KWALIFIKACJA MEP5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 14.
Jaką grubość ma przedmiot mierzony suwmiarką, gdy kreska zerowa noniusza znajduje się między 12 i 13 kreską podziałki prowadnicy, a 7 kreska noniusza pokrywa się z dowolną kreską podziałki prowadnicy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zero noniusza jest między 12 a 13 mm, więc część całkowita wynosi 12 mm. Skoro pokrywa się 7. kreska noniusza, to dodajemy część ułamkową odpowiadającą 7 działkom (typowo 0,1 mm na działkę), czyli 0,7 mm. Razem daje to 12,7 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W odczycie suwmiarki z noniuszem zawsze wykonuje się dwa kroki:

  • Krok 1: podziałka główna (prowadnicy) – odczytaj pełne milimetry wskazane przez położenie zera noniusza.
  • Krok 2: noniusz – znajdź kreskę noniusza, która najdokładniej pokrywa się z dowolną kreską na podziałce głównej; jej numer odpowiada części ułamkowej pomiaru.

Tutaj podano, że kreska zerowa noniusza znajduje się między 12 i 13 kreską podziałki prowadnicy. To oznacza, że pełne milimetry wynoszą 12 mm (bo do 13 mm jeszcze nie doszliśmy).

Następnie podano, że 7 kreska noniusza pokrywa się z kreską podziałki prowadnicy. W typowej suwmiarce szkolnej z odczytem do 0,1 mm każda kolejna kreska noniusza odpowiada 0,1 mm. Zatem 7. kreska daje 0,7 mm części ułamkowej.

Sumujemy obie części:

12 mm + 0,7 mm = 12,7 mm

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "12,5 mm" pasowałoby, gdyby pokrywała się 5. kreska noniusza albo gdyby mylnie uznać inny skok noniusza.
  • "12,1 mm" to częsty błąd nieuwagi: ktoś bierze 1 działkę zamiast 7 albo odczytuje niewłaściwą kreskę pokrycia.
  • "13,7 mm" wynika zwykle z błędu zakotwiczenia – błędnego przyjęcia 13 mm jako części całkowitej mimo informacji, że zero noniusza jest dopiero między 12 i 13.

W praktyce jubilerskiej precyzyjny odczyt suwmiarki jest kluczowy przy kontroli grubości blach, średnic drutów i dopasowaniu elementów opraw, gdzie różnice rzędu dziesiątych części milimetra mają znaczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry z podziałki głównej w miejscu, gdzie leży zero noniusza (to część całkowita). Potem znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się z kreską podziałki głównej i dodaj odpowiadającą jej wartość ułamkową (np. 0,1 mm × numer kreski).
To informacja o części całkowitej pomiaru: jeśli zero noniusza nie doszło jeszcze do 13 mm, to pełne milimetry wynoszą 12 mm. Dopiero do tej wartości dodaje się odczyt z noniusza jako część ułamkową.
W typowej suwmiarce szkolnej noniusz ma działkę 0,1 mm. Wtedy numer kreski pokrycia bezpośrednio daje dziesiąte części milimetra: 7 kreska = 7 × 0,1 mm = 0,7 mm. Zawsze warto jednak znać dokładność konkretnej suwmiarki.
Najczęściej myli się część całkowitą (bierze 13 mm zamiast 12 mm) albo wybiera złą kreskę noniusza. Zdarza się też odczyt samego noniusza bez dodania milimetrów z podziałki głównej. Pomaga zasada: najpierw "mm", potem "ułamek".
Nie. Spotyka się różne wykonania (np. 0,05 mm, 0,02 mm lub cyfrowe). W zadaniach szkolnych często zakłada się 0,1 mm, bo ułatwia obliczenia. W praktyce zawsze sprawdź oznaczenie dokładności na suwmiarce lub w instrukcji.
Patrz prostopadle na skalę, aby uniknąć paralaksy. Następnie porównaj kreski noniusza z kreskami podziałki głównej i wybierz tę, która tworzy jedną linię (najmniejsze przesunięcie). To właśnie ta kreska wyznacza część ułamkową wyniku.
Suwmiarka służy do kontroli grubości blachy, średnicy drutu, szerokości obrączki czy wymiarów elementów oprawy. Dzięki temu można dopasować części, zachować tolerancje i uniknąć luzów lub zbyt ciasnego pasowania podczas montażu i wykończenia.
To efekt "zaokrąglania w górę" lub przyjęcia, że skoro zero noniusza jest blisko 13, to część całkowita to 13 mm. Jednak dopóki zero noniusza nie minęło kreski 13 na podziałce głównej, część całkowita pozostaje 12 mm.
Podziałka główna daje pełne milimetry (czasem także pół milimetra w zależności od konstrukcji). Noniusz pozwala odczytać ułamek milimetra dzięki zbieżności kreski noniusza z kreską podziałki głównej. Razem dają wynik o większej dokładności.
Możesz wykonać kontrolę sensowności: wynik musi leżeć między 12 a 13 mm, skoro zero noniusza jest w tym przedziale. Jeśli po dodaniu ułamka otrzymujesz ≥13 mm albo wyraźnie mniej niż 12 mm, to znaczy, że pomyliłeś część całkowitą lub kreskę pokrycia.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zero noniusza jest między 12 a 13 mm, więc część całkowita wynosi 12 mm. Skoro pokrywa się 7.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" – opis budowy i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Vernier scale" – zasada odczytu i idea noniusza, https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikibooks (EN): "Engineering Metrology/Vernier Calipers" – omówienie odczytu suwmiarki, https://en.wikibooks.org/wiki/Engineering_Metrology/Vernier_Calipers (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje producentów suwmiarki dotyczące odczytu noniusza
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (odczyt suwmiarki i mikrometru)
  • Ćwiczenia praktyczne: seria odczytów z różnych ustawień noniusza i porównanie z wzorcem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego