KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 6.
Aby zapobiegać erozji glebowej, jak należy wykonać orkę na zboczach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Orka w poprzek zbocza (konturowa) przerywa spływ wody po stoku. Gdy skiba jest odkładana do góry, każda bruzda działa jak mała zapora i zatrzymuje wodę oraz glebę. Orka wzdłuż stoku lub z odkładaniem skiby w dół tworzy "kanały" spływu i nasila erozję.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja wodna na zboczach powstaje głównie wtedy, gdy woda opadowa ma "drogę" do szybkiego spływu w dół stoku. Kluczowe jest więc takie wykonanie orki, aby spowolnić i rozproszyć spływ powierzchniowy oraz zatrzymać cząstki gleby.

Poprawna odpowiedź: "w poprzek zbocza, odkładając skibę do góry." oznacza orkę konturową (wzdłuż poziomic, prostopadle do linii spadku). Bruzdy ułożone w poprzek działają jak przegrody, a odkładanie skiby ku górze tworzy efekt mikroterasowania: powstają drobne "progi", które zatrzymują wodę, zwiększają jej wsiąkanie i ograniczają zmywanie warstwy próchnicznej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "wzdłuż zbocza, odkładając skibę w poprzek." – kierunek wzdłuż stoku jest niekorzystny, bo bruzdy stają się torami spływu wody. Sam opis odkładania skiby nie kompensuje podstawowego błędu kierunku przejazdu.
  • "wzdłuż zbocza, na głębokość 30 cm." – głębokość orki ma mniejsze znaczenie przeciwerozyjne niż kierunek bruzd. Orka głęboka wykonana wzdłuż stoku może wręcz sprzyjać spływowi i rozmywaniu, bo nie przerywa drogi wody.
  • "w poprzek zbocza, odkładając skibę w kierunku spadku zbocza." – choć kierunek w poprzek jest korzystny, odkładanie skiby w dół stoku zmniejsza efekt "progu" i ułatwia przesuwanie się gleby oraz wody w dół, co osłabia działanie przeciwerozyjne.

W praktyce, planując uprawę na stokach, rolnik dąży do tego, by bruzdy przebiegały możliwie równolegle do poziomic, a sposób odkładania skiby wzmacniał retencję i ograniczał transport gleby. To prosta, ale bardzo skuteczna zasada w podstawowej ochronie gleb przed erozją.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Orka konturowa to wykonywanie bruzd w poprzek spadku stoku, czyli wzdłuż poziomic. Taki układ bruzd przerywa drogę spływu wody opadowej, zwiększa wsiąkanie i ogranicza zmywanie cząstek gleby, dlatego jest podstawową metodą przeciwerozyjną na terenach pochyłych.
Gdy orze się wzdłuż stoku, bruzdy ustawiają się w tym samym kierunku co spływ wody. W praktyce tworzą się "rynny", którymi woda szybciej płynie, zabierając ze sobą drobne cząstki i próchnicę. Skutek to większe wymywanie, rozmycia i spadek żyzności.
Odkładanie skiby do góry tworzy niewielkie progi i zastoje wody między bruzdami. Każda skiba działa jak mała zapora: zatrzymuje część wody, spowalnia jej przepływ i daje czas na wsiąkanie. To ogranicza transport gleby i sprzyja mikroretencji na stoku.
Nie. Głębokość może wpływać na strukturę i napowietrzenie, ale w ochronie przeciwerozyjnej decyduje przede wszystkim kierunek bruzd i sposób ich ułożenia względem spadku terenu. Nawet głęboka orka wykonana w złym kierunku może przyspieszać spływ wody i zwiększać zmywanie gleby.
Najprościej ocenić, czy bruzdy biegną mniej więcej równolegle do poziomic (czyli "opasują" stok), a nie prosto w dół. Jeśli po deszczu woda nie płynie długimi strugami wzdłuż bruzd, tylko tworzy krótkie zastoiska, to zwykle znak, że kierunek uprawy jest korzystny.
Najbardziej na polach pochyłych, gdzie po opadach widać spływ i wynoszenie gleby, a także na glebach lżejszych i słabiej związanych. W praktyce im większe nachylenie i im mniej okrywy roślinnej w sezonie, tym większa potrzeba działań przeciwerozyjnych, w tym orki w poprzek stoku.
Często wybiera się odpowiedzi z konkretną liczbą (np. "30 cm"), bo brzmią "fachowo", albo myli się wzdłuż z w poprzek zbocza. Inny błąd to uznanie, że skoro jest "w poprzek", to każdy sposób odkładania skiby jest dobry, co nie jest prawdą na stokach.
Linia spadku to kierunek, w którym teren opada najszybciej, czyli naturalna droga spływu wody w dół stoku. W orce przeciwerozyjnej dąży się do tego, aby bruzdy były możliwie prostopadłe do tej linii, bo wtedy przerywają spływ i zatrzymują wodę.
To bardzo skuteczna metoda podstawowa, ale nie zawsze jedyna potrzebna. Przy dużym nachyleniu, intensywnych opadach lub braku okrywy roślinnej mogą być konieczne dodatkowe działania: pasy roślinne, utrzymanie resztek pożniwnych, uprawa pasowa czy ograniczenie liczby przejazdów. Kierunek orki pozostaje jednak kluczowy.
Ucz się mechanizmu: woda spływa w dół, a celem zabiegów jest ten spływ przerwać i spowolnić. Zapamiętaj parę: "orka w poprzek stoku + skiba do góry" jako klasyczną odpowiedź. Dobrze też przećwiczyć rozróżnianie pojęć: bruzda, skiba, poziomice, linia spadku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Orka w poprzek zbocza (konturowa) przerywa spływ wody po stoku."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki agrotechniki/ochrony gleb, instrukcje ODR) niedostępnych w dostarczonym kontekście.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki dotyczące uprawy roli na stokach
  • Materiały szkoleniowe ODR o gospodarowaniu na terenach erozyjnych (orka konturowa, uprawa pasowa)
  • Opracowania dotyczące ochrony gleb przed erozją wodną (rolnictwo zrównoważone)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego