KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 10.
Aby zapobiec wystąpieniu odleżyn u podopiecznego unieruchomionego, należy zmieniać mu pozycję ułożeniową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Regularna zmiana pozycji osoby unieruchomionej ogranicza długotrwały ucisk na tkanki, poprawia ukrwienie i zmniejsza ryzyko uszkodzeń skóry.
W klasycznej profilaktyce przyjmuje się repozycjonowanie mniej więcej co 2 godziny, z jednoczesną kontrolą stanu skóry i komfortu chorego.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają najczęściej w wyniku długotrwałego ucisku (często także tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek. U osoby unieruchomionej ryzyko jest szczególnie duże, bo pacjent nie wykonuje spontanicznych zmian pozycji, a nacisk na okolice kostne utrzymuje się długo.

Odpowiedź "co 2 godziny" jest poprawna, ponieważ w podstawowych standardach opieki i w nauczaniu profilaktyki odleżyn często wskazuje się konieczność częstej zmiany ułożenia, tradycyjnie przyjmowanej jako repozycjonowanie około co 2 godziny. Taki interwał ma na celu przerwanie stałego ucisku, odciążenie najbardziej narażonych miejsc (np. okolica krzyżowa, pięty, krętarze) i umożliwienie oceny skóry przy każdej zmianie ułożenia.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w ujęciu testowym?

  • "co 4 godziny" – zwykle jest to zbyt rzadko w podstawowej profilaktyce u osoby unieruchomionej; wydłuża czas nieprzerwanego ucisku.
  • "co 6 godzin" – interwał typowy raczej dla harmonogramu czynności pielęgnacyjnych, ale nie dla skutecznego odciążania tkanek przy wysokim ryzyku odleżyn.
  • "co 8 godzin" – jest zdecydowanie za rzadko; odpowiada np. zmianom w rytmie dyżurów, a nie potrzebom skóry i tkanek pacjenta.

W praktyce klinicznej częstotliwość repozycjonowania powinna być indywidualizowana (zależnie od stanu skóry, tolerancji ułożenia, bólu, perfuzji, chorób współistniejących oraz zastosowanych powierzchni przeciwodleżynowych). Niezależnie od interwału kluczowe jest: prawidłowe ułożenie, redukcja sił ścinających, stosowanie poduszek/wałków odciążających, utrzymanie skóry w dobrej kondycji oraz regularna obserwacja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek głębiej położonych, które zwykle powstają przez długotrwały ucisk (często też tarcie i siły ścinające). U osoby unieruchomionej ucisk na okolice kostne utrzymuje się długo, co pogarsza ukrwienie i sprzyja martwicy.
W podstawowej profilaktyce często przyjmuje się zmianę pozycji około co 2 godziny, aby przerwać stały ucisk. W praktyce odstępy powinny być dobierane indywidualnie do ryzyka, stanu skóry, bólu i zastosowanego materaca. Kluczowa jest też kontrola skóry przy każdej zmianie.
Zmiana pozycji odciąża miejsca narażone na ucisk, poprawia przepływ krwi w tkankach i ogranicza niedotlenienie. Dodatkowo pozwala zauważyć wczesne objawy zagrożenia (zaczerwienienie, ucieplenie, bolesność) i szybciej zareagować pielęgnacją oraz odciążeniem.
Najczęściej zagrożone są okolice kostne, gdzie tkanki są "ściśnięte" między kością a podłożem. W leżeniu typowo są to: okolica krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, łopatki, potylica, krętarze. Ryzyko rośnie przy wilgoci skóry i niedożywieniu.
Pozycjonowanie powinno odciążać okolice kostne i zmniejszać tarcie. Pomagają poduszki i wałki stabilizujące ułożenie oraz unoszenie pięt nad materacem. Ważne jest przesuwanie chorego bez "ciągnięcia po prześcieradle", bo siły ścinające uszkadzają tkanki nawet przy krótszym ucisku.
Nie powinien być traktowany jako pełne zastępstwo. Materac przeciwodleżynowy zmniejsza ucisk i rozkłada obciążenie, ale nadal potrzebna jest obserwacja skóry i często także repozycjonowanie. U części pacjentów można wydłużyć odstępy, lecz decyzja zależy od ryzyka i reakcji skóry.
Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ucieplenie lub ochłodzenie skóry, obrzęk, twardość, bolesność lub pieczenie. U osób z zaburzeniami czucia trzeba częściej oglądać skórę, bo pacjent może nie zgłaszać dyskomfortu.
Typowe błędy to: zbyt rzadkie zmiany pozycji, brak dokumentowania ułożeń, pomijanie oceny skóry, "ciągnięcie" chorego po pościeli (siły ścinające), układanie bez odciążenia pięt oraz skupienie się wyłącznie na materacu. Ważna jest też kontrola wilgoci i żywienia.
Trzeba zgłosić problem osobie odpowiedzialnej medycznie i dostosować plan: krótsze, delikatniejsze zmiany ułożenia, lepsze podparcia, ograniczenie sił ścinających, ocena potrzeby leczenia bólu oraz dobór odpowiedniej powierzchni przeciwodleżynowej. Zawsze priorytetem jest bezpieczeństwo i komfort pacjenta.
Ucz się schematu: czynniki ryzyka → działania profilaktyczne → obserwacja skóry → reagowanie na objawy. Zapamiętaj typowe interwały repozycjonowania podawane w podstawowych materiałach oraz to, że w praktyce dobiera się je do pacjenta. Przećwicz też nazwy miejsc narażonych i zasady bezpiecznego przesuwania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 (sections on repositioning/turning).
  • NICE guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management, recommendations on repositioning and pressure redistribution, https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (accessed 2026-03-01).
  • National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP): public education/resources on pressure injury prevention (repositioning as a key measure), https://npiap.com/ (accessed 2026-03-01).

Materiały:

  • Wytyczne międzynarodowe dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (EPUAP/NPIAP/PPPIA) – rozdziały o repozycjonowaniu
  • Materiały dydaktyczne z pielęgniarstwa/opieki długoterminowej dotyczące profilaktyki odleżyn
  • Algorytmy oceny ryzyka odleżyn (np. skale ryzyka) i zasady obserwacji skóry

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego