KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 37.
Jaką minimalną ilość powietrza należy dostarczyć do pomieszczenia o kubaturze 36 m3, jeśli obowiązujące przepisy wymagają czterokrotnej wymiany powietrza na godzinę?
Ilustracja przedstawia tabelę zawierającą dane dotyczące krotności wymiany powietrza w różnych pomieszczeniach, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krotność wymiany 4/h oznacza, że w ciągu 1 godziny należy dostarczyć objętość powietrza równą czterokrotności kubatury pomieszczenia. Dla kubatury 36 m3 minimalna wymagana wydajność wynosi 36×4 = 144 m3/h. Dlatego poprawne jest 144 m3 powietrza na godzinę.

Pełne wyjaśnienie:

Krotność wymiany powietrza (często oznaczana jako n i podawana w 1/h) mówi, ile razy w ciągu godziny ma zostać "wymieniona" całkowita objętość powietrza w pomieszczeniu. W praktyce nie oznacza to skokowej wymiany "co 15 minut", tylko ciągły przepływ o takiej wydajności, aby w bilansie godzinowym uzyskać wymaganą wartość.

Do obliczeń stosuje się zależność:
V = n × K
gdzie: V to wymagana ilość/strumień powietrza w przeliczeniu na godzinę [m3/h], n to krotność wymiany [1/h], a K to kubatura pomieszczenia [m3].

W zadaniu podano kubaturę 36 m3 oraz wymaganą krotność 4/h, więc:
36 × 4 = 144. Otrzymujemy minimalną wymaganą wydajność na poziomie 144 m3/h.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 288 m3 i 216 m3 wynikają zwykle z przypadkowego przeskalowania (np. 8/h albo 6/h) albo z "zawyżania na zapas". W treści nie ma podstaw do takich wartości.
  • 360 m3 sugeruje interpretację 10/h lub pomylenie obliczeń z innymi typami pomieszczeń, gdzie krotności bywają większe. Tu krotność jest jednoznacznie podana jako 4/h.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze dopisz sobie jednostkę. Jeśli masz kubaturę w m3 i krotność w 1/h, to wynik musi wyjść w m3/h (wydajność wentylacji na godzinę). To pomaga uniknąć najczęstszych pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krotność wymiany powietrza to wskaźnik mówiący, ile razy w ciągu 1 godziny ma zostać wymieniona objętość powietrza w pomieszczeniu. Podaje się ją w 1/h. Ułatwia przeliczenie kubatury na wymaganą wydajność wentylacji w m³/h.
Stosuje się prosty wzór: V = n × K, gdzie K to kubatura [m³], a n to krotność [1/h]. Wynik V otrzymujesz w m³/h. To minimalna wymagana wydajność wentylacji przy zadanej krotności.
Krotność ma jednostkę 1/h, więc opisuje zjawisko w czasie. Gdy mnożysz ją przez kubaturę [m³], dostajesz strumień objętości na godzinę [m³/h]. Samo m³ bez "na godzinę" może sugerować jednorazową objętość, co jest częstą pułapką na egzaminie.
Nie w sensie "skokowym". 4/h oznacza, że w bilansie godzinnym przez pomieszczenie ma przepłynąć objętość równa 4×kubatura. W praktyce wentylacja działa ciągle, a nie "wymienia" całe powietrze porcjami co 15 minut.
Najczęstsze błędy to: pomijanie jednostek (m³ vs m³/h), mylenie krotności z jednorazową ilością powietrza, a także "zgadywanie" większej wartości zamiast obliczenia. Warto zawsze zapisać wzór i wykonać mnożenie krok po kroku.
W praktyce technik BHP porównuje wymaganą wydajność (kubatura × krotność) z rzeczywistą wydajnością instalacji w m³/h. Dodatkowo ocenia warunki w pomieszczeniu, np. stężenie CO₂, temperaturę i wilgotność, bo są dobrymi wskaźnikami skuteczności wentylacji.
Zakres oznacza, że dla danego typu pomieszczenia spotyka się różne wymagania/zalecenia w zależności od obciążenia (liczby osób, procesu pracy, emisji zanieczyszczeń). Na egzaminie, jeśli zadanie podaje konkretną krotność, używasz dokładnie tej wartości, a nie "średniej z zakresu".
Różne pomieszczenia mają różną emisję zanieczyszczeń i wilgoci oraz inną liczbę osób. Tam, gdzie powstaje więcej zanieczyszczeń (np. procesy technologiczne), potrzeba większej wymiany. Dlatego krotności mogą być niskie w biurach, a wysokie w kuchniach czy lakierniach.
W kontekście BHP wymagania dotyczące warunków pracy (w tym wentylacji) wynikają z ogólnych przepisów BHP. Konkretne wartości krotności wymiany powietrza dla typów pomieszczeń są opisywane w normach branżowych dotyczących wentylacji budynków niemieszkalnych.
Najprościej: zapisz V = n × K i od razu podstaw liczby. Sprawdź, czy wynik ma sens i czy jednostka to m³/h. Przy prostych liczbach (np. 36 i 4) mnożenie można wykonać w pamięci: 30×4 + 6×4 = 120 + 24 = 144.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Krotność wymiany 4/h oznacza, że w ciągu 1 godziny należy dostarczyć objętość powietrza równą czterokrotności kubatury pomieszczenia."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2003 Nr 169 poz. 1650 z późn. zm. (podstawa dot. wymagań BHP dla warunków pracy, w tym wentylacji).
  • PN-83/B-03430/Az3:2000, Wentylacja w budynkach niemieszkalnych (krotności wymiany powietrza dla rodzajów pomieszczeń).

Materiały:

  • Tekst aktu prawnego o ogólnych przepisach BHP (rozdziały dotyczące wentylacji i mikroklimatu)
  • Norma PN-83/B-03430/Az3:2000 (wymagania/zalecenia wentylacyjne dla typów pomieszczeń)
  • Skrypty z wentylacji i klimatyzacji dla budynków użyteczności publicznej (definicje: krotność, strumień objętości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego