KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 27.
9-letni chłopiec z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i otyłością realizuje naukę w szkole podstawowej specjalnej. W ramach organizacji czasu wolnego asystent powinien zaproponować podopiecznemu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Zabawy ruchowe" są najbardziej wskazane, bo u dziecka z otyłością wspierają wydatek energetyczny, kondycję i ograniczają zachowania sedentarna. Aktywność można łatwo dostosować do możliwości 9-latka z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną, dbając o bezpieczeństwo i prostą strukturę zasad.

Pełne wyjaśnienie:

W organizacji czasu wolnego asystent powinien kierować się zasadą: aktywność ma być bezpieczna, możliwa do wykonania, atrakcyjna oraz wspierać aktualne potrzeby zdrowotne i rozwojowe dziecka. U 9-letniego dziecka z otyłością szczególnie ważne jest ograniczanie czasu spędzanego w bezruchu oraz wzmacnianie nawyku ruchu w formie zabawy.

Odpowiedź "zabawy ruchowe" jest właściwa, ponieważ:

  • sprzyja zwiększeniu codziennej aktywności fizycznej (nawet w krótkich, częstych odcinkach), co jest kluczowe przy otyłości,
  • pozwala dobrać intensywność do możliwości dziecka (proste reguły, jasne komunikaty, częste przerwy),
  • może jednocześnie wspierać koordynację, orientację w schemacie ciała, komunikację i współpracę,
  • jest elastyczna: można ją realizować w domu, na boisku, na spacerze, w sali lub na placu zabaw.

Pozostałe propozycje nie są najlepszym wyborem w tej sytuacji:

  • "Gra w szachy" rozwija myślenie i koncentrację, ale jest aktywnością siedzącą. Nie odpowiada na potrzebę ograniczania bezruchu i może być zbyt trudna poznawczo bez dużego wsparcia, przez co obniża motywację.
  • "Gry komputerowe" zwiększają czas ekranowy i wzmacniają nawyki sedentarne. Mogą też nasilać trudności z samoregulacją (trudność w zakończeniu aktywności), co utrudnia budowanie zdrowej rutyny dnia.
  • "Oglądanie telewizji" jest formą biernego wypoczynku i w kontekście otyłości zwykle pogłębia problem nadmiernego siedzenia; nie wspiera też w wystarczającym stopniu rozwoju motorycznego.

Egzaminacyjnie warto zapamiętać praktyczną zasadę: jeśli w opisie pojawia się otyłość, a wybór dotyczy czasu wolnego, to najczęściej najbardziej wskazana będzie aktywność ruchowa (z dostosowaniem do możliwości i nadzorem), a nie forma ekranowa lub wyłącznie siedząca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zachowania sedentarne to aktywności w pozycji siedzącej/leżącej o bardzo małym wydatku energii (np. długie oglądanie TV). U dziecka z otyłością sprzyjają dodatniemu bilansowi energetycznemu, gorszej kondycji i utrwalaniu nawyku bezruchu. Dlatego w czasie wolnym warto je zastępować ruchem.
Najłatwiejsze są zabawy z prostymi regułami i krótkimi rundami: tor przeszkód z poduszek, rzuty do celu, berek w wersji spokojniejszej, taniec do muzyki, spacer z zadaniami. Kluczowe jest dostosowanie tempa, jasne instrukcje i częste przerwy na odpoczynek oraz wodę.
Dostosowanie polega na uproszczeniu zasad, pokazaniu wzoru (modelowaniu), stosowaniu krótkich komunikatów i przewidywalnej struktury (początek–zadanie–koniec). Dobrze działają powtórzenia i stałe rytuały. Ważne jest też wzmacnianie pozytywne oraz obserwacja zmęczenia i przeciążenia.
Gry komputerowe zwykle wydłużają czas siedzenia i utrudniają przerwanie aktywności (silne bodźce, nagrody w grze). To wzmacnia zachowania sedentarne, które przy otyłości są szczególnie niekorzystne. Jeśli ekran jest w planie dnia, warto go limitować i równoważyć ruchem oraz aktywnością na świeżym powietrzu.
Może, ale jako krótka, kontrolowana forma odpoczynku, a nie główny sposób spędzania czasu wolnego. Przy otyłości kluczowe jest, by nie zastępować telewizją aktywności ruchowej. Dobrą praktyką jest ustalenie limitu czasu, przerw na ruch i wcześniejsze zaplanowanie alternatyw (spacer, zabawa).
Najczęściej działa łączenie ruchu z zabawą: wybór aktywności zgodnej z zainteresowaniami, krótkie cele ("5 minut i przerwa"), częste pochwały za wysiłek, a nie wynik, oraz wspólne uczestnictwo. Pomaga też przewidywalność (stała pora), plan obrazkowy i dawanie dziecku poczucia wyboru między 2–3 opcjami.
Trzeba zwracać uwagę na szybkie męczenie się, zadyszkę, przeciążenia stawów i ryzyko przegrzania. W praktyce pomaga dobór aktywności o umiarkowanej intensywności, odpowiednie obuwie, nawodnienie, przerwy oraz bezpieczne podłoże. Gdy są wątpliwości zdrowotne, warto skonsultować plan z opiekunem i specjalistą.
Dobra aktywność ma cel rozwojowy lub zdrowotny i jest dopasowana do możliwości dziecka: wspiera ruch, komunikację, samodzielność albo relacje społeczne. Aktywność "tylko zajmująca czas" bywa bierna, łatwa do uruchomienia i często ekranowa. W opiece warto preferować aktywności, które realnie budują sprawność i nawyki.
Spokojna aktywność jest uzasadniona, gdy dziecko jest wyraźnie zmęczone, potrzebuje wyciszenia albo warunki nie pozwalają na ruch (np. ograniczona przestrzeń). Nawet wtedy warto planować krótkie "mikroprzerwy" ruchowe. Przy otyłości chodzi o bilans dnia: odpoczynek tak, ale nie kosztem stałego braku ruchu.
Ćwicz analizę opisu przypadku: wiek, stan zdrowia, rodzaj niepełnosprawności, ryzyka i cel wsparcia. Ucz się dobierać aktywności, które są bezpieczne, angażujące i zgodne z potrzebą rozwojową (np. więcej ruchu przy otyłości). Na egzaminie szukaj odpowiedzi promującej aktywizację i ograniczenie bierności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: ""Zabawy ruchowe" są najbardziej wskazane, bo u dziecka z otyłością wspierają wydatek energetyczny, kondycję i ograniczają zachowania sedentarna."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – Physical activity: Fact sheet (dzieci i młodzież, ogólne zalecenia i korzyści zdrowotne). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity (dostęp: 02.03.2026)
  • World Health Organization (WHO) – Guidelines on physical activity and sedentary behaviour (informacje o ograniczaniu siedzącego trybu i roli aktywności). https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128 (dostęp: 02.03.2026)
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Childhood Obesity Facts / Healthy Weight, Nutrition, and Physical Activity (ogólne informacje o roli aktywności i ograniczaniu zachowań sedentarnych). https://www.cdc.gov/obesity/childhood/index.html (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne WHO dotyczące aktywności fizycznej dzieci i młodzieży
  • Poradniki instytucji zdrowia publicznego o ograniczaniu zachowań sedentarnych u dzieci
  • Podręczniki/kompendia z pedagogiki specjalnej i wsparcia osób z niepełnosprawnością intelektualną

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego