KWALIFIKACJA SPC2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 26.
Aby usunąć dwutlenek siarki z pulpy owocowej przeznaczonej do produkcji dżemu stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dwutlenek siarki usuwa się z pulpy głównie przez ogrzewanie i odparowanie (jest związkiem lotnym), dlatego stosuje się wyparkę. Autoklaw służy do sterylizacji, ekstraktor do wydzielania składników z surowca, a rektyfikator do rozdziału par cieczy w destylacji, nie do odsiarczania pulpy.

Pełne wyjaśnienie:

W przetwórstwie owocowym dwutlenek siarki (SO₂) bywa stosowany jako środek konserwujący surowiec lub półprodukt. Jeżeli półprodukt (np. pulpa owocowa) ma być dalej przerabiany na dżem, konieczne może być obniżenie zawartości SO₂. W praktyce usuwa się go przede wszystkim metodami opartymi na ogrzewaniu i odparowaniu, ponieważ SO₂ jest składnikiem lotnym i może być "wyprowadzany" z masy w trakcie procesu odparowania/stripowania.

Dlatego właściwym urządzeniem jest wyparka – aparat przeznaczony do odparowywania wody i usuwania lotnych składników podczas prowadzenia procesu w kontrolowanej temperaturze (często także pod obniżonym ciśnieniem). Taki dobór wynika z dopasowania celu (usunięcie lotnego związku) do mechanizmu (odparowanie).

Pozostałe propozycje nie odpowiadają temu celowi:

  • Autoklaw jest urządzeniem do utrwalania przez obróbkę cieplną pod ciśnieniem (sterylizacja/pasteryzacja w warunkach nadciśnienia). Sam fakt użycia wysokiej temperatury nie oznacza, że urządzenie służy do usuwania lotnych związków z pulpy.
  • Ekstraktor wykorzystuje rozpuszczalnik do pozyskiwania składników z surowca (np. aromatów, barwników). To proces "wydobywania", a nie "odgazowania/odsiarczania" półproduktu.
  • Rektyfikator jest kolumną destylacyjną do rozdziału mieszanin cieczy na frakcje na podstawie różnic lotności. Jest typowy dla procesów destylacji (np. spirytus), a nie dla pracy na gęstej pulpie owocowej przeznaczonej na dżem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "usunąć składnik lotny", szukaj urządzeń związanych z odparowaniem lub intensywnym ogrzewaniem z odprowadzeniem par, a nie urządzeń stricte do sterylizacji czy ekstrakcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odsiarczanie to obniżanie zawartości dwutlenku siarki (SO₂) w pulpie lub przecierze. Robi się to, gdy półprodukt był wcześniej siarkowany i trzeba ograniczyć SO₂ przed dalszym przerobem. W praktyce wykorzystuje się procesy cieplne sprzyjające usuwaniu składników lotnych.
Wyparka służy do odparowania i intensywnego kontaktu produktu z ciepłem, co ułatwia usuwanie związków lotnych. SO₂ jest składnikiem, który może być wyprowadzany z masy podczas ogrzewania i odparowania. Dlatego dobór wyparki wynika z mechanizmu procesu, a nie z samej nazwy urządzenia.
Autoklaw jest przeznaczony głównie do utrwalania cieplnego pod ciśnieniem (sterylizacji/pasteryzacji). To, że pracuje w wysokiej temperaturze, nie oznacza, że jest typowym urządzeniem do usuwania składników lotnych z pulpy. W pytaniach egzaminacyjnych autoklaw zwykle kojarzy się z utrwalaniem mikrobiologicznym.
Ekstraktor służy do ekstrakcji, czyli wydzielania wybranych składników z surowca za pomocą rozpuszczalnika lub innego medium (np. wody). To proces "pozyskiwania" substancji z materiału, a nie "usuwania" konserwantu z pulpy. Dlatego ekstraktor nie pasuje do celu odsiarczania.
Rektyfikator (kolumna rektyfikacyjna) służy do rozdziału mieszanin cieczy w procesach destylacji frakcyjnej, wykorzystując różnice lotności i wielokrotne skraplanie/odparowanie. Typowe zastosowania dotyczą destylatów, a nie gęstych wsadów jak pulpa owocowa do dżemu.
Zwróć uwagę na cel: jeśli jest "usunąć składnik lotny", "odgazować", "odparować" lub "zagęścić", najczęściej pasują wyparki i aparaty odparowujące. Jeśli celem jest "zniszczyć drobnoustroje" lub "utrwalić", wtedy częściej chodzi o pasteryzatory albo autoklawy.
Częsty błąd to kierowanie się tylko temperaturą ("bo gorące"), bez analizy funkcji. Wyparka służy do odparowania i usuwania składników lotnych oraz zagęszczania, a autoklaw do utrwalania pod ciśnieniem. W zadaniach egzaminacyjnych liczy się dopasowanie urządzenia do celu procesu.
Nie zawsze. Zależy to od tego, czy półprodukt był siarkowany, jaka jest jego zawartość SO₂ i jakie wymagania jakościowe przyjęto w zakładzie. Pytanie egzaminacyjne dotyczy jednak samej zasady doboru urządzenia do usuwania SO₂, a nie warunków technologicznych konkretnej receptury.
Zapamiętaj skojarzenia: wyparka = odparowanie wody, zagęszczanie, usuwanie składników lotnych; autoklaw = sterylizacja/pasteryzacja pod ciśnieniem; ekstraktor = wydzielanie składników z surowca; rektyfikator = destylacja frakcyjna. Takie mapowanie znacząco ułatwia szybkie odpowiedzi.
Ucz się "cel → operacja → aparat". Najpierw nazwij cel (np. zagęszczenie, usunięcie lotnych związków, utrwalenie), potem dobierz operację (odparowanie, destylacja, sterylizacja, ekstrakcja), a na końcu aparat. Ćwicz na krótkich przykładach z pulpy, soku i syropu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dwutlenek siarki usuwa się z pulpy głównie przez ogrzewanie i odparowanie (jest związkiem lotnym), dlatego stosuje się wyparkę.

Materiały:

  • Podręczniki z technologii przetwórstwa owoców i warzyw (rozdziały o siarkowaniu i odsiarczaniu)
  • Materiały dydaktyczne z operacji jednostkowych (odparowanie, destylacja, ekstrakcja, sterylizacja)
  • Instrukcje/DTR wyparki stosowanej w zakładzie (opis celu, zasady pracy, BHP)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego