KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 21.
Jaką grubość nadkładu należy zdjąć znad złoża o miąższości 50 m, jeżeli stosunek nadkładu do złoża wynosi 5:2?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosunek nadkładu do złoża 5:2 oznacza, że na 2 m miąższości złoża przypada 5 m nadkładu.
Przy miąższości złoża 50 m grubość nadkładu wynosi 50 · (5/2) = 125 m, więc tyle należy zdjąć.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano miąższość złoża 50 m oraz stosunek nadkładu do złoża 5:2. Taki zapis oznacza relację nadkład : złoże = 5 : 2, czyli na każdą "porcję" 2 jednostek złoża przypada 5 jednostek nadkładu (w tych samych jednostkach długości).

Aby obliczyć grubość nadkładu, najwygodniej zamienić stosunek na ułamek: 5/2. Następnie mnożymy miąższość złoża przez ten współczynnik:

nadkład = 50 m × (5/2) = 50 m × 2,5 = 125 m.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "125 m".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "20 m" może wynikać z odwrócenia stosunku lub błędnego, intuicyjnego "zmniejszenia" wartości 50 bez rachunku. Gdyby liczyć 50 × (2/5), wyszłoby 20, ale to odpowiadałoby relacji złoże:nadkład, a nie nadkład:złoże.
  • "5 m" to typowy błąd dosłownego odczytania pierwszej liczby ze stosunku (5:2) bez powiązania jej z miąższością 50 m i bez przeskalowania proporcji.
  • "500 m" może być skutkiem potraktowania stosunku 5:2 jak mnożenia przez 10 albo błędnego założenia, że "5" oznacza pięciokrotność 100 m. Taki wynik nie wynika z podanej proporcji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisz, czego dotyczy licznik i mianownik (N:Z), a dopiero potem wykonaj mnożenie przez ułamek. To minimalizuje ryzyko odwrócenia proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza relację dwóch wielkości: nadkład : złoże = 5 : 2. Czyli na każdą porcję 2 jednostek miąższości (lub objętości) złoża przypada 5 jednostek nadkładu. To zapis proporcji, którą trzeba przeskalować do danych z zadania.
Najprościej zamienić stosunek na ułamek: 5:2 = 5/2 = 2,5. Potem mnożysz znaną wielkość złoża przez 2,5, aby uzyskać odpowiadającą jej wielkość nadkładu (jeśli stosunek jest zapisany jako nadkład do złoża).
Gdy znasz miąższość złoża i stosunek N:Z, liczysz: N = Z × (N/Z), czyli miąższość złoża mnożysz przez ułamek wynikający ze stosunku. Kluczowe jest, by nie odwrócić kolejności (N:Z vs Z:N).
Bo zapis 5:2 sam w sobie nie mówi, co jest pierwsze i drugie, jeśli nie czytasz opisu. W górnictwie pojawiają się różne wskaźniki (np. nadkład do złoża lub odwrotnie), a mechaniczne podstawienie liczb prowadzi do wyniku z drugiej relacji.
Tak, ale w tym zadaniu obie wielkości są w tych samych jednostkach (metry miąższości), więc jednostka się "zachowuje". Jeśli jednak mieszasz np. metry i kilometry albo miąższość i objętość, musisz najpierw ujednolicić jednostki, inaczej proporcja da błędny wynik.
Wykonaj kontrolę zdroworozsądkową: skoro nadkład:złoże = 5:2, to nadkład jest większy niż złoże (bo 5 > 2). Dla złoża 50 m nadkład powinien wyjść > 50 m. Wyniki 5 m lub 20 m są więc podejrzane już na starcie.
Miąższość złoża to jego "grubość" mierzona prostopadle do stropu i spągu warstwy kopaliny. W praktyce pomaga w szacowaniu zasobów i robót udostępniających. W zadaniach rachunkowych często jest traktowana jako dana wejściowa do obliczeń wskaźników.
Najczęstsze błędy to: odwrócenie relacji (liczenie 2/5 zamiast 5/2), brak przeskalowania (traktowanie "5 m" jako odpowiedzi), oraz zgadywanie bez rachunku. Pomaga zapisanie proporcji w postaci równania przed obliczeniami.
Rachunek jest matematyczny (proporcje), ale kontekst jest górniczy: dotyczy relacji robót zdejmowania nadkładu do miąższości kopaliny. Na egzaminie sprawdza to, czy potrafisz przełożyć wskaźnik eksploatacyjny na konkretne liczby potrzebne w planowaniu robót.
Ćwicz krótkie schematy: zapisuj, co oznacza stosunek (N:Z czy Z:N), zamieniaj na ułamek, wykonuj mnożenie i sprawdzaj sens wyniku (czy nadkład powinien być większy/mniejszy). Warto też rozwiązać zestaw zadań z różnymi stosunkami i miąższościami.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Stosunek nadkładu do złoża 5:2 oznacza, że na 2 m miąższości złoża przypada 5 m nadkładu.Przy miąższości złoża 50 m grubość nadkładu wynosi 50 · (5/2) = 125 m, więc tyle należy zdjąć."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcja (matematyka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja_(matematyka) (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy (PL): "Stosunki i proporcje" – https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki: proporcje i skala (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw eksploatacji odkrywkowej omawiające wskaźnik nadkładu
  • Zestawy zadań rachunkowych dotyczących miąższości, objętości i wskaźników eksploatacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego