KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 5.
Jaką minimalną liczbę arkuszy B4 należy przygotować do wydrukowania 120 wizytówek w formacie 100×50mm (rozmiar końcowy po przycięciu), uwzględniając standardowe spady drukarskie 3mm oraz marginesy chwytowe 5mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wizytówka 100×50 mm jest formatem netto, więc do impozycji trzeba dodać spady: 106×56 mm. Przy marginesach chwytowych 5 mm użyteczny obszar B4 to 240×343 mm, co pozwala ułożyć 2×6 = 12 wizytówek na arkuszu. Dla 120 sztuk potrzeba 120/12 = 10 arkuszy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano format wizytówki po przycięciu (netto) 100×50 mm, ale jednocześnie wymagane jest uwzględnienie spadów 3 mm oraz marginesów chwytowych 5 mm. To oznacza, że nie wolno liczyć upakowania tylko z wymiarów 100×50 mm, bo po cięciu mogłyby powstać białe obrzeża, a drukarka/cięcie wymaga strefy bezpieczeństwa przy krawędziach arkusza.

Krok 1: format użytku ze spadami
Do każdego wymiaru dodajemy po 3 mm z każdej strony, czyli łącznie 6 mm:
100+6 = 106 mm oraz 50+6 = 56 mm, więc użytek ma 106×56 mm.

Krok 2: powierzchnia użyteczna arkusza
Arkusz B4 ma 250×353 mm. Przy marginesie chwytowym 5 mm z każdej strony odejmujemy łącznie 10 mm od szerokości i 10 mm od wysokości:
250−10 = 240 mm oraz 353−10 = 343 mm. Użyteczny obszar to 240×343 mm.

Krok 3: ile użytków zmieści się na arkuszu
Sprawdzamy upakowanie dla użytku 106×56 mm:

  • w poprzek: 240/106 ≈ 2 (trzecia sztuka już się nie zmieści),
  • wzdłuż: 343/56 ≈ 6.
Łącznie na arkuszu jest 2×6 = 12 wizytówek.

Krok 4: liczba arkuszy
Potrzebujemy 120 wizytówek, więc 120/12 = 10 arkuszy. Wynik jest minimalny przy tych założeniach, bo każde pominięcie spadów lub marginesów sztucznie zawyży "pojemność" arkusza.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Wartości mniejsze (np. 8) typowo wynikają z liczenia bez spadów i/lub bez marginesów chwytowych, czyli z obliczeń niezgodnych z założeniami zadania. Wartości większe (12 lub 14) oznaczają zbyt mało użytków na arkuszu, zwykle przez błędną orientację użytków albo błędne odejmowanie marginesów (np. odjęcie ich tylko z jednej strony lub przyjęcie większej strefy niż podano).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spad drukarski to dodatkowy obszar grafiki wychodzący poza linię cięcia. 3 mm spadu pozwala bezpiecznie dociąć arkusz bez ryzyka białej obwódki, gdy cięcie minimalnie "ucieknie". W praktyce do formatu netto dodajesz po 3 mm z każdej strony (czyli +6 mm do wymiaru).
Dodaj spad z każdej strony: 3 mm z lewej + 3 mm z prawej daje +6 mm do szerokości, a 3 mm z góry + 3 mm z dołu daje +6 mm do wysokości. Dla 100×50 mm otrzymujesz 106×56 mm jako format użytku do impozycji.
Margines chwytowy to strefa przy krawędzi arkusza potrzebna na prowadzenie papieru, chwyt, rolki lub znaczniki. Jeśli go pominiesz, zaplanujesz nadruk w miejscu, które może być niezadrukowywalne lub problematyczne przy transporcie. Dlatego od wymiarów arkusza odejmuje się marginesy, aby dostać pole użyteczne.
Arkusz B4 ma 250×353 mm. Margines 5 mm "zjada" po 5 mm z każdej strony, czyli łącznie 10 mm z szerokości i 10 mm z wysokości. Użyteczny obszar to więc 240×343 mm. Na tej powierzchni układasz użytki.
Trzeba sprawdzić, ile sztuk wejdzie w obu kierunkach: dzielisz szerokość pola użytecznego przez jeden wymiar użytku, a wysokość przez drugi (i odwrotnie). Wybierasz układ z większą liczbą całkowitą. W zadaniach egzaminacyjnych często jedna orientacja daje wyraźnie lepsze upakowanie.
Tak, bo arkusze są niepodzielne. Jeśli z obliczeń wyjdzie np. 9,2 arkusza, w praktyce musisz przygotować 10. W przeciwnym razie zabraknie materiału do wykonania całego nakładu. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "minimalną liczbę arkuszy" i "należy przygotować".
To format netto, czyli wymiar gotowego produktu po obróbce introligatorskiej (po cięciu). Do planowania druku zwykle potrzebujesz formatu większego (brutto), bo dodajesz spady oraz uwzględniasz strefy technologiczne. To rozróżnienie jest kluczowe w impozycji.
Najczęściej: pominięcie spadów i marginesów (liczenie "na styk"), zła orientacja użytków, pomylenie mm z cm, odjęcie marginesu tylko z jednej strony albo zaokrąglenie w dół. Pomaga zapisanie etapów: format brutto użytku → pole użyteczne arkusza → upakowanie → liczba arkuszy.
Zapas dodaje się, gdy ryzyko braków jest większe (np. trudne podłoże, duże nasycenie, ważna kolorystyka, cięcie na wiele użytków). W praktyce często planuje się dodatkowe arkusze na rozruch i kontrolę jakości. Jeśli zadanie egzaminacyjne nie podaje zapasu, zwykle liczy się wartość minimalną wynikającą z impozycji.
Weryfikacja "na skróty": policz, ile użytków jest na arkuszu. Jeśli wychodzi 12 sztuk/arkusz, to 10 arkuszy daje 120 wizytówek (10×12). Gdyby ktoś podał 8 arkuszy, musiałby mieć 15 sztuk/arkusz, co zwykle wymaga liczenia bez spadów lub bez marginesów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla 120 sztuk potrzeba 120/12 = 10 arkuszy."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series", definicja formatu B4 (250×353 mm).
  • Wikipedia: "ISO 216" (sekcja dot. serii B i wymiarów B4) https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - accessed 2026-03-01
  • Adobe InDesign User Guide: informacje o ustawianiu spadów (bleed) w dokumencie https://helpx.adobe.com/indesign/using/printing-documents.html - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z przygotowania do druku (DTP) i impozycji
  • Instrukcje producentów urządzeń cyfrowych dotyczące obszaru zadruku i marginesów
  • Dokumentacja oprogramowania DTP/RIP w zakresie spadów i znaczników cięcia

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego