KWALIFIKACJA DRM4 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 17.
Aby uzyskać w elemencie dokładny wymiar otworu w kształcie serca, należy prowadzić ostrza zębów piły
Ilustracja przedstawia prostokątny element z otworem w kształcie serca umieszczonym centralnie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać dokładny wymiar otworu, trzeba uwzględnić szerokość rzazu: piła usuwa materiał, więc tor cięcia nie może "zabrać" wymiaru otworu. Dlatego ostrze prowadzi się po wewnętrznej stronie linii traserskiej – linia zostaje po stronie odpadu, a otwór ma wymagany kształt i wymiar.

Pełne wyjaśnienie:

W wycinaniu otworu (np. w kształcie serca) kluczowe jest rozumienie, że piła wykonuje rzaz, czyli usuwa materiał o pewnej szerokości. Jeśli celem jest uzyskanie dokładnego wymiaru otworu, to tor cięcia trzeba poprowadzić tak, aby "utrzymać" wymiar po stronie elementu, który ma pozostać.

Odpowiedź "po wewnętrznej stronie linii serca" jest poprawna, ponieważ linia traserska wyznacza granicę docelową otworu. Prowadząc ostrze po stronie wewnętrznej, pozostawia się linię po stronie odpadu, a szerokość rzazu nie zmniejsza wymiaru otworu ponad założenie. W praktyce po wycięciu można jeszcze delikatnie dopracować krawędź (pilnikiem/ściernicą), ale baza wymiarowa będzie zachowana.

Odpowiedź "po zewnętrznej stronie linii serca" prowadzi do zbyt dużego otworu: piła "zabierze" materiał po stronie, która miała pozostać w elemencie, więc kontur otworu wyjdzie poza trasowanie.

Odpowiedź "po linii traserskiej serca" jest typowym błędem intuicyjnym. Cięcie dokładnie po kresce powoduje, że część rzazu wejdzie w obszar otworu, a część w obszar materiału pozostającego. Efekt wymiarowy staje się trudny do kontrolowania i zależy od szerokości rzazu oraz prowadzenia narzędzia.

Odpowiedź "wzdłuż wzornika o takich samych wymiarach" nie opisuje standardowej metody uzyskania wymiaru otworu podczas cięcia. Wzornik służy głównie do odtworzenia kształtu przy trasowaniu lub jako pomoc przy obróbce z użyciem frezowania/łożysk prowadzących, a nie jako uniwersalne "prowadzenie" ostrza piły po konturze.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy dokładności po wycięciu, zawsze pomyśl o stronie rzazu i o tym, który fragment jest odpadem, a który ma pozostać w elemencie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szerokość rzazu to ilość materiału usuwana przez ostrze. Jeśli przetniesz dokładnie po linii, część rzazu "wejdzie" w pole otworu i może go powiększyć lub zniekształcić. Dlatego przy otworach zwykle prowadzi się cięcie tak, by linia została po stronie odpadu.
Bo otwór ma mieć wymiar zgodny z trasowaniem. Cięcie po wewnętrznej stronie zostawia linię na odpadzie i ogranicza ryzyko "zabrania" materiału z części, która ma pozostać w elemencie. To prosty sposób kompensacji rzazu bez obliczeń.
Linia traserska to wyznaczony kontur na materiale (ołówkiem, rysikiem, nożem), który pokazuje granicę obróbki. Ułatwia zachowanie kształtu i wymiaru. Przy cięciu ważne jest, czy linia ma pozostać na gotowym elemencie, czy na odpadzie.
Nie zawsze. Przy cięciu piłą ostrze usuwa materiał o pewnej szerokości, więc "po linii" bywa niekontrolowane wymiarowo. W wielu zadaniach lepiej zostawić naddatek (albo prowadzić cięcie po właściwej stronie linii) i dopracować krawędź pilnikiem lub papierem ściernym.
Najczęstsze to: wybór złej strony linii (otwór za duży), skręcanie ostrza na łukach, zbyt szybkie prowadzenie piły i "szarpanie" materiału. Pomaga spokojne tempo, odpowiednie podparcie elementu i planowanie cięcia w miejscach o małym promieniu.
Wzornik najczęściej stosuje się do przeniesienia kształtu na materiał (trasowanie) albo do powtarzalnego odtwarzania elementów. Sam wzornik nie gwarantuje poprawnego wymiaru otworu, jeśli podczas cięcia nie uwzględnisz rzazu i nie poprowadzisz ostrza właściwą stroną.
Dobiera się go do grubości i twardości materiału oraz do promieni łuków: drobniejsze uzębienie i węższy brzeszczot ułatwiają cięcie po krzywej i zmniejszają wyrywanie włókien. Zbyt gruby lub szeroki brzeszczot będzie "prostował" łuki i psuł kształt.
Najczęściej przez prowadzenie ostrza po złej stronie linii oraz przez szerokość rzazu. Jeśli linia zostanie "zjedzona" przez piłę od strony otworu, kontur się powiększy. Dodatkowo zbyt agresywne cięcie może powodować uciekanie ostrza poza trasowanie.
Najbezpieczniej jest wyciąć otwór minimalnie "na zapas" po właściwej stronie linii, a potem dopracować krawędź drobnym pilnikiem, tarnikiem lub papierem ściernym na klocku. Obrabiaj równomiernie cały obwód, często kontrolując kształt i wymiar.
W praktyce trasowanie bardzo pomaga, bo daje punkt odniesienia dla toru cięcia i kontroli jakości. Bez linii łatwo zgubić kształt, zwłaszcza na krzywiznach. Jeśli pracujesz z szablonem, i tak zwykle przenosi się kontur na materiał, a dopiero potem wykonuje cięcie.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby uzyskać dokładny wymiar otworu, trzeba uwzględnić szerokość rzazu: piła usuwa materiał, więc tor cięcia nie może "zabrać" wymiaru otworu."

Materiały:

  • Materiały szkolne/branżowe z podstaw trasowania i cięcia krzywoliniowego w stolarstwie
  • Instrukcje BHP oraz instruktaże stanowiskowe dotyczące posługiwania się piłami ręcznymi
  • Podręczniki technologii drewna omawiające rzaz i tolerancje w obróbce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego