KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 3)

PYTANIE NR 13.
Jaką największą wartość może mieć impedancja pętli zwarcia w trójfazowym obwodzie elektrycznym o napięciu znamionowym 230/400 V, aby skuteczna była ochrona przeciwporażeniowa przy uszkodzeniu izolacji, jeśli wiadomo, że wyłączenie zasilania tego obwodu ma zapewnić instalacyjny wyłącznik nadprądowy B10?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalną impedancję pętli zwarcia wyznacza zależność Zs ≤ U0/Ia.
W sieci 230/400 V przyjmuje się U0 = 230 V (napięcie fazowe). Dla wyłącznika nadprądowego B10 prąd zadziałania członu zwarciowego przyjmuje się jako Ia = 5·In = 5·10 A = 50 A.
Zatem Zs = 230/50 = 4,6 Ω.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba wyznaczyć największą dopuszczalną impedancję pętli zwarcia Zs tak, aby przy uszkodzeniu izolacji (zwarciu doziemnym/obudowy) zadziałała ochrona przez samoczynne wyłączenie zasilania.

Stosuje się zależność graniczną:

Zs ≤ U0 / Ia

gdzie:

  • U0 – napięcie względem ziemi (w praktyce napięcie fazowe),
  • Ia – prąd powodujący samoczynne zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie.

Dla instalacji 230/400 V napięcie fazowe wynosi 230 V i to tę wartość podstawia się do wzoru (nie 400 V, które jest napięciem międzyfazowym).

Kluczowe jest dobranie Ia dla wyłącznika nadprądowego typu B. Charakterystyka "B" oznacza, że człon zwarciowy (natychmiastowy) zadziała przy prądzie rzędu kilku krotności prądu znamionowego. Aby wyznaczyć maksymalną dopuszczalną Zs, przyjmuje się wartość graniczną zapewniającą zadziałanie w najgorszym przypadku: Ia = 5 · In.

Dla B10: In = 10 A, więc Ia = 5 · 10 A = 50 A.

Obliczenie:

Zs(max) = U0 / Ia = 230 V / 50 A = 4,6 Ω

Dlatego odpowiedź "4,6 Ω" jest poprawna.

Pozostałe wartości są niepoprawne z typowych powodów:

  • "2,3 Ω" – odpowiadałoby np. przyjęciu większego prądu zadziałania niż wynika z założeń (zbyt "ostre" kryterium), przez co wynik jest zaniżony.
  • "7,7 Ω" oraz "8,0 Ω" – to wartości zbyt duże; przy takiej impedancji prąd zwarciowy może być za mały, by wyłącznik B10 zadziałał wystarczająco szybko, więc warunek skuteczności ochrony nie byłby spełniony.

Wskazówka egzaminacyjna: najczęstszy błąd to podstawienie 400 V zamiast 230 V albo przyjęcie Ia = In zamiast wielokrotności In wynikającej z charakterystyki wyłącznika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Impedancja pętli zwarcia Zs to "opór" całej drogi przepływu prądu zwarciowego: od źródła, przez przewody, miejsce uszkodzenia i przewód ochronny do źródła. Im mniejsza Zs, tym większy prąd zwarciowy i większa szansa na szybkie zadziałanie zabezpieczenia.
Stosuje się zależność graniczną Zs ≤ U0/Ia. Trzeba dobrać U0 (zwykle 230 V jako napięcie fazowe) oraz Ia, czyli prąd zapewniający zadziałanie zabezpieczenia. Dopiero potem wykonuje się proste dzielenie.
We wzorze na Zs używa się U0, czyli napięcia względem ziemi (napięcia fazowego). W układzie 230/400 V napięcie fazowe wynosi 230 V, a 400 V to napięcie międzyfazowe. Użycie 400 V zawyżałoby dopuszczalną Zs i prowadziło do błędnego wniosku o skuteczności ochrony.
Charakterystyka B opisuje, przy jakim prądzie działa człon zwarciowy (natychmiastowy) wyłącznika. W praktyce oznacza to, że zadziałanie następuje przy prądach będących kilkukrotnością prądu znamionowego In. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba umieć powiązać typ B z odpowiednim Ia.
Najpierw odczytuje się In = 10 A. Następnie, dla charakterystyki B, w obliczeniach granicznych często przyjmuje się Ia = 5·In, czyli 50 A. To podejście daje warunek "na pewno zadziała" w najgorszym przypadku w ramach przyjętej charakterystyki.
Tak. Sformułowanie "uszkodzenie izolacji" wskazuje na sytuację zwarcia do części przewodzących dostępnych (np. obudowy). Wtedy ochrona ma zadziałać przez szybkie wyłączenie zasilania, co weryfikuje się m.in. warunkiem na impedancję pętli zwarcia.
Najczęstsze błędy to: podstawienie 400 V zamiast 230 V, przyjęcie Ia = In zamiast wielokrotności In, oraz pomylenie tego, że chodzi o największą dopuszczalną impedancję (czyli wynik graniczny). Warto też uważać na jednostki: V/A daje Ω.
Pomiary Zs wykonuje się podczas odbioru instalacji (pomiary odbiorcze) oraz w ramach pomiarów okresowych. Wynik porównuje się z wartością dopuszczalną dla danego zabezpieczenia, aby potwierdzić, że przy zwarciu zabezpieczenie zadziała odpowiednio szybko.
Wartość 4,6 Ω oznacza granicę: jeśli zmierzona impedancja pętli zwarcia Zs jest mniejsza lub równa 4,6 Ω, to spodziewany prąd zwarciowy będzie wystarczający, aby wyłącznik B10 zadziałał zgodnie z przyjętym kryterium. Większa Zs może oznaczać brak skutecznego wyłączenia.
Ćwicz schemat: 1) wybierz U0 (zwykle 230 V), 2) wyznacz Ia z typu zabezpieczenia i In, 3) policz Zs = U0/Ia, 4) porównaj z odpowiedziami. Dodatkowo powtarzaj różnice między napięciem fazowym i międzyfazowym oraz charakterystyki B/C/D.
info

Około 31% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Maksymalną impedancję pętli zwarcia wyznacza zależność Zs ≤ U0/Ia.W sieci 230/400 V przyjmuje się U0 = 230 V (napięcie fazowe)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony przeciwporażeniowej oraz pomiarów instalacji elektrycznych
  • Karty katalogowe wyłączników nadprądowych (charakterystyki B, C, D)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i samoczynnego wyłączenia zasilania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego