbardziej prawdopodobną przyczyną jest zakrzepica żył głębokich.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do obrazu?

  • "Zwyrodnienie stawu kolanowego" zwykle powoduje przewlekły ból stawu, sztywność i ograniczenie ruchu, czasem niewielki obrzęk okołostawowy, ale nie tłumaczy typowego, rozlanego obrzęku podudzia z wyraźnym ociepleniem i zaczerwienieniem po okresie unieruchomienia.
  • "Hipotonia ortostatyczna" objawia się spadkiem ciśnienia przy zmianie pozycji (zawroty głowy, mroczki, osłabienie, omdlenie). Nie daje miejscowych objawów w kończynie, takich jak zaczerwienienie, ucieplenie i ból łydki.
  • "Rwa kulszowa" ma charakter neurologiczny: ból promieniujący od okolicy lędźwiowej przez pośladek do nogi, często z drętwieniem lub mrowieniem. Zazwyczaj nie powoduje miejscowego ocieplenia i zaczerwienienia podudzia ani znacznego obrzęku wynikającego z procesu w żyłach głębokich.

Z perspektywy opieki środowiskowej kluczowe jest rozpoznanie, że taki zestaw objawów jest sygnałem alarmowym. Zakrzepica może prowadzić do groźnych powikłań (np. zatorowości płucnej), dlatego w praktyce należy przerwać wysiłek/pionizację i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc, zgodnie z lokalnymi procedurami opieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest zakrzepica żył głębokich i dlaczego jest groźna?
Zakrzepica żył głębokich to powstanie skrzepu w żyłach (najczęściej kończyn dolnych). Jest groźna, bo skrzep może się przemieścić i spowodować zatorowość płucną. W opiece domowej ważne jest szybkie wychwycenie objawów i pilne zgłoszenie ich personelowi medycznemu.
Jakie objawy zakrzepicy żył głębokich w nodze są najbardziej typowe?
Najczęściej pojawiają się: jednostronny obrzęk kończyny, ból (często łydki/podudzia), ocieplenie skóry oraz zaczerwienienie. Objawy mogą nasilać się przy wstawaniu lub chodzeniu. Taki zestaw dolegliwości po unieruchomieniu powinien być traktowany jako objaw alarmowy.
Dlaczego unieruchomienie w łóżku zwiększa ryzyko zakrzepicy?
Przy długim leżeniu mięśnie łydki pracują mniej, więc krew wolniej odpływa żyłami (zastój). To sprzyja tworzeniu się skrzepów. U osób starszych ryzyko bywa większe ze względu na współchorobowość i mniejszą rezerwę krążeniowo-oddechową, dlatego obserwacja kończyn jest kluczowa.
Kiedy po złamaniu lub operacji trzeba szczególnie uważać na zakrzepicę?
Szczególną czujność należy zachować w pierwszych tygodniach po urazie lub zabiegu, zwłaszcza gdy pacjent ma ograniczoną ruchomość i dużo leży. Alarmujące są nowe, narastające dolegliwości w jednej nodze (ból, obrzęk, ocieplenie). Wtedy potrzebna jest pilna konsultacja lekarska.
Jak odróżnić zakrzepicę od choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego?
Choroba zwyrodnieniowa zwykle daje przewlekły ból i sztywność stawu, nasilane ruchem i obciążeniem, a obrzęk jest raczej okołostawowy. Zakrzepica częściej powoduje rozlany obrzęk podudzia/łydki z ociepleniem i zaczerwienieniem, zwykle jednostronnie, zwłaszcza po unieruchomieniu.
Czy hipotonia ortostatyczna może dawać obrzęk i ból podudzia?
Zazwyczaj nie. Hipotonia ortostatyczna wiąże się z objawami ogólnymi po zmianie pozycji (osłabienie, zawroty głowy, omdlenie), a nie z miejscowym zaczerwienieniem, ociepleniem i bólem łydki. Jeśli objawy są miejscowe w nodze, trzeba myśleć o problemie naczyniowym lub zapalnym i zgłosić to lekarzowi.
Jakie działania powinna podjąć opiekunka przy podejrzeniu zakrzepicy w domu?
Należy potraktować sytuację jako pilną: przerwać pionizację/wysiłek, zapewnić bezpieczną pozycję, obserwować stan ogólny (duszność, ból w klatce piersiowej) i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc zgodnie z procedurami. Ważne jest też zanotowanie objawów i czasu ich pojawienia się.
Dlaczego pionizacja może ujawnić lub nasilić objawy zakrzepicy?
Zmiana pozycji i obciążenie kończyny mogą zwiększać dolegliwości bólowe, gdy w żyłach jest zakrzep i dochodzi do utrudnienia odpływu krwi. Pionizacja sama w sobie nie jest "przyczyną", ale może spowodować, że objawy staną się bardziej wyraźne. To sygnał, aby przerwać czynność i pilnie zgłosić problem.
Jakie są najczęstsze błędy na egzaminie przy rozpoznawaniu zakrzepicy?
Częsty błąd to wybór schorzeń "ból-noga" (rwa kulszowa lub zwyrodnienie), bez uwzględnienia obrzęku i ocieplenia. Inny błąd to skupienie się na samym fakcie pionizacji i wybranie hipotonii ortostatycznej, mimo że ta nie daje miejscowych objawów w podudziu. Klucz to analiza pełnego zestawu symptomów i czynników ryzyka.
Jak przygotować się do pytań o powikłania unieruchomienia w opiece środowiskowej?
Warto uczyć się "pakietami": dla każdego powikłania znać czynniki ryzyka, typowe objawy oraz działania opiekunki (obserwacja i eskalacja). Dla zakrzepicy kluczowe są: jednostronny obrzęk, ból, ocieplenie i zaczerwienienie nogi po okresie leżenia. Ćwicz też różnicowanie z dolegliwościami neurologicznymi i ortostatycznymi.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że objawy: obrzęk, zaczerwienienie, ucieplenie i ból podudzia po 3 tygodniach unieruchomienia to typowy obraz zakrzepicy żył głębokich.

Źródła:

  • NHS (UK) – Deep vein thrombosis (DVT): symptoms and causes, https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/ (dostęp: 2026-03-05)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Deep Vein Thrombosis, https://medlineplus.gov/deepveinthrombosis.html (dostęp: 2026-03-05)
  • MSD Manuals (Professional) – Deep Venous Thrombosis (DVT), https://www.msdmanuals.com/professional/cardiovascular-disorders/peripheral-venous-disorders/deep-venous-thrombosis-dvt (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z zakresu opieki długoterminowej i geriatrii (powikłania unieruchomienia)
  • Materiały edukacyjne o żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej (objawy, czynniki ryzyka, kiedy pilnie zgłosić się do lekarza)
  • Standardy postępowania w opiece domowej: obserwacja pacjenta i eskalacja objawów alarmowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego