KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
Jaką grubość ścianki ma rura oznaczona PE100 DN110 SDR11?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Grubość ścianki rury o SDR wyznacza się ze wzoru: SDR = d/e, gdzie d to średnica zewnętrzna, a e to grubość ścianki. Dla rury PE100 DN110 SDR11 przyjmujemy d = 110 mm, więc e = 110/11 = 10 mm. Pozostałe wartości wynikają z błędnego utożsamienia oznaczeń z wymiarem ścianki.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczeniu PE100 DN110 SDR11 kluczowe do obliczeń jest SDR (Standard Dimension Ratio). SDR definiuje się jako stosunek średnicy zewnętrznej rury do grubości jej ścianki:

SDR = d / e, gdzie:
d – średnica zewnętrzna rury,
e – grubość ścianki.

Zatem grubość ścianki obliczamy przez przekształcenie wzoru:
e = d / SDR

Dla wartości podanych w pytaniu przyjmujemy d = 110 mm oraz SDR = 11, więc:
e = 110 / 11 = 10 mm. Odpowiedź "10 mm" jest zgodna z definicją SDR.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "11 mm" – to typowy błąd skojarzeniowy: SDR11 nie oznacza grubości ścianki 11 mm, tylko iloraz wymiarów.
  • "100 mm" – nie wynika ani z SDR, ani z DN; to wartość nieadekwatna do rury o średnicy 110 mm (ścianka nie może być prawie tak gruba jak promień rury w typowych systemach).
  • "110 mm" – to mylenie grubości ścianki ze średnicą; 110 mm odnosi się do wymiaru średnicy, a nie do ścianki.

W zadaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest, aby pamiętać: SDR zawsze łączy średnicę zewnętrzną i grubość ścianki. Jeśli znasz dwa parametry, trzeci wyliczysz bez tabel.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SDR (Standard Dimension Ratio) to stosunek średnicy zewnętrznej rury do grubości ścianki: SDR = d/e. Im mniejszy SDR, tym grubsza ścianka (zwykle większa wytrzymałość ciśnieniowa). W zadaniach obliczeniowych często liczy się z tego e = d/SDR.
Najpierw zapisz definicję: SDR = d/e. Następnie przekształć: e = d/SDR. Dla d = 110 mm i SDR = 11 otrzymasz e = 10 mm. To proste dzielenie, ale ważne jest, by użyć średnicy zewnętrznej, nie wewnętrznej.
Bo SDR jest ilorazem dwóch wielkości, a nie samą grubością. Liczba 11 mówi, ile razy średnica zewnętrzna jest większa od ścianki. Dlatego przy tej samej średnicy rura SDR11 ma inną ściankę niż rura SDR17,6.
W praktyce dla rur PE najczęściej podaje się średnicę zewnętrzną (np. d110). W treści z "DN110" chodzi o wymiar 110 mm wykorzystywany do obliczeń SDR. Na egzaminie przy takich zadaniach zwykle przyjmuje się d = 110 mm do wzoru e = d/SDR.
Najczęstsze pomyłki to: (1) przyjęcie, że SDR to grubość ścianki, (2) pomylenie średnicy zewnętrznej z innym wymiarem i podstawienie złej wartości do wzoru, (3) wybór odpowiedzi "110 mm" przez skojarzenie z oznaczeniem rury zamiast wykonania obliczenia.
Nie w samym rachunku. Do obliczenia e z SDR używasz tylko relacji geometrycznej: e = d/SDR. Oznaczenie PE100 dotyczy klasy materiału (właściwości tworzywa), ważnej przy doborze rur do pracy, ale nie zmienia definicji SDR.
Podczas odbioru dostawy, kontroli jakości na budowie oraz przy weryfikacji zgodności materiału z projektem. Grubość ścianki wpływa na wytrzymałość i odporność na uszkodzenia w wykopie. Często weryfikuje się ją przez oznaczenia na rurze i/lub pomiary.
Zasadniczo: mniejszy SDR oznacza grubszą ściankę przy tej samej średnicy zewnętrznej, co zwykle przekłada się na większą odporność na ciśnienie. Większy SDR to cieńsza ścianka. Dlatego SDR jest ważny w doborze rur do warunków pracy.
Tak, jeśli w pytaniu podano SDR i średnicę (tu: 110 mm). Wtedy wystarczy wzór e = d/SDR. Tabele są przydatne, gdy trzeba odczytać typowe grubości dla wielu średnic lub porównać różne serie, ale do pojedynczego obliczenia nie są konieczne.
Zrób kontrolę sensowności: przy SDR11 grubość ścianki powinna być wyraźnie mniejsza od średnicy. Jeśli wyszło 110 mm lub 100 mm, to na pewno błąd. Dodatkowo sprawdź mnożeniem: 10 mm × 11 = 110 mm, więc wynik 10 mm pasuje idealnie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Grubość ścianki rury o SDR wyznacza się ze wzoru: SDR = d/e, gdzie d to średnica zewnętrzna, a e to grubość ścianki."

Źródła:

  • EN ISO 4065:2018, Plastics piping systems — Polyolefin pipes — Determination of the long-term hydrostatic strength and SDR definition/terminology (sekcja definicji SDR i zależności wymiarowych)
  • PN-EN 1555-2, Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do przesyłania paliw gazowych — Polietylen (PE) — Część 2: Rury (część dotycząca wymiarów i zależności SDR)
  • PN-EN 12201-2, Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do przesyłania wody — Polietylen (PE) — Część 2: Rury (tabele i definicje wymiarów oraz SDR)

Materiały:

  • Tablice wymiarów rur PE (średnice zewnętrzne i grubości ścianek dla poszczególnych SDR)
  • Normy dotyczące systemów rurowych z PE do przesyłu gazu (część dotycząca rur i wymiarów)
  • Skrypty/poradniki branżowe z zakresu oznaczeń rur PE i interpretacji SDR

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego