KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 6.
Jaką maksymalną liczbę użytków w formacie 95 x 30 mm bez spadów, na ostro można rozmieścić na arkuszu A4 przy marginesach pola zadruku wynoszących po 5 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw wyznacza się pole zadruku arkusza A4 po odjęciu marginesów 5 mm z każdej strony: (210−10)×(297−10)=200×287 mm.
Następnie liczy się ile użytków 95×30 mm mieści się w obu kierunkach: ⌊200/95⌋=2 oraz ⌊287/30⌋=9, więc 2×9=18 szt.

Pełne wyjaśnienie:

Aby ustalić maksymalną liczbę użytków, trzeba policzyć, ile prostokątów 95×30 mm da się ułożyć w prostokącie odpowiadającym polu zadruku arkusza A4, przy założeniu "na ostro" (bez spadów), czyli bez wychodzenia poza pole zadruku.

1) Pole zadruku po marginesach
Format A4 standardowo ma 210×297 mm. Margines pola zadruku wynosi 5 mm z każdej strony, więc w każdym wymiarze odejmuje się łącznie 10 mm:
szerokość: 210−10=200 mm
wysokość: 297−10=287 mm
Zatem dostępne pole zadruku to 200×287 mm.

2) Upakowanie użytków 95×30 mm
Użytki układa się w siatkę. Liczbę użytków w danym kierunku wyznacza dzielenie całkowite (zaokrąglenie w dół), bo "resztki" nie pozwalają na dołożenie kolejnego pełnego użytku:
• w poprzek: ⌊200/95⌋=2 (bo 2×95=190, a 3×95=285 > 200)
• wzdłuż: ⌊287/30⌋=9 (bo 9×30=270, a 10×30=300 > 287)
Łącznie: 2×9=18 szt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "12 szt." zwykle wynika z nieuwzględnienia, że w jednym kierunku da się ułożyć 9 rzędów (a nie np. 6), albo z mylenia wymiarów i dzielenia przez niewłaściwy bok użytku.
  • "21 szt." wymagałoby uzyskania np. 3×7 lub 7×3 w polu 200×287 mm, ale 3 użytki po 95 mm nie mieszczą się w 200 mm, a 7 rzędów po 30 mm to tylko 210 mm, co nie wykorzystuje maksymalnie wysokości (da się zrobić 9 rzędów).
  • "24 szt." sugeruje układ 3×8 lub 4×6. Taki wynik jest niemożliwy, bo 3×95=285 mm przekracza 200 mm, a 4×95 tym bardziej. Również 8×30=240 mm jest możliwe, ale ograniczenie szerokości nie pozwala osiągnąć 24 szt.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj obliczenia w dwóch krokach: najpierw odejmij marginesy (pole zadruku), a dopiero potem zastosuj dzielenie całkowite w obu kierunkach i pomnóż wyniki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pole zadruku liczysz odejmując marginesy od obu wymiarów arkusza. Jeśli margines jest po 5 mm z każdej strony, to w szerokości odejmujesz 10 mm i w wysokości też 10 mm. Dopiero na tak wyliczonym polu sprawdzasz, ile użytków się mieści.
Oznacza, że użytek ma dokładny wymiar docelowy i nie dodaje się zapasu na docinanie (spadu). W praktyce każdy użytek musi w całości mieścić się w polu zadruku, a cięcie odbywa się po krawędzi projektu, bez "wychodzenia" grafiki poza format.
Bo nie da się ułożyć "części" użytku. Jeśli po podzieleniu wymiaru arkusza przez wymiar użytku zostaje reszta, to nie wystarcza ona na kolejny pełny użytek. Dlatego wynik w każdym kierunku to liczba całkowita użytków, czyli podłoga z ilorazu.
Standard ISO dla serii A określa A4 jako 210×297 mm. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się te wartości, a następnie uwzględnia ograniczenia technologiczne, np. marginesy pola zadruku wynikające z maszyny lub ustawień urządzenia cyfrowego.
Tak, często zmienia wynik, bo inne jest dzielenie szerokości i wysokości przez boki użytku. Warto policzyć oba warianty (użytek "poziomo" i "pionowo") i wybrać większy. W niektórych przypadkach oba ustawienia dają ten sam rezultat, ale nie można tego zakładać.
Można wykonać test "wstecz": załóż układ siatki, np. 3×8 albo 4×6, i pomnóż wymiary użytku. Jeśli 3×95 przekracza dostępną szerokość albo 8×30 przekracza dostępną wysokość, taki wynik jest niemożliwy bez spadów i bez upychania "na mijankę".
Najczęstsze pomyłki to: liczenie od pełnego formatu arkusza bez odjęcia marginesów, zamiana wymiarów (np. 95 z 30), zaokrąglanie w górę po dzieleniu oraz nieuwzględnienie, że liczysz osobno liczbę kolumn i rzędów, a dopiero potem je mnożysz.
Niekoniecznie. Realne pole zadruku zależy od urządzenia, ustawień sterownika, sposobu podawania arkusza i wymaganych niezadrukowanych stref. W zadaniu egzaminacyjnym pole zadruku jest jednak podane przez marginesy, więc przyjmujesz je jako wiążące do obliczeń.
Zasada jest identyczna: od szerokości odejmujesz lewy+ prawy margines, a od wysokości górny+ dolny margines. Potem liczysz: liczba kolumn = ⌊szerokość_pola / szerokość_użytku⌋, liczba rzędów = ⌊wysokość_pola / wysokość_użytku⌋, a na końcu mnożysz.
Ćwicz schemat: (1) zapisanie wymiarów arkusza i odjęcie marginesów, (2) sprawdzenie dwóch orientacji użytku, (3) dzielenie całkowite w obu kierunkach i mnożenie, (4) szybka kontrola sensowności wyniku przez "mnożenie wsteczne". To ogranicza typowe błędy rachunkowe.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • ISO 216:2007, Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series (definicja wymiarów A4)
  • Wikipedia (PL): "Format papieru" – sekcja o serii A i wymiarach A4, https://pl.wikipedia.org/wiki/Format_papieru - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • materiały dydaktyczne z impozycji i przygotowalni cyfrowej (rozdziały o użytkach i polu zadruku)
  • norma ISO dotycząca formatów papieru serii A (definicja A4)
  • ćwiczenia rachunkowe z rozkładu użytków na arkuszu (zadania z dzieleniem całkowitym i marginesami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego