KWALIFIKACJA ROL12 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 30.
Aby przygotować 26,5% roztwór NaCl do badania kału należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 26,5% (m/m) oznacza 26,5 g NaCl w 100 g roztworu.
Aby uzyskać łącznie 100 g, do 26,5 g soli trzeba dodać 73,5 g wody (100 − 26,5 = 73,5).
Odpowiedzi z 100 g wody lub z inną masą/objętością nie dają stężenia 26,5% w gotowym roztworze.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe roztworu trzeba zawsze interpretować ostrożnie, bo w praktyce spotyka się różne definicje (np. masowe m/m lub masowo-objętościowe m/v). W tym pytaniu odpowiedzi są zbudowane tak, że poprawny wynik wynika z definicji stężenia masowego procentowego (m/m): liczba procent oznacza, ile gramów substancji rozpuszczonej znajduje się w 100 g roztworu.

Jeżeli roztwór ma mieć 26,5% (m/m), to w 100 g roztworu musi być 26,5 g NaCl. Reszta masy roztworu to rozpuszczalnik (tu: woda), więc:

masa wody = 100 g − 26,5 g = 73,5 g

Dlatego odpowiedź "26,5 g NaCl i 73,5 g wody" spełnia definicję 26,5% (m/m).

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:

  • "26,5 g NaCl i 100 g wody" daje masę roztworu 126,5 g, a więc udział masowy NaCl to 26,5/126,5, czyli mniej niż 26,5%.
  • "13,25 g NaCl i 50 ml wody" kusi przeskalowaniem "na połowę", ale zadanie nie mówi, że przygotowujemy 50 g roztworu ani nie podaje, jak traktować ml wody. Nawet przy uproszczeniu 50 ml ≈ 50 g, masa roztworu wynosi 63,25 g i stężenie nie będzie 26,5%.
  • "13,25 g NaCl i 367,5 ml wody" jest niespójne liczbowo i jednostkowo: przy tak dużej ilości wody udział NaCl byłby bardzo mały, daleki od 26,5%.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się gramy, a pytanie podaje tylko "%" bez doprecyzowania, najczęściej chodzi o m/m i o przygotowanie 100 g roztworu. Wtedy woda to po prostu "dopełnienie do 100 g".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej chodzi o stężenie masowe (m/m): 26,5 g NaCl w 100 g roztworu. To nie jest automatycznie 26,5 g w 100 ml. W zadaniach egzaminacyjnych z odważaniem składników zwykle przyjmuje się właśnie ujęcie masowe.
Dla stężenia (m/m) zakłada się 100 g roztworu. Skoro ma być 26,5 g NaCl, to wody ma być "dopełnienie" do 100 g: 100 − 26,5 = 73,5 g. To najszybszy sposób rachunkowy w tego typu pytaniu.
Bo wtedy masa roztworu wynosi 126,5 g. Udział masowy NaCl to 26,5/126,5, czyli mniej niż 26,5%. W stężeniu procentowym liczy się stosunek masy substancji do masy całego roztworu, a nie do samej wody.
Często upraszcza się, że 1 ml wody ≈ 1 g, ale poprawnie zależy to od temperatury i gęstości. Na egzaminie, jeśli mieszane są jednostki (g i ml) i nie podano gęstości, to zwykle jest to sygnał, że nie należy opierać się na ml, tylko na masie (g).
Najczęściej myli się mianownik: liczy się procent względem masy wody zamiast masy roztworu. Drugim błędem jest automatyczne traktowanie "%" jako "na 100 ml". Trzecim jest mieszanie jednostek (g z ml) bez sprawdzenia, czy zadanie na to pozwala.
m/m (masowe) to g substancji w 100 g roztworu. m/v (masowo-objętościowe) to g substancji w 100 ml roztworu. W laboratorium obie formy występują, ale w zadaniach z odważaniem składników częściej spotkasz m/m.
Roztwory o odpowiednim stężeniu/gęstości są używane m.in. w technikach rozdziału materiału kałowego (np. procedury typu flotacja), gdzie celem jest ułatwienie wykrycia form pasożytów. Kluczowa jest powtarzalność: roztwór musi mieć właściwy skład.
W wersji masowej najpewniejsza jest kontrola wagowa: odważenie NaCl i wody zgodnie z recepturą oraz zapis w dokumentacji. W procedurach wymagających określonej gęstości dodatkowo stosuje się pomiar przyrządem (zależnie od laboratorium), ale to wymaga instrukcji stanowiskowej.
Najlepiej, aby wszystkie odpowiedzi miały te same jednostki (np. wyłącznie gramy). Jeżeli pojawia się ml, zadanie powinno doprecyzować, czy wolno przyjąć przeliczenie na gramy. Brak takiej informacji zwykle oznacza, że oczekuje się obliczeń na masach.
Ćwicz trzy schematy: (1) procent m/m "do 100 g", (2) procent m/v "do 100 ml", (3) rozcieńczanie przez dopełnianie rozpuszczalnikiem. Zawsze zapisuj, co jest w mianowniku (masa roztworu czy objętość roztworu) i kontroluj jednostki w odpowiedziach.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Stężenie 26,5% (m/m) oznacza 26,5 g NaCl w 100 g roztworu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Stężenie procentowe" (definicje i przykłady), https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe - dostęp: 2026-02-28
  • IUPAC Gold Book, hasło "mass fraction" (ułamek masowy jako podstawa opisu składu), https://goldbook.iupac.org/terms/view/M03722 - dostęp: 2026-02-28
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział o roztworach i sposobach wyrażania stężenia (koncentracje procentowe i ułamki), https://openstax.org/details/books/chemistry-2e - dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik z chemii ogólnej: dział o roztworach i sposobach wyrażania stężenia
  • Skrypty/notesy z pracowni laboratoryjnej weterynaryjnej: przygotowanie odczynników
  • Ćwiczenia rachunkowe z obliczania stężeń: % m/m, % m/v, molowość

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego