KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 19.
Jaką nazwę nosi element tokarki przedstawiony na ilustracji?
Ilustracja przedstawia uchwyt trójszczękowy, który jest elementem tokarki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uchwyt trójszczękowy to element montowany na wrzecionie tokarki, służący do mocowania przedmiotu obrabianego. Rozpoznaje się go po trzech szczękach rozmieszczonych co 120° i typowej, masywnej obudowie. Suport i imak dotyczą prowadzenia narzędzia, a przekładnia gitarowa przenosi napęd posuwów.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: "Uchwyt trójszczękowy."

Uchwyt trójszczękowy jest standardowym osprzętem tokarki do mocowania przedmiotu obrabianego na wrzecionie. Jego najbardziej charakterystyczną cechą są trzy szczęki (zwykle samocentrujące), rozmieszczone równomiernie, które zaciskają detal i utrzymują go osiowo podczas toczenia. W praktyce mechanik-monter powinien umieć taki uchwyt rozpoznać, ponieważ od prawidłowego doboru i stanu szczęk zależy bezpieczeństwo oraz dokładność obróbki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Suport narzędziowy." Suport to zespół prowadzący narzędzie skrawające i realizujący posuwy. Ma postać wózków/sań poruszających się po prowadnicach łoża, a nie elementu zaciskowego z szczękami.
  • "Przekładnia gitarowa." Przekładnia gitarowa to zestaw kół zmianowych wykorzystywany do doboru przełożeń (np. do gwintowania lub posuwów). Nie jest elementem mocowania detalu i zwykle znajduje się w rejonie napędu, pod osłoną.
  • "Imak narzędziowy." Imak służy do mocowania noża tokarskiego (narzędzia) na suporcie. Może być cztero- lub wielopozycyjny, ma gniazda na narzędzia, ale nie posiada szczęk do zaciskania przedmiotu obrabianego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na ilustracji widać "szczęki" i masywny element na osi wrzeciona – myśl o uchwycie. Gdy widać prowadnice, wózki i pokrętła posuwów – to zwykle suport. Gdy widać gniazda do mocowania noży – to imak. Zestaw kół zębatych do zmiany przełożeń wskazuje na przekładnię gitarową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uchwyt trójszczękowy to uchwyt tokarski z trzema szczękami służący do mocowania detalu we wrzecionie tokarki. Najczęściej jest samocentrujący, więc po zaciśnięciu szczęk detal ustawia się współosiowo, co ułatwia typowe operacje toczenia.
Szukaj trzech szczęk rozmieszczonych równomiernie (co 120°) oraz masywnej obudowy uchwytu na osi wrzeciona. To element "chwytający" przedmiot. Zespoły narzędziowe (suport, imak) wyglądają inaczej i są przesuwne po łożu.
W wielu konstrukcjach mechanizm ślimakowo-zębaty przesuwa szczęki jednocześnie do środka. Dzięki temu po zacisku detal ustawia się w osi uchwytu bez osobnego ustawiania każdej szczęki. To skraca przygotowanie obróbki, ale ogranicza zakres nietypowych mocowań.
Trójszczękowy jest zwykle szybszy i często samocentrujący, dobry do wałków i typowych kształtów. Czteroszczękowy bywa niezależny (każda szczęka osobno), co pozwala mocować nieregularne detale i korygować bicie, ale wymaga więcej czasu ustawiania.
Imak narzędziowy to element służący do mocowania noża tokarskiego (narzędzia skrawającego). Znajduje się na suporcie, a nie na wrzecionie. Często ma kilka pozycji lub gniazd, aby szybko zmieniać narzędzia podczas wykonywania operacji obróbkowych.
Suport to zespół wózków/sanek poruszających się po prowadnicach łoża tokarki, który przenosi imak i narzędzie. Odpowiada za posuw wzdłużny i poprzeczny. Nie służy do mocowania przedmiotu obrabianego, tylko do prowadzenia narzędzia.
Przekładnia gitarowa to zestaw kół zmianowych (przełożeń) wykorzystywany do uzyskania odpowiednich posuwów lub skoku gwintu podczas gwintowania. Jest częścią układu przeniesienia napędu, zwykle pod osłoną. Nie ma szczęk i nie mocuje detalu.
Oba elementy "trzymają" coś, więc intuicyjnie można je utożsamić. Różnią się jednak obiektem mocowania i miejscem: uchwyt mocuje detal na wrzecionie, a imak mocuje nóż na suporcie. Na egzaminie warto najpierw ustalić, czy widzisz szczęki na osi wrzeciona.
Najczęściej przy mocowaniu wałków, tulei i innych detali o przekroju kołowym lub sześciokątnym, gdy liczy się szybkość ustawienia. Uchwyt trójszczękowy jest typowym wyborem do wielu operacji toczenia w warsztacie i pracach szkolnych.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie skojarzenia nazwy (np. "narzędziowy") zamiast cech widocznych na ilustracji. Pomaga metoda: najpierw ustal funkcję (mocowanie detalu vs prowadzenie narzędzia vs przełożenia), a dopiero potem dopasuj nazwę elementu.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Uchwyt trójszczękowy to element montowany na wrzecionie tokarki, służący do mocowania przedmiotu obrabianego."

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i szkolne materiały do rozpoznawania zespołów tokarki
  • Podstawowe podręczniki i atlasy dotyczące obrabiarek skrawających (budowa tokarek)
  • Karty katalogowe producentów uchwytów tokarskich (rodzaje: trójszczękowe samocentrujące, czteroszczękowe itp.)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego