KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 27.
Jaką czyszczalnię należy zastosować do rozdzielenia nasion grubych tego samego gatunku na frakcję nasion zdrowych i porażonych chorobą, widoczną w postaci innej barwy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozdział nasion tego samego gatunku na zdrowe i porażone, gdy różnią się widoczną barwą, wykonuje się metodą optyczną.
Dlatego właściwa jest czyszczalnia fotoelektryczna (sortownik optyczny), która wykrywa różnice koloru i kieruje ziarno do odpowiedniej frakcji; metody mechaniczne/pneumatyczne nie bazują na barwie.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest kryterium rozdziału: inna barwa nasion, widoczna jako efekt porażenia chorobą. Skoro cecha odróżniająca to kolor (cecha optyczna), potrzebne jest urządzenie, które potrafi zarejestrować różnice w odbiciu/pochłanianiu światła i na tej podstawie odseparować materiał.

Tak działa czyszczalnia fotoelektryczna (często nazywana też sortownikiem optycznym): system czujników/układu optycznego "widzi" ziarno w strumieniu, porównuje jego barwę z ustawionym wzorcem i uruchamia mechanizm odrzutu/rozdziału na frakcje (np. "akcept" i "odrzut"). Dzięki temu można oddzielić nasiona zdrowe od przebarwionych, nawet jeśli mają podobny rozmiar i masę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Magnetyczną stosuje się, gdy rozdział opiera się na właściwościach magnetycznych (np. domieszki metaliczne lub materiał przygotowany do separacji magnetycznej). Sama choroba widoczna jako inna barwa nie daje podstaw do skutecznej separacji magnetycznej.
  • Pneumatyczną wykorzystuje różnice w właściwościach aerodynamicznych (opór powietrza, prędkość opadania), które zwykle wiążą się z masą, gęstością czy wypełnieniem ziarna. To nie jest metoda "po kolorze", więc przy przebarwieniach bez istotnej zmiany aerodynamiki może być nieskuteczna.
  • Mechaniczną obejmuje m.in. sita, bębny, tryjery i sortowanie po wymiarach/kształcie. Jeżeli nasiona zdrowe i porażone mają zbliżony rozmiar, mechanika nie rozróżni ich na podstawie barwy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw nazwij w myślach cechę, po której ma nastąpić rozdział (tu: barwa), a potem dobierz metodę separacji odpowiadającą tej cesze (tu: optyczna/fotoelektryczna).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To urządzenie do sortowania nasion wykorzystujące czujniki optyczne (fotoelektryczne), które rozpoznają różnice w wyglądzie ziarna, np. barwę lub przebarwienia. Na podstawie sygnału z czujników materiał jest kierowany do frakcji "dobrych" lub odrzutu, bez polegania na sicie czy nadmuchu.
Barwa jest cechą wizualną, więc najskuteczniej wykrywa ją układ optyczny. Sortowanie optyczne rejestruje różnice koloru i umożliwia selekcję pojedynczych nasion, nawet gdy mają ten sam rozmiar i podobną masę. Metody mechaniczne i pneumatyczne zwykle nie "widzą" koloru.
Czyszczalnia magnetyczna służy do rozdziału materiału, gdy występują składniki reagujące na pole magnetyczne, np. drobne elementy metaliczne lub frakcje przygotowane do separacji magnetycznej. Nie jest to metoda przeznaczona do rozpoznawania chorób widocznych jako przebarwienia.
Pneumatyczna rozdziela ziarno strumieniem powietrza na podstawie właściwości aerodynamicznych (zwykle powiązanych z masą i wypełnieniem). Fotoelektryczna rozdziela na podstawie cech optycznych, głównie barwy. W praktyce pneumatyka "selekcjonuje lekkie", a optyka "selekcjonuje przebarwione".
Czyszczalnia mechaniczna najczęściej wykorzystuje elementy takie jak sita czy bębny sortujące, więc rozdział dotyczy wymiarów, kształtu lub długości nasion. Jest dobra do oddzielenia domieszek o innych gabarytach, ale nie do rozróżnienia nasion o tej samej wielkości, które różnią się jedynie kolorem.
Jest szczególnie przydatne, gdy różnice między frakcjami są widoczne jako zmiana barwy lub plamistość, np. przy porażeniu chorobowym, uszkodzeniach lub przebarwieniach. Sprawdza się też wtedy, gdy klasyczne sortowanie po rozmiarze lub masie nie daje dobrej separacji.
Najczęstszy błąd to dobór urządzenia "z przyzwyczajenia" (np. mechanicznego), bez wskazania cechy rozdziału. Drugi błąd to mylenie kryteriów: barwa vs masa/gęstość vs kształt. Pomaga zasada: kolor → optyka, lekkość → pneumatyka, rozmiar → mechanika, metal → magnetyka.
Nie zawsze. Część porażeń daje wyraźne przebarwienia, ale zmiana masy lub aerodynamiki może być niewielka. W takiej sytuacji pneumatyka może nie rozdzielić frakcji skutecznie. Gdy wyróżnikiem jest przede wszystkim kolor, pewniejszym wyborem jest sortowanie optyczne.
Szukaj słów i opisów wskazujących na cechę optyczną: "inna barwa", "przebarwienia", "plamistość", "różny kolor", "widoczne gołym okiem". Jeśli zadanie podkreśla, że frakcje różnią się wyglądem, a nie wielkością czy masą, zwykle chodzi o sortownik optyczny.
Ucz się przez dopasowanie: cecha → metoda. Zrób krótką tabelę: rozmiar/kształt → mechaniczna, masa/aerodynamika → pneumatyczna, metal/magnetyzm → magnetyczna, kolor/wady widoczne → fotoelektryczna. Potem rozwiązuj testy, zaznaczając w pytaniu słowo-klucz.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Instrukcje producentów sortowników optycznych i czyszczalni nasion (opisy zasad działania i zastosowań)
  • Podręczniki/opracowania z technologii produkcji roślinnej dotyczące przygotowania materiału siewnego
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.2 w zakresie eksploatacji urządzeń do czyszczenia i sortowania nasion

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego