W przebiegu wielu chorób wirusowych może dojść do wtórnych powikłań bakteryjnych (nadkażeń). Mechanizm jest zwykle podobny: wirus uszkadza bariery ochronne (np. nabłonki) i/lub osłabia odpowiedź immunologiczną, co ułatwia namnażanie bakterii oportunistycznych. Dlatego w sytuacji, gdy istnieje ryzyko lub podejrzenie nadkażenia bakteryjnego, stosuje się antybiotyki – ich celem jest działanie przeciwbakteryjne, a nie przeciwwirusowe.
Odpowiedź "witaminy" jest nieprawidłowa, ponieważ suplementacja może być elementem żywienia i rekonwalescencji, ale nie jest leczeniem ani profilaktyką typowego nadkażenia bakteryjnego. Odpowiedź "surowicę" należy odrzucić, bo surowice (np. odpornościowe) służą do uzyskania odporności biernej lub swoistego wsparcia immunologicznego, a nie do zwalczania bakterii w sposób charakterystyczny dla antybiotyków. Odpowiedź "hemostatyki" jest błędna, gdyż dotyczą one hamowania krwawień i krzepnięcia, czyli zupełnie innego problemu klinicznego niż zakażenia bakteryjne.
Na egzaminie warto pamiętać o kluczowym rozróżnieniu: antybiotyki działają na bakterie, a w chorobie wirusowej mogą być rozważane wtedy, gdy chodzi o powikłania bakteryjne, a nie o samą eliminację wirusa. W praktyce zawsze istotne jest uzasadnienie zastosowania antybiotyku objawami i oceną kliniczną.
