KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 30.
Jaką siłę trzeba przyłożyć do pręta o przekroju 20 mm2, aby powstały w nim naprężenia równe 20 MPa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z definicji naprężenia normalnego: σ = F/A, więc F = σ·A. Ponieważ 1 MPa = 1 N/mm², to przy σ = 20 MPa mamy 20 N/mm². Dla pola przekroju A = 20 mm² otrzymujemy F = 20·20 = 400 N. Pozostałe wartości nie spełniają zależności σ = F/A.

Pełne wyjaśnienie:

Naprężenie normalne (rozciągające lub ściskające) definiuje się zależnością:

σ = F / A

gdzie: σ to naprężenie, F to siła osiowa, a A to pole przekroju poprzecznego pręta. W zadaniu należy więc przekształcić wzór do postaci:

F = σ · A

Kluczowe jest zachowanie spójnych jednostek. W praktyce wytrzymałości materiałów bardzo wygodna jest zależność jednostek:

  • 1 MPa = 1 N/mm²

Skoro σ = 20 MPa, to można to od razu zapisać jako 20 N/mm². Pole przekroju wynosi A = 20 mm². Podstawiamy:

F = 20 N/mm² · 20 mm² = 400 N

Dlatego poprawna jest odpowiedź "400 N".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "100 N" dawałoby naprężenie σ = 100/20 = 5 N/mm² = 5 MPa, czyli czterokrotnie za małe względem 20 MPa.
  • "800 N" dawałoby σ = 800/20 = 40 MPa, czyli dwukrotnie za duże.
  • "1000 N" dawałoby σ = 1000/20 = 50 MPa, czyli 2,5 raza za duże.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się MPa oraz mm², zwykle da się liczyć bez przechodzenia na metry, bo MPa "pasuje" do N/mm². Najczęstszy błąd to mieszanie Pa (N/m²) z mm² bez przeliczenia pola, co powoduje wynik różniący się o czynnik 106.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie normalne to miara "obciążenia na jednostkę pola" przekroju pręta działającego osiowo. Opisuje je wzór σ = F/A, gdzie F to siła osiowa, a A pole przekroju. Jednostką jest Pa, a w praktyce często MPa lub N/mm².
Z definicji σ = F/A przekształcasz wzór do postaci F = σ·A. Następnie podstawiasz wartość naprężenia i pola przekroju w spójnych jednostkach. To typowe zadanie z wytrzymałości materiałów i doboru przekrojów elementów.
Pa to N/m². Ponieważ 1 mm² = 10-6, to 1 N/mm² = 106 N/m² = 106 Pa. A 106 Pa = 1 MPa. Dzięki temu MPa i N/mm² można traktować równoważnie.
Nie zawsze. Jeśli naprężenie jest w MPa, a pole w mm², możesz liczyć bezpośrednio, bo MPa = N/mm². Zamiana na m² jest potrzebna, gdy pracujesz w Pa (N/m²) lub gdy w treści pojawiają się metry. Najważniejsza jest spójność jednostek.
Najczęściej myli się jednostki (Pa z MPa), miesza mm² z m² bez przeliczenia albo odwraca wzór (dzieli zamiast mnożyć). Częsty jest też błąd "na skróty": wybór odpowiedzi bez sprawdzenia, czy po podstawieniu σ = F/A daje wymagane naprężenie.
Zrób szybki test: policz σ = F/A dla wybranej siły. Jeśli A = 20 mm², to 400/20 = 20 N/mm², czyli 20 MPa — pasuje idealnie. Gdy wyjdzie 5, 40 albo 50 MPa, od razu widać, że siła jest za mała lub za duża.
Przy doborze i ocenie elementów przenoszących siłę osiową: cięgien, ściągów, prętów mocujących, śrub pracujących na rozciąganie. Prosty rachunek σ = F/A pomaga wstępnie ocenić, czy element nie będzie przeciążony podczas montażu lub pracy urządzenia.
Potrzebujesz siły osiowej F oraz pola przekroju A. Jeśli znasz dopuszczalne naprężenie (np. z dokumentacji materiału), możesz policzyć wymaganą minimalną powierzchnię A = F/σ. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle podaje się dwa z trzech parametrów.
Nie. 20 mm² to pole, a nie wymiar liniowy. Dla pręta okrągłego pole A = π·d²/4, więc średnica odpowiadająca polu 20 mm² byłaby znacznie mniejsza niż 20 mm. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy podano pole czy średnicę.
Opanuj podstawowe wzory (σ = F/A, odkształcenie, sprężystość) i ćwicz konwersje jednostek: MPa ↔ N/mm², mm² ↔ m². Rozwiązuj krótkie zadania rachunkowe z kontrolą wyniku "wstecz" (podstawienie do σ = F/A), bo to szybko wyłapuje pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Korzystamy z definicji naprężenia normalnego: σ = F/A, więc F = σ·A."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Naprężenie (mechanika)" – definicja σ = F/A oraz jednostki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie_(mechanika) - dostęp 2026-02-27
  • The Engineering ToolBox: "Stress" – relationship stress = force/area and unit notes, https://www.engineeringtoolbox.com/stress-d_949.html - dostęp 2026-02-27
  • OpenStax University Physics Volume 1: section on stress/strain (σ = F/A), https://openstax.org/books/university-physics-volume-1/pages/12-4-elasticity-stress-and-strain - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik z wytrzymałości materiałów – rozdział o naprężeniach normalnych i polu przekroju
  • Zbiór zadań z wytrzymałości materiałów (zadania na σ = F/A i konwersje jednostek)
  • Tablice jednostek i przeliczniki (MPa, Pa, N/mm², mm², m²)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego