KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016 (test 2)

PYTANIE NR 8.
Jaką wartość powinno mieć ciśnienie powietrza zasilającego siłownik, którego powierzchnia czynna tłoka wynosi S = 0,003 m2, aby uzyskać siłę oddziaływania F = 1,5 kN?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ciśnienie wyznaczamy z zależności F = p·S, więc p = F/S.
Po przeliczeniu 1,5 kN = 1500 N otrzymujemy p = 1500 / 0,003 = 500 000 Pa, czyli 0,5 MPa. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędów skali jednostek (kPa/hPa) lub rzędu wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W siłowniku pneumatycznym (w ujęciu statycznym, bez uwzględniania strat) związek między siłą na tłoku, ciśnieniem zasilania i polem powierzchni czynnej ma postać:

F = p · S

Stąd szukane ciśnienie:

p = F / S

Krok 1: konwersja jednostek siły.
Podano F = 1,5 kN, czyli 1,5 · 1000 N = 1500 N.

Krok 2: podstawienie do wzoru.
S = 0,003 m2
p = 1500 N / 0,003 m2 = 500 000 N/m2

Ponieważ 1 Pa = 1 N/m2, dostajemy:

p = 500 000 Pa = 500 kPa = 0,5 MPa

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "5,0 MPa" – jest 10 razy większe od wyniku. Taki wybór często wynika z pomylenia rzędu wielkości lub błędnego przeliczenia pola powierzchni.
  • "50,0 kPa" – to 10 razy za mało (50 kPa = 0,05 MPa). Błąd zwykle pochodzi z przestawienia przecinka albo z pomylenia 500 kPa z 50 kPa.
  • "50,0 hPa" – to skrajnie mała wartość (50 hPa = 5 kPa), typowa dla pomylenia przedrostków (hPa jest używane m.in. w meteorologii), a nie do zasilania siłowników przemysłowych.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze sprawdź sensowność wyniku przez szybkie oszacowanie: jeśli S ≈ 3·10-3 m2 i chcesz 1500 N, to p musi być rzędu 105–106 Pa, czyli setki kPa (ułamki MPa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność F = p·S, więc p = F/S. Najpierw przelicz siłę na niutony, potem podziel przez pole w m2. Wynik w Pa można wygodnie zamienić na kPa lub MPa.
We wzorze p = F/S jednostki muszą być spójne w układzie SI. Jeśli pole jest w m2, to siła powinna być w N, aby otrzymać Pa. Pominięcie zamiany kN→N daje wynik błędny 1000 razy.
MPa to megapaskal, czyli 1 MPa = 1 000 000 Pa. W praktyce pneumatycznej często spotyka się też kPa oraz bar. Umiejętność szybkiej zamiany MPa↔kPa↔Pa pomaga uniknąć błędów skali.
Na kPa dzielisz przez 1000: 500 000 Pa = 500 kPa. Na MPa dzielisz przez 1 000 000: 500 000 Pa = 0,5 MPa. Kontrola jednostek na końcu to prosta metoda wychwycenia pomyłek.
hPa (hektopaskal) jest powszechny w meteorologii, a w automatyce i pneumatyce przemysłowej zwykle operuje się kPa, MPa lub bar. Wybór hPa bywa skutkiem skojarzenia z pogodą, a nie z typowymi zakresami ciśnień instalacji.
Najczęściej: brak zamiany kN na N, pomylenie kPa z MPa, odwrócenie wzoru (S/F zamiast F/S) oraz brak kontroli rzędu wielkości. Pomaga zapis jednostek przy każdym kroku: N, m2, a potem Pa.
W obliczeniach szkolnych zwykle tak, ale w praktyce wpływ mają straty: tarcie uszczelnień, spadki ciśnienia na przewodach i zaworach oraz różnica pól przy ruchu powrotnym (strona z tłoczyskiem). Na egzaminie stosuj założenie z treści.
Zrób oszacowanie: jeśli pole jest rzędu tysięcznych m2 (np. 0,003), a siła rzędu tysięcy N (np. 1500), to ciśnienie musi wyjść rzędu setek tysięcy Pa, czyli setek kPa (ułamki MPa), a nie kilka hPa.
W wielu układach spotyka się wartości rzędu setek kPa (ułamki MPa). Dokładny poziom zależy od zakładu, armatury i urządzeń przygotowania powietrza. Na egzaminie ważniejsze jest poprawne użycie jednostek niż "znajomość typowej liczby".
Gdy pytanie dotyczy siły w ruchu powrotnym lub podaje średnicę tłoka i średnicę tłoczyska. Wtedy efektywne pole jest mniejsze. Jeśli zadanie podaje wprost powierzchnię czynną, jak tutaj, podstawiasz ją bez dodatkowych obliczeń.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ciśnienie wyznaczamy z zależności F = p·S, więc p = F/S.Po przeliczeniu 1,5 kN = 1500 N otrzymujemy p = 1500 / 0,003 = 500 000 Pa, czyli 0,5 MPa.

Źródła:

  • Engineering ToolBox: "Pneumatic Cylinder Force" (zależność F = p·A), https://www.engineeringtoolbox.com/pneumatic-cylinder-force-d_1411.html - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (EN): "Pressure" (definicja 1 Pa = 1 N/m²), https://en.wikipedia.org/wiki/Pressure - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Paskal (jednostka)" (przeliczenia Pa, kPa, MPa), https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal_(jednostka) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik/mechanika: rozdział o ciśnieniu i jednostkach SI
  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki: obliczanie siły siłownika pneumatycznego
  • Tablice jednostek i przedrostków SI (k, M, h) do szybkich przeliczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego