KWALIFIKACJA BUD1 - CZERWIEC 2014

Odtłuszczanie to usuwanie z powierzchni prętów smarów i zabrudzeń olejowych, które tworzą warstwę oddzielającą stal od betonu.

W praktyce poprawia to przyczepność beton–stal i zmniejsza ryzyko wad otuliny oraz osłabienia współpracy zbrojenia z betonem.

Typowe objawy to śliska powierzchnia, tłuste plamy, smugi po transporcie lub składowaniu oraz łatwe "brudzenie" dłoni.

Jeśli na stali widać powłokę olejową, samo mycie wodą zwykle nie wystarczy i trzeba zastosować odtłuszczanie odpowiednim preparatem.

Szczotka druciana jest skuteczna głównie na rdzę łuszczącą się, bo mechanicznie ją odrywa.

Przy smarze często działa odwrotnie: rozprowadza tłuszcz cienką warstwą po większej powierzchni. Efekt jest pozorny, a przyczepność betonu nadal może być osłabiona.

Zwykła woda najlepiej usuwa błoto i zabrudzenia mineralne.

Farby olejne i smary są hydrofobowe, więc bez środka odtłuszczającego woda nie rozpuści zanieczyszczenia. Na egzaminie warto kojarzyć wodę z błotem, a odtłuszczanie z tłuszczami i farbami olejnymi.

Oczyszczanie strumieniowo-ścierne (potocznie piaskowanie) jest typowe, gdy trzeba szybko oczyścić większą ilość stali z intensywnej korozji lub mocnych nalotów.

Nie jest to podstawowa metoda na smary, bo problemem jest wtedy chemiczny charakter zanieczyszczenia, a nie tylko przyczepiona warstwa rdzy.

Najbardziej szkodliwe są warstwy oddzielające: smary, tłuszcze, farby olejne oraz luźne produkty korozji (łuszcząca się rdza).

Zabrudzenia typu błoto też są niepożądane, ale zwykle można je łatwiej usunąć. Kluczowe jest, by po czyszczeniu stal nie miała powłok poślizgowych ani luźnych warstw.

Najczęstszy błąd to dobieranie metody "na pamięć" bez rozpoznania zanieczyszczenia, np. wybór szczotki drucianej do smaru, bo kojarzy się z czyszczeniem stali.

Pomaga prosta zasada: tłuszcz/farba olejna → odtłuszczanie, rdza łuszcząca → szczotkowanie, duża rdza → strumieniowo-ściernie, błoto → woda.

Po czyszczeniu stal powinna być wolna od tłuszczów, farb olejnych, błota i luźnej rdzy. W praktyce ocenia się to wzrokowo i dotykowo (brak śliskości, brak powłoki).

Ważne jest też, by nie pozostawić resztek środka czyszczącego w sposób pogarszający przyczepność oraz zachować zasady BHP przy pracy z chemią.

W starszych materiałach zawodowych opisywano opalanie jako sposób usuwania tłuszczów i farb olejnych, ale współcześnie w praktyce preferuje się bezpieczniejsze metody.

Najczęściej stosuje się odtłuszczanie preparatami chemicznymi, bo otwarty płomień wiąże się z ryzykiem pożaru i szkodliwych oparów.

Ucz się przez skojarzenia rodzaju zabrudzenia z metodą czyszczenia i ćwicz rozpoznawanie przypadków z praktyki (smar, błoto, rdza).

Na egzaminie czytaj uważnie, co jest zanieczyszczeniem: jedno słowo (np. "smar") często jednoznacznie kieruje do odtłuszczania, a nie do metod typowych dla korozji.