W architekturze krajobrazu rzeźbę terenu można optycznie wzmacniać samym układem roślin. Gdy celem jest uzyskanie wrażenia, że wzniesienie jest wyższe (efekt podwyższenia), stosuje się gradację wysokości zgodną z formą terenu: najwyższe rośliny umieszcza się na szczycie, a niższe w dolnych partiach.
Dlaczego to działa? Szczyt jest miejscem, w którym obserwator "domyka" bryłę wzniesienia. Jeśli na koronie pojawia się wysoki materiał roślinny, powstaje wyraźny akcent, który wydłuża pion i prowadzi wzrok ku górze. Niższe rośliny u podnóża nie konkurują z tym akcentem, dzięki czemu różnica poziomów terenu jest czytelniejsza.
Pozostałe propozycje rozmieszczenia roślin są niekorzystne dla efektu podwyższenia:
- Sadzenie wysokich roślin u podnóża i niskich na szczycie zwykle spłaszcza odbiór wzniesienia, bo korona traci mocny akcent i może wyglądać na "ściętą".
- Umieszczenie jednocześnie roślin wysokich i niskich tylko na szczycie nie buduje płynnej skali na zboczu; efekt zależy wtedy bardziej od przypadkowego układu niż od świadomej gradacji.
- Umieszczenie roślin wysokich i niskich tylko u podnóża nie wzmacnia korony wzniesienia, więc teren może wydawać się niższy, a rośliny zaczną dominować nad formą skarpy.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "efekt podwyższenia", szukaj odpowiedzi z najwyższymi roślinami na górze i niższymi na dole (czytelna skala, akcent na szczycie).
