KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 29.
Asystent opiekuje się młodą, inteligentną i wykształconą osobą, która niedawno w wyniku wypadku straciła całkowicie wzrok. Kobieta jest przerażona, nie wychodzi z domu, większość czasu spędza słuchając radia. Planując aktywizację podopiecznej asystent powinien szczególnie uwzględnić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
U osoby, która całkowicie straciła wzrok, kluczową barierą jest dostęp do informacji i możliwość samodzielnego czytania oraz zapisywania.
Dlatego w aktywizacji szczególnie ważna jest nauka pisma Braille’a. Makaton dotyczy AAC, a poprawa warunków socjalnych i kondycji fizycznej nie zastąpią podstawowej umiejętności komunikacji dotykiem.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji nagłej, całkowitej utraty wzroku (zwłaszcza u osoby dotychczas samodzielnej i aktywnej) jednym z najważniejszych celów wsparcia jest odzyskanie kontroli nad codziennością oraz zmniejszenie lęku poprzez realne zwiększanie samodzielności. Kluczową przeszkodą staje się ograniczony dostęp do informacji w formie wzrokowej: druk, etykiety, instrukcje, notatki, korespondencja.

Odpowiedź "naukę pisma Braille’a" jest trafna, ponieważ brajl jest podstawowym sposobem czytania i pisania dotykiem dla osób niewidomych. Opanowanie tej umiejętności ułatwia uczenie się, podejmowanie aktywności społecznej i zawodowej, korzystanie z materiałów edukacyjnych, a także wykonywanie wielu czynności dnia codziennego (np. oznaczanie przedmiotów, porządkowanie informacji, sporządzanie notatek).

Pozostałe propozycje nie odpowiadają na główną potrzebę wynikającą bezpośrednio z utraty wzroku:

  • "naukę słownika Makaton" – Makaton należy do metod komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC). Stosuje się go głównie przy trudnościach w mowie i/lub rozumieniu języka, a nie jako podstawowe narzędzie kompensujące brak wzroku.
  • "poprawę warunków socjalnych" – wsparcie socjalne może być istotne, ale jest zbyt ogólne i nie stanowi "szczególnie" kluczowego elementu aktywizacji w kontekście bariery sensorycznej. Lepsze warunki bytowe nie zastąpią narzędzi umożliwiających samodzielny dostęp do informacji.
  • "usprawnienie kondycji fizycznej" – aktywność fizyczna bywa ważna dla dobrostanu, jednak w tym opisie problemem dominującym jest izolacja i strach po utracie wzroku. Priorytetem jest odbudowanie sprawczości poprzez kompetencje funkcjonalne związane z niewidzeniem (czytanie/pisanie dotykiem, organizacja codzienności, stopniowe wychodzenie z domu).

W praktyce asystent planuje aktywizację etapowo: od bezpiecznych działań w domu (nauka brajla, organizacja otoczenia, wprowadzenie udogodnień), przez ćwiczenia samodzielności, aż po stopniowe rozszerzanie aktywności poza domem z odpowiednim wsparciem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pismo Braille’a to system zapisu dotykowego oparty na układach wypukłych punktów. Umożliwia osobom niewidomym czytanie i pisanie bez użycia wzroku, co zwiększa samodzielność: od nauki i pracy po notatki, etykietowanie i korzystanie z informacji w przestrzeni publicznej.
Po utracie wzroku barierą staje się dostęp do informacji w druku i możliwość zapisywania. Brajl daje konkretną kompetencję, która buduje sprawczość i zmniejsza lęk: pozwala uczyć się, planować dzień, oznaczać przedmioty i korzystać z materiałów edukacyjnych w niezależny sposób.
Makaton to metoda komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC), łącząca znaki/gesty i symbole. Stosuje się ją głównie u osób mających trudności z mową lub rozumieniem języka. Nie jest to podstawowa metoda kompensowania braku wzroku, tak jak brajl.
Wsparcie domowe obejmuje m.in. uporządkowanie otoczenia, stałe miejsca przedmiotów, bezpieczne ciągi komunikacyjne oraz wprowadzanie narzędzi dostępu do informacji (np. materiały w brajlu lub audio). Ważne jest też planowanie małych, osiągalnych kroków, by zmniejszać lęk.
Najczęściej chodzi o zwiększanie samodzielności i udziału w życiu społecznym: umiejętność czytania/pisania dotykiem, organizację codziennych czynności, bezpieczne poruszanie się oraz stopniowe wychodzenie z domu. Cele dobiera się indywidualnie do możliwości i potrzeb podopiecznej.
Wsparcie socjalne może być potrzebne, ale nie usuwa najważniejszej bariery funkcjonalnej wynikającej z niewidzenia: dostępu do informacji i komunikacji z otoczeniem. W pytaniu o "szczególne" uwzględnienie priorytetem są działania, które bezpośrednio zwiększają niezależność osoby niewidomej.
Tak, aktywność fizyczna wspiera zdrowie i samopoczucie, ale zwykle jest elementem uzupełniającym. W adaptacji po utracie wzroku kluczowe są kompetencje umożliwiające funkcjonowanie mimo braku widzenia (np. dostęp do informacji, samodzielna organizacja). Priorytety zależą od problemu dominującego.
Typowy błąd to wybór metody "ogólnie brzmiącej terapeutycznie" zamiast dopasowanej do konkretnego ograniczenia. Uczniowie mylą też systemy AAC (np. Makaton) z narzędziami dla niewidomych. Pomaga zasada: najpierw rozpoznaj barierę (wzrok, słuch, mowa), potem dobierz narzędzie.
Poza brajlem wykorzystuje się m.in. nagrania audio, syntezę mowy, czytniki ekranowe oraz książki mówione. To rozwiązania komplementarne: audio bywa szybsze, a brajl jest szczególnie ważny tam, gdzie liczy się precyzyjne czytanie i zapis (np. nauka, notatki, oznaczenia).
Szukaj słów kluczowych: niewidomość, utrata wzroku, izolacja, brak wychodzenia z domu, trudność w korzystaniu z tekstu drukowanego. Wtedy odpowiedzi najczęściej dotyczą kompensacji zmysłu wzroku: nauki brajla, narzędzi audio, organizacji otoczenia i stopniowego treningu samodzielności.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Makaton dotyczy AAC, a poprawa warunków socjalnych i kondycji fizycznej nie zastąpią podstawowej umiejętności komunikacji dotykiem."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Braille" (opis pisma Braille’a i zastosowań) https://www.britannica.com/topic/Braille-writing-system - dostęp 2026-02-27
  • Royal National Institute of Blind People (RNIB): "Braille" (informacje o roli brajla i jego użyciu) https://www.rnib.org.uk/living-with-sight-loss/education-and-learning/braille/ - dostęp 2026-02-27
  • The Makaton Charity: "What is Makaton?" (zastosowanie systemu Makaton jako AAC) https://makaton.org/aboutMakaton/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o rehabilitacji osób niewidomych (orientacja przestrzenna, mobilność, czynności dnia codziennego)
  • Wprowadzenia i kursy podstaw pisma Braille’a (alfabet, zasady zapisu, narzędzia)
  • Opracowania o AAC i systemie Makaton (dla rozróżnienia zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego