W profilu podłużnym terenu (np. dla osi trasy, niwelety, przewodu) występują zwykle dwie skale:
- skala pozioma – dotyczy odległości wzdłuż profilu (oś pozioma),
- skala pionowa / wysokości – dotyczy rzędnych wysokościowych (oś pionowa).
Pytanie dotyczy wyłącznie skali wysokości, czyli tej przypisanej do osi rzędnych. W praktyce odczytuje się ją z:
- opisu przy osi pionowej (np. "Skala wys.: 1:…", "Mz=…", itp.),
- legendy lub metryczki rysunku,
- nagłówka profilu, gdzie podaje się skalę poziomą i pionową osobno.
Odpowiedź "1:100" jest poprawna, ponieważ odpowiada skali pionowej podanej na fragmencie profilu (w opisie skali wysokości). Taki rząd wielkości jest też typowy dla wielu profili, bo pozwala czytelnie pokazać zmiany rzędnych bez nadmiernego "spłaszczenia" wykresu.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne:
- "1:10" oznaczałaby bardzo dużą skalę pionową (silne wyolbrzymienie przewyższeń). Bywa stosowana wyjątkowo, ale tylko gdy tak wynika wprost z opisu; w tym zadaniu nie jest zgodna z podaną skalą wysokości.
- "1:1000" to znacznie mniejsza skala pionowa – profil byłby bardziej "spłaszczony", a różnice wysokości mniej czytelne. Nie odpowiada wskazanej skali wysokości na rysunku.
- "1:10000" jest skrajnie małą skalą pionową dla profilu i w praktyce prawie uniemożliwia czytelne przedstawienie niwelacji w typowych zadaniach. Również nie zgadza się z opisem skali wysokości.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy odczytujesz skala wysokości (oś pionowa), a nie skala pozioma. Najczęstszy błąd polega na przepisaniu tej skali, która jest pierwsza w metryczce rysunku, bez upewnienia się, której osi dotyczy.
