KWALIFIKACJA AUD8 + AUD9 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Aby pozbyć się przydźwięków pochodzących od sieci zasilającej 230 V, należy zastosować filtr
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtr górnoprzepustowy (HPF/low-cut) tłumi niskie częstotliwości poniżej częstotliwości granicznej.
Przydźwięk sieci w Europie ma 50 Hz (często także harmoniczne), więc zastosowanie HPF ogranicza te składowe w sygnale audio, zwykle kosztem niewielkiej utraty basu.

Pełne wyjaśnienie:

Przydźwięk pochodzący od sieci zasilającej w Europie ma zwykle składową 50 Hz oraz często harmoniczne (np. 100 Hz, 150 Hz itd.). Są to częstotliwości leżące nisko w paśmie audio, dlatego typowym, szybkim sposobem ograniczenia tego zakłócenia w torze nagraniowym jest ścięcie dołu pasma.

Taką funkcję spełnia filtr górnoprzepustowy (HPF, często opisany na sprzęcie jako Low Cut): przepuszcza sygnał powyżej częstotliwości granicznej, a tłumi to, co poniżej. Jeśli ustawimy częstotliwość odcięcia powyżej obszaru, w którym występuje hum, to składowa 50 Hz (i część harmonicznych) zostanie istotnie osłabiona, co w praktyce zmniejsza buczenie słyszalne w nagraniu.

Pozostałe propozycje nie pasują do tego zadania:

  • Filtr górnozaporowy (czyli dolnoprzepustowy) tłumi wysokie częstotliwości, a przepuszcza niskie, więc nie usuwa przydźwięku 50 Hz.
  • Filtr grzebieniowy tworzy serię okresowo rozmieszczonych zapadek i wzmocnień w widmie; stosuje się go m.in. do efektów lub opisu zjawisk interferencyjnych, a nie jako podstawowe narzędzie do "wycięcia dołu" przy humie sieciowym.
  • Filtr pasmowo-przepustowy przepuszcza tylko pewien zakres częstotliwości i tłumi zarówno dół, jak i górę. Żeby nim usunąć 50 Hz, należałoby dobrać pasmo tak, by 50 Hz znalazło się poza nim, co w typowej pracy audio jest mniej naturalne niż użycie HPF i łatwo prowadzi do zbyt agresywnego zubożenia barwy.

W praktyce realizatorskiej HPF jest często pierwszym wyborem na kanałach, które nie wymagają głębokiego basu (np. wokal, mowa, część instrumentów), bo szybko poprawia czytelność i redukuje zakłócenia niskoczęstotliwościowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zakłócenie słyszalne jako buczenie, zwykle związane z siecią energetyczną. W Europie podstawowa składowa ma 50 Hz, a często pojawiają się też harmoniczne (np. 100 Hz). Może pochodzić z pętli mas, indukcji elektromagnetycznej lub zasilaczy w pobliżu toru audio.
HPF przepuszcza częstotliwości powyżej częstotliwości granicznej, a tłumi te poniżej. W praktyce usuwa "dół" sygnału: dudnienie, drgania, rumble i część zakłóceń niskoczęstotliwościowych. Na mikserach często jest to przycisk Low Cut lub pokrętło HPF.
Ponieważ 50 Hz leży w dolnym zakresie pasma audio. Gdy ustawisz HPF tak, aby tłumił częstotliwości poniżej wybranego progu, składowa 50 Hz zostaje osłabiona. To szybka metoda "odcięcia dołu", choć może też zmniejszyć naturalny bas nagrywanego źródła.
Gdy chcesz usunąć głównie jedną wąską częstotliwość (np. dokładnie 50 Hz) i zachować resztę basu. Filtr zaporowy jest bardziej selektywny niż HPF, ale nie zawsze jest dostępny w każdym mikserze lub na egzaminie wśród odpowiedzi. W praktyce bywa realizowany jako EQ parametryczny o dużym Q.
Zwykle nie. Filtr dolnoprzepustowy (czasem nazywany górnozaporowym) przepuszcza niskie częstotliwości i tłumi wysokie, więc 50 Hz pozostanie w sygnale. Taki filtr stosuje się raczej do ograniczania "góry" (szumów, sybilantów, ostrości), a nie do walki z humem sieciowym.
Częste przyczyny to pętla mas między urządzeniami, nieprawidłowe ekranowanie kabli, prowadzenie przewodów audio blisko zasilania 230 V, transformatory w pobliżu mikrofonu/preamplifikatora, a także zasilacze impulsowe. Zanim użyjesz filtrów, warto poprawić okablowanie i uziemienie.
W analizatorze widma zobaczysz wyraźny pik w okolicy 50 Hz oraz kolejne piki w wielokrotnościach tej częstotliwości (np. 100 Hz, 150 Hz). Im bardziej "zanieczyszczony" tor, tym więcej harmonicznych. To wskazówka, czy wystarczy HPF, czy potrzebna jest bardziej selektywna korekcja.
Najczęściej myli się nazwy filtrów (np. wybiera dolnoprzepustowy, bo "odcina"), ustawia zbyt wysoką częstotliwość odcięcia HPF i "wycina" za dużo basu, albo próbuje naprawić problem wyłącznie filtrami bez usunięcia przyczyny (pętli mas, złego kabla, złego uziemienia).
Nie zawsze. Jeśli nagrywasz źródło, w którym niskie częstotliwości są kluczowe (np. stopa, gitara basowa), agresywny HPF może zepsuć brzmienie. Wtedy lepsze bywa usunięcie przyczyny zakłócenia lub użycie wąskiej korekcji/notch. HPF jest świetny jako szybkie "sprzątanie dołu" tam, gdzie bas nie jest potrzebny.
Opanuj kierunek działania filtrów: HPF/low-cut usuwa dół, LPF usuwa górę, BPF zostawia środek pasma. Ćwicz na przykładach: przydźwięk 50 Hz to problem niskich częstotliwości, więc naturalnie kojarzy się z odcinaniem dołu. Warto też umieć wskazać kompromis brzmieniowy (utrata basu).
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/High-pass_filter (dostęp: 2026-03-01)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Mains_hum (dostęp: 2026-03-01)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Audio_filter (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi mikserów z funkcją HPF/Low Cut (sekcja EQ/filtry kanałowe)
  • Podstawy akustyki i elektroakustyki (pasmo, częstotliwość, harmoniczne)
  • Wprowadzenie do DSP audio: filtry i ich charakterystyki amplitudowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego