KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 27.
Arkusz tektury formatu A1 kosztuje 4 zł. Ile będzie kosztował materiał na 160 okładzin formatu A5?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W szeregu A każdy kolejny format ma połowę pola poprzedniego.
A1 można podzielić kolejno na A2, A3, A4 i A5, czyli 4 razy "na pół", co daje 24=16 użytków A5 z jednego arkusza A1. Dla 160 okładzin potrzeba 160/16=10 arkuszy A1. Koszt: 10×4 zł=40 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba policzyć, ile użytków formatu A5 da się uzyskać z jednego arkusza A1, a następnie przeliczyć to na liczbę arkuszy i koszt.

1) Zależność formatów A
W szeregu A (ISO) przejście na kolejny numer oznacza zmniejszenie pola o połowę. Czyli A1 → A2 to połowa pola, A2 → A3 znów połowa itd.

2) Ile A5 mieści się w A1?
Aby dojść od A1 do A5, wykonujemy cztery kolejne "połówkowania" pola: A1 → A2 → A3 → A4 → A5. Każde połówkowanie podwaja liczbę użytków, więc łącznie jest to 2×2×2×2 = 24 = 16. Zatem z jednego arkusza A1 można teoretycznie uzyskać 16 sztuk A5 (przy założeniu pełnego wykorzystania i poprawnego rozkroju).

3) Liczba potrzebnych arkuszy
Skoro 1 arkusz A1 daje 16 okładzin A5, to dla 160 okładzin potrzeba: 160 / 16 = 10 arkuszy A1.

4) Koszt materiału
Jeden arkusz A1 kosztuje 4 zł, więc koszt tektury wynosi: 10 × 4 zł = 40 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 25 zł sugeruje zaniżenie liczby arkuszy (np. błędne przyjęcie większej liczby użytków z arkusza lub pomyłkę w dzieleniu 160/16).
  • 48 zł odpowiadałoby 12 arkuszom A1, co może wynikać z przyjęcia, że z A1 uzyska się mniej niż 16 użytków A5 (np. błąd w liczbie przejść A1→A5).
  • 80 zł odpowiadałoby 20 arkuszom A1, co często wynika z mylenia relacji pól i przyjęcia, że z A1 jest tylko 8 sztuk A5 (czyli "o jedno połówkowanie za mało").

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze policz liczbę "kroków" między formatami. Różnica numerów (1 do 5) to 4 kroki, a liczba użytków to 2 do potęgi liczby kroków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W szeregu A każdy kolejny format ma połowę pola poprzedniego. Od A1 do A5 są 4 kroki (A1→A2→A3→A4→A5), więc liczba użytków to 24=16. To najszybsza metoda bez liczenia wymiarów w milimetrach.
Formaty A są zdefiniowane relacją pól: kolejny format ma dokładnie połowę powierzchni poprzedniego. Boki zmieniają się o czynnik √2, więc myślenie "o połowę krótszy bok" prowadzi do błędów. W kalkulacji użytków kluczowe jest pole.
Oznacza to, że z jednego arkusza A1 można uzyskać 2 arkusze A2 (przy rozkroju na pół). W praktyce przekłada się to na wydajność arkusza: każde przejście na następny format podwaja liczbę użytków możliwych do uzyskania.
Najpierw ustal, ile użytków (okładzin) otrzymasz z jednego arkusza, potem podziel nakład przez tę liczbę, aby dostać liczbę arkuszy. Na końcu pomnóż przez cenę arkusza. To podstawowy schemat kalkulacji materiałowej.
Gdy zadanie lub specyfikacja mówi o narzucie, pasowaniu, docinaniu do spadu, uszlachetnianiu albo gdy rozkrój nie daje pełnego wykorzystania arkusza. W realnej produkcji często dodaje się zapas, ale w zadaniach testowych bywa pomijany.
Najczęściej myli się liczbę kroków: od A1 do A5 są 4 zmiany, a nie 3. Drugi typowy błąd to traktowanie zależności jako liniowej (po bokach), zamiast powierzchniowej. To prowadzi do wyników 8 lub 32 zamiast 16 użytków.
Teoretycznie tak, bo wynika to z relacji pól formatów A. W praktyce ograniczeniem może być kierunek włókien, marginesy technologiczne, wymagany spad, uszkodzenia arkusza lub sposób układania użytków. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się pełne wykorzystanie.
Użyj potęg dwójki: różnica numerów formatów to liczba połówkowań. Dla A1→A5 to 4, więc 16 użytków. Potem 160/16 to 10 (bo 16×10=160). Na końcu 10×4=40. To szybka ścieżka pamięciowa.
Wydajność arkusza (liczba użytków) wpływa na koszt materiału, liczbę arkuszy do cięcia oraz organizację pracy. W impozycji dobiera się układ użytków, aby zminimalizować straty i uprościć obróbkę introligatorską, np. bigowanie i docinanie.
Potrzebujesz: formatu arkusza wejściowego (np. A1), formatu użytku (np. A5), nakładu (liczby okładzin) oraz ceny arkusza. Dodatkowo w realnych zleceniach przydają się: gramatura, rodzaj tektury i planowany narzut na odpady.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "W szeregu A każdy kolejny format ma połowę pola poprzedniego.A1 można podzielić kolejno na A2, A3, A4 i A5, czyli 4 razy "na pół", co daje 24=16 użytków A5 z jednego arkusza A1."

Źródła:

  • ISO 216:2007, Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series (zasada: kolejne formaty mają połowę pola).
  • https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - accessed 2026-03-01
  • https://www.papersizes.org/a-paper-sizes.htm - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały szkolne/branżowe o formatach papieru i szeregu A (ISO 216) oraz ich zależnościach
  • Ćwiczenia z kalkulacji poligraficznej: użytki z arkusza, makulatura, narzut
  • Podstawy matematyki w produkcji: proporcje, działania na ułamkach, przeliczanie jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego