W zadaniach o przygotowaniu rozcieńczenia próbki (np. mleka) kluczowe jest rozróżnienie dwóch wielkości: objętości pobranej próbki oraz objętości końcowej mieszaniny po dopełnieniu rozcieńczalnikiem (zwykle do kreski w naczyniu miarowym).
Zasada obliczeń jest prosta: rozcieńczalnik stanowi tę część objętości końcowej, której brakuje po dodaniu próbki. Stosuje się więc zależność:
V rozcieńczalnika = V końcowa − V próbki.
Jednostki muszą być spójne; w praktyce laboratoryjnej 1 cm3 = 1 mL, więc można liczyć bez przeliczania, o ile wszystkie dane są w tych samych jednostkach.
Odpowiedź "108,0 cm3" jest poprawna, ponieważ wynika bezpośrednio z takiego bilansu objętości dla danych podanych w opisie rozcieńczenia. To właśnie ilość rozcieńczalnika, którą trzeba było odmierzyć/dolać, aby uzyskać wymaganą objętość końcową roztworu po wprowadzeniu próbki.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "100,0 cm3" często pojawia się, gdy mylnie przyjmuje się "okrągłą" wartość albo gdy utożsamia się objętość naczynia/kolby z ilością rozcieńczalnika, ignorując fakt, że część objętości zajmuje próbka.
- "25,0 cm3" bywa wynikiem pomylenia objętości próbki z objętością rozcieńczalnika lub błędnego odczytu, która wartość w opisie dotyczy dopełnienia, a która pobrania próbki.
- "22,5 cm3" może wynikać z nieprawidłowego przeliczenia proporcji (np. użycia współczynnika rozcieńczenia w złym miejscu) albo z błędu jednostek/zaokrągleń.
Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, zapisz na kartce trzy symbole: V próbki, V końcowa, V rozcieńczalnika. Dopiero potem podstaw dane z opisu. Taki "mini-schemat" znacząco zmniejsza ryzyko pomyłki interpretacyjnej.
