KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Aby sprawdzić dokładność wykonania nakrętki teowej, pokazanej na rysunku, należy wykorzystać:
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny nakrętki teowej, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechanika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do sprawdzenia dokładności wykonania nakrętki teowej trzeba skontrolować typowe cechy z rysunku: wymiary zewnętrzne oraz poprawność gwintu M14.
Dlatego właściwy jest mikrometr zewnętrzny (wymiary zewn.), suwmiarka (pozostałe wymiary) oraz sprawdzian trzpieniowy M14 do oceny gwintu wewnętrznego.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze narzędzi kontrolno-pomiarowych kluczowe jest dopasowanie przyrządu do mierzonej cechy, a nie tylko kierowanie się "najmniejszą działką". Nakrętka teowa (nakrętka z występem/kształtem teowym) ma zwykle kilka wymiarów zewnętrznych oraz gwint wewnętrzny (tu: M14). Żeby ocenić dokładność wykonania zgodnie z rysunkiem, należy więc objąć kontrolą co najmniej:

  • wymiary zewnętrzne o większej wymaganej dokładności (np. średnice/szerokości) – do tego najlepiej pasuje mikrometr zewnętrzny,
  • pozostałe wymiary zewnętrzne (np. długości, szerokości, grubości elementu) – praktycznie realizuje się je suwmiarką uniwersalną,
  • poprawność gwintu wewnętrznego M14 – do tego nie służy mikrometr ani sama suwmiarka, tylko sprawdzian trzpieniowy (typowo w logice przechodzi/nie przechodzi, czyli GO/NO-GO).

Dlatego zestaw: mikrometr zewnętrzny, suwmiarka uniwersalna 0,05, sprawdzian trzpieniowy M14 jest spójny funkcjonalnie: obejmuje zarówno kontrolę wymiarów zewnętrznych, jak i jednoznaczną weryfikację gwintu wewnętrznego.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • Opcja ze sprawdzianem gwintów zewnętrznych M14 dotyczy kontroli gwintu na elemencie zewnętrznym (np. śrubie), a nie gwintu wewnętrznego w nakrętce – to błąd doboru rodzaju sprawdzianu.
  • Opcja z wysokościomierzem suwmiarkowym może być użyteczna do pomiarów wysokości na płycie, ale nie zastępuje sprawdzianu do gwintu; brakuje w niej narzędzia do jednoznacznej kontroli gwintu M14.
  • Opcja z głębokościomierzem mikrometrycznym oraz sprawdzianem tłoczkowym 14 nie odpowiada typowej potrzebie kontroli gwintu M14 w nakrętce; głębokościomierz służy do głębokości, a "sprawdzian tłoczkowy 14" nie jest adekwatnym narzędziem do oceny gwintu metrycznego w tej postaci zadania.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: gwint sprawdzamy sprawdzianem, a wymiary zewnętrzne – mikrometrem/suwmiarką zależnie od wymaganej dokładności i geometrii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdzian trzpieniowy to narzędzie do kontroli gwintu wewnętrznego w otworze (np. w nakrętce). Dla M14 sprawdza, czy gwint ma właściwy zarys i mieści się w tolerancji, zwykle metodą przechodzi/nie przechodzi (GO/NO-GO).
Do kontroli gwintu wewnętrznego stosuje się sprawdzian trzpieniowy dobrany do rozmiaru i skoku gwintu (np. M14). Przyrządy pomiarowe typu suwmiarka lub mikrometr nie zastępują sprawdzianu, bo nie weryfikują poprawności zarysu i pasowania gwintu.
Suwmiarka pozwala zmierzyć średnice i długości, ale nie potwierdzi poprawności zarysu gwintu ani tego, czy gwint współpracuje z elementem pasującym w wymaganej tolerancji. Sprawdzian gwintowy weryfikuje funkcjonalnie, czy gwint jest wykonany prawidłowo.
Mikrometr zewnętrzny dobiera się do zakresu pomiarowego obejmującego mierzony wymiar (np. szerokość/średnicę). W praktyce sprawdza się, które wymiary na rysunku wymagają większej dokładności i do nich stosuje mikrometr, a pozostałe wymiary kontroluje suwmiarką.
Najczęstszy błąd to pomylenie sprawdzianu do gwintu zewnętrznego (np. pierścieniowego) ze sprawdzianem do gwintu wewnętrznego (trzpieniowym). Drugi błąd to dobór tylko średnicy (M14) bez zwrócenia uwagi na rodzaj gwintu i wymaganą kontrolę funkcjonalną.
Zapis M14 oznacza gwint metryczny o nominalnej średnicy 14 mm. W nakrętce jest to gwint wewnętrzny, który powinien współpracować ze śrubą M14. Na kontroli jakości istotne jest, by ten gwint był wykonany zgodnie z wymaganiami rysunku i tolerancji.
Sprawdzian stosuje się, gdy trzeba szybko i jednoznacznie potwierdzić, że gwint jest wykonany poprawnie i będzie pasował w montażu. Jest to typowe w kontroli produkcyjnej i odbiorczej. Pomiar suwmiarką/mikrometrem nie daje tak pewnej oceny współpracy gwintu.
Mikrometrem zewnętrznym mierzy się wymiary, dla których wymagana jest większa dokładność, np. średnice, grubości lub szerokości elementów zewnętrznych. Mikrometr jest właściwy tam, gdzie suwmiarka może być zbyt mało dokładna lub mniej powtarzalna dla danego wymiaru.
W zadaniach egzaminacyjnych rozdzielczość (działka elementarna) ma sugerować, czy przyrząd pozwoli spełnić wymaganą dokładność kontroli. Trzeba jednak pamiętać, że sama rozdzielczość nie zastąpi właściwej metody: do gwintu potrzebny jest sprawdzian, niezależnie od suwmiarki.
Jeśli w treści/rysunku występuje gwint wewnętrzny (nakrętka, otwór gwintowany) i podano oznaczenie typu M…, to typowym doborem jest sprawdzian trzpieniowy. Gdy dotyczy śruby lub trzpienia z gwintem na zewnątrz, częściej używa się sprawdzianu pierścieniowego.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział: metrologia warsztatowa i przyrządy pomiarowe (mikrometr, suwmiarka)
  • Materiały o kontroli gwintów: sprawdziany trzpieniowe i pierścieniowe (zasada GO/NO-GO)
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego elementów złącznych i części maszyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego