KWALIFIKACJA SPL5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 40.
Jaką odległość pokona samochód jadący ze średnią prędkością 60 km/h w czasie 2 godzin i 40 minut?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć drogę, użyj zależności s = v · t.
2 h 40 min = 2 + 40/60 h = 2 + 2/3 h = 8/3 h.
Droga: 60 km/h · 8/3 h = 160 km. Pozostałe odpowiedzi wynikają zwykle z błędnego przeliczenia 40 minut na część godziny lub z zaokrągleń czasu.

Pełne wyjaśnienie:

W ruchu ze średnią prędkością odległość oblicza się ze wzoru s = v · t, gdzie:

  • s – droga (km),
  • v – prędkość (km/h),
  • t – czas (h).

Kluczowe jest poprawne zamienienie czasu na godziny, bo prędkość podano w km/h.

Krok 1: zamiana 2 h 40 min na godziny
40 min to 40/60 godziny, czyli 2/3 h.
Zatem t = 2 + 2/3 = 8/3 h.

Krok 2: obliczenie drogi
s = 60 · 8/3 = (60/3) · 8 = 20 · 8 = 160 km.

Dlaczego pozostałe wyniki kuszą, ale są błędne?

  • 130 km – typowy skutek przypadkowego, "na oko" liczenia lub zaniżenia czasu (np. potraktowania 40 min jako 0,2–0,3 h).
  • 120 km – często wynika z policzenia tylko 2 godzin (60 · 2) i pominięcia 40 minut.
  • 180 km – bywa efektem zaokrąglenia 2 h 40 min do 3 h (60 · 3) albo błędnego uznania 40 min za 1 godzinę.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sprawdź sens wyniku. Skoro w 2 godziny jest 120 km, to w dodatkowe 40 minut (czyli 2/3 h) powinno dojść 60 · 2/3 = 40 km, razem 160 km.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Minuty zamieniasz na godziny, dzieląc przez 60. Dla 40 minut: 40/60 h = 2/3 h ≈ 0,6667 h. To ważne, bo przy prędkości w km/h czas musi być w godzinach, inaczej wynik drogi wyjdzie błędny.
Prędkość średnia 60 km/h oznacza, że w uśrednieniu pojazd pokonuje 60 km w 1 godzinę. W zadaniach szkolnych traktuje się ją jak stałą wartość do obliczeń: s = v · t. Nie uwzględnia się postoju ani zmian prędkości, jeśli nie podano inaczej.
Najpierw zamień minuty na część godziny (min/60), dodaj do liczby godzin, a potem użyj wzoru s = v · t. Przykład: 2 h 40 min = 2 + 40/60 h. Dopiero z takim czasem liczysz drogę w km.
Zapis "2:40" nie jest jednostką w układzie km/h. Prędkość jest "na godzinę", więc czas musi być w godzinach (np. 2,6667 h). Bez zamiany jednostek mieszasz formaty czasu, a to prowadzi do błędów rachunkowych i wyboru złej odpowiedzi.
180 km wyszłoby przy czasie równym 3 h (bo 60 · 3 = 180). W tym zadaniu czas to 2 h 40 min, czyli mniej niż 3 h, więc 180 km jest za duże. To typowy efekt zaokrąglenia czasu w górę zamiast dokładnego przeliczenia minut.
Zrób kontrolę "na raty". Najpierw policz drogę dla pełnych godzin, potem dla pozostałych minut. Tu: w 2 h jest 120 km. Zostaje 40 min = 2/3 h, więc dodatkowo 60 · 2/3 = 40 km. Razem 160 km. Taka kontrola wyłapuje błędy konwersji.
Najczęstsze błędy to: uznanie 40 min za 0,40 h (zamiast 40/60), zaokrąglenie 2 h 40 min do 3 h bez sprawdzenia oraz pominięcie minut całkowicie. Pomaga zapis ułamkowy (40/60 = 2/3) i szybka kontrola wyniku.
Takie obliczenia wykorzystuje się przy wstępnym planowaniu realizacji zlecenia: ocenie, czy dostawa jest realna czasowo, porównaniu wariantów trasy, planowaniu slotów załadunku/rozładunku oraz komunikacji z klientem o przewidywanym czasie dojazdu.
Stosujesz przekształcenie wzoru: t = s / v. Jeśli s jest w km, a v w km/h, to t wyjdzie w godzinach. Potem część ułamkową godziny można zamienić na minuty, mnożąc przez 60 (np. 0,5 h = 30 min).
Nie, jeśli zadanie podaje wyłącznie prędkość średnią i czas jazdy oraz nie wspomina o postojach. To zadanie matematyczno-fizyczne. W praktyce transportowej postoje i przerwy wpływają na średnią prędkość "od drzwi do drzwi", ale tu nie są częścią danych.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL) "Ruch jednostajny" – zależność s = v · t, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ruch_jednostajny (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) "Prędkość" – jednostki i interpretacja km/h, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-02)
  • Khan Academy (PL) – tematy: prędkość, droga i czas (ruch jednostajny), https://pl.khanacademy.org/science/physics/one-dimensional-motion (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki szkolne z fizyki (ruch jednostajny: droga–prędkość–czas)
  • Zadania maturalne/techniczne z przeliczania jednostek czasu i obliczania drogi
  • Materiały dydaktyczne z planowania transportu (czas przejazdu, prędkość średnia, dystans)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego