KWALIFIKACJA SPL2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 5.
Jaką odległość z portu do hotelu ma do przebycia podróżny, jeżeli na mapie w skali 1:150 000 odcinek ten ma długość 9 cm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:150 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 150 000 cm w terenie.
9 cm × 150 000 = 1 350 000 cm. To jest 13 500 m, czyli 13,5 km. Dlatego poprawna jest odpowiedź "13,5 km", a pozostałe wynikają z błędnej zamiany jednostek lub przesunięcia przecinka.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy 1:150 000 oznacza zależność: 1 jednostka na mapie = 150 000 tych samych jednostek w terenie. Najwygodniej liczyć w centymetrach, bo odcinek na mapie podano w cm.

Krok 1: przeliczenie z mapy na teren
Skoro 1 cm na mapie odpowiada 150 000 cm w rzeczywistości, to dla 9 cm:

9 cm × 150 000 = 1 350 000 cm

Krok 2: zamiana centymetrów na kilometry

  • 1 350 000 cm ÷ 100 = 13 500 m (bo 100 cm = 1 m)
  • 13 500 m ÷ 1000 = 13,5 km (bo 1000 m = 1 km)

Wynik to 13,5 km, więc taka odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "16,7 km" może wynikać z użycia niewłaściwej skali lub pomyłki w mnożeniu (np. błędne podstawienie 1:185 000 albo błąd rachunkowy).
  • "1,35 km" to typowy błąd przesunięcia przecinka: 1 350 000 cm zamieniono tak, jakby 1 km = 1 000 000 cm (co jest prawdą), ale pominięto czynnik 10 w poprzednim kroku albo błędnie skrócono zera.
  • "1,67 km" to również wynik pomyłki w skali lub w konwersji jednostek (np. potraktowanie 150 000 cm jako 1500 m lub błędne dzielenie zamiast mnożenia).

Wskazówka egzaminacyjna: po otrzymaniu wyniku zrób szybki test sensowności: skala 1:150 000 jest dość "mała", więc kilka cm na mapie zwykle oznacza odległość rzędu kilkunastu km, a nie około 1 km.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:150 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 150 000 cm w terenie. Zależność działa dla tych samych jednostek (cm→cm, mm→mm). Dopiero potem wynik zamienia się na metry lub kilometry.
Pomnóż długość odcinka na mapie przez mianownik skali: odległość w terenie = odcinek na mapie × 150 000 (w cm). Następnie zamień cm na m (÷100) i na km (÷1000).
Bo zapis 1:150 000 to proporcja w tych samych jednostkach. Jeśli mierzysz w cm, to mnożysz na cm. Gdybyś mierzył w mm, mnożysz na mm. Jednostki zmienia się dopiero po obliczeniu proporcji.
Możesz zrobić to w dwóch krokach: ÷100 daje metry (13 500 m), potem ÷1000 daje kilometry (13,5 km). Alternatywnie pamiętaj, że 1 km = 100 000 cm, więc 1 350 000 ÷ 100 000 = 13,5.
Tak, jeśli pamiętasz przelicznik: 1 km = 100 000 cm. Wtedy po wyliczeniu 1 350 000 cm dzielisz przez 100 000 i dostajesz 13,5 km. To skraca rachunki, ale wymaga pewności co do jednostek.
Najczęstsze są: zła zamiana cm→km (przecinek w złym miejscu), użycie złej skali, dzielenie zamiast mnożenia oraz gubienie zer. Pomaga zapisanie pełnej ścieżki jednostek: cm → m → km.
Gdy pasażer pyta o dystans do hotelu, parkingu, dworca lub innego obiektu. Umiejętność szybkiego oszacowania odległości pomaga w doborze środka transportu i w określeniu przybliżonego czasu dojścia/dojazdu.
Zrób "test rozsądku": w skali 1:150 000 1 cm to ok. 1,5 km. Skoro masz 9 cm, wynik powinien być w okolicach 9 × 1,5 ≈ 13,5 km. Jeśli wychodzi ok. 1 km, to zwykle błąd jednostek.
Nie. To częsta pomyłka. Skala oznacza 150 000 tych samych jednostek. Czyli 1 cm na mapie to 150 000 cm w terenie, co daje 1500 m, czyli 1,5 km.
Najbezpieczniejsza jest metoda krokowa: (1) przelicz w cm: odcinek × mianownik skali, (2) podziel przez 100 do metrów, (3) podziel przez 1000 do kilometrów. Minimalizuje to ryzyko zgubienia zer.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Encyklopedia PWN (hasło): "Skala mapy" – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/skala-mapy;3976959.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Artykuły i hasła encyklopedyczne o skali mapy i rodzajach skal
  • Zadania maturalne/egzaminacyjne z obliczeń w skali mapy
  • Podręczniki do geografii (dział: mapy, skala, odległości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego