KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 19.
Asystent pracuje z osobą z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. Podopieczny samodzielnie parzy kawę i herbatę, ale często zapomina wyłączyć kuchenkę gazową. Które działania powinien podjąć asystent?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbezpieczniejsze jest ograniczenie źródła ryzyka przy zachowaniu samodzielności.
Zamiana gotowania wody na czajnik elektryczny i odcięcie dopływu gazu redukują ryzyko pożaru/ulatniania gazu, a podopieczny nadal może sam przygotować napój. Zakaz, stały nadzór lub termos nie rozwiązują przyczyny problemu.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji kluczowe są dwa cele pracy asystenta: bezpieczeństwo oraz podtrzymywanie możliwie dużej samodzielności osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Skoro podopieczny potrafi samodzielnie przygotować kawę i herbatę, warto tę umiejętność utrzymać, ale jednocześnie trzeba ograniczyć ryzyko wynikające z zapominania o wyłączeniu kuchenki gazowej.

Odpowiedź "Zakupić czajnik elektryczny i zamknąć dopływ gazu." jest właściwa, ponieważ łączy modyfikację środowiska (zmiana narzędzia na bezpieczniejsze) z eliminacją najbardziej niebezpiecznego czynnika (gaz). Dzięki temu podopieczny nadal może sam zagotować wodę, a ryzyko pozostawienia odkręconego palnika zostaje znacząco ograniczone.

Pozostałe propozycje są mniej trafne:

  • "Zakazać podopiecznemu włączać gaz." – sam zakaz nie uczy bezpiecznej alternatywy i często obniża samodzielność. Może też prowadzić do konfliktu lub prób działania "po kryjomu", co zwiększa ryzyko.
  • "Być jak najczęściej z podopiecznym." – to rozwiązanie oparte na stałym nadzorze. Jest zwykle nierealistyczne organizacyjnie i nie usuwa przyczyny zagrożenia, a jedynie czasowo je kontroluje.
  • "Zamknąć dopływ gazu i przygotować herbatę w termosie." – odcięcie gazu poprawia bezpieczeństwo, ale termos oznacza wyręczenie i ogranicza ćwiczenie codziennych umiejętności (podopieczny nie wykonuje czynności samodzielnie).

W praktyce warto dodatkowo rozważać proste procedury (np. sekwencję kroków), rutyny oraz ocenę innych zagrożeń w kuchni, ale podstawową zasadą jest: eliminuj największe ryzyko i wspieraj wykonywanie czynności w bezpiecznej formie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw należy zredukować ryzyko u źródła, a jednocześnie zachować samodzielność podopiecznego. Dobrym rozwiązaniem jest zastąpienie gotowania wody na gazie czajnikiem elektrycznym i odcięcie dopływu gazu, jeśli gaz nie jest konieczny do innych, bezpiecznie wykonywanych czynności.
Zakaz często obniża samodzielność i nie uczy bezpiecznej alternatywy. Może też wywołać opór albo obchodzenie zakazu, co paradoksalnie zwiększa zagrożenie. Lepsze jest wprowadzenie bezpieczniejszego sposobu wykonania tej samej czynności (np. czajnik elektryczny).
Stosuje się zasadę: maksimum samodzielności przy minimum ryzyka. Zamiast wyręczania lub stałej kontroli, lepiej zmodyfikować środowisko (sprzęt, organizację kuchni), wprowadzić proste procedury krok po kroku i zapewnić takie narzędzia, które ograniczają skutki zapominania.
Zwykle nie jest to ani realne, ani edukacyjne. Stały nadzór nie rozwiązuje przyczyny problemu, tylko chwilowo ją "przykrywa". Skuteczniejsze są rozwiązania trwałe: eliminacja niebezpiecznego źródła (gaz), wybór bezpieczniejszych urządzeń i budowanie nawyków bezpieczeństwa.
To m.in. dobór bezpieczniejszego sprzętu (np. czajnik elektryczny), uproszczenie czynności, czytelne oznaczenia, checklisty obrazkowe, ograniczenie dostępu do źródeł zagrożeń oraz organizacja przestrzeni. Celem jest umożliwienie wykonania zadania samodzielnie, ale w bezpiecznych warunkach.
Termos zwiększa bezpieczeństwo tu i teraz, ale często oznacza wyręczanie i rezygnację z treningu umiejętności dnia codziennego. Egzamin zwykle sprawdza, czy asystent potrafi znaleźć rozwiązanie, które jednocześnie chroni podopiecznego i podtrzymuje jego sprawczość (np. czajnik elektryczny).
To rozpoznanie, jakie sytuacje w domu i w codziennych czynnościach mogą prowadzić do wypadku (np. gaz, oparzenia, poślizgnięcia) oraz zaplanowanie działań ograniczających prawdopodobieństwo i skutki zdarzeń. W praktyce oznacza wybór bezpiecznych procedur i adaptację środowiska.
Często wybierają odpowiedzi oparte na zakazie albo na stałym nadzorze, bo wydają się "najprostsze". Inny błąd to wyręczanie (np. termos), które nie rozwija samodzielności. W zadaniach tego typu zwykle wygrywa rozwiązanie eliminujące źródło zagrożenia i pozwalające działać samodzielnie.
Warto używać krótkich, jasnych komunikatów, odwoływać się do korzyści ("będzie bezpieczniej"), proponować wybór (np. miejsce czajnika, kubek) i ćwiczyć nową rutynę w stałej kolejności kroków. Zmiana powinna wspierać podopiecznego, a nie być karą lub zakazem.
Gdy gaz jest źródłem powtarzalnego, trudnego do kontrolowania zagrożenia (np. częste zapominanie o wyłączeniu), a istnieje bezpieczna alternatywa pozwalająca wykonywać te same czynności. Decyzja powinna uwzględniać realne potrzeby domowe i plan wsparcia, aby nie obniżać samodzielności.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zakaz, stały nadzór lub termos nie rozwiązują przyczyny problemu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji dotyczące bezpieczeństwa i organizacji wsparcia w środowisku domowym
  • Poradniki BHP dla opiekunów/asystentów dotyczące zagrożeń w kuchni (gaz, oparzenia, pożar)
  • Scenariusze zajęć treningu umiejętności dnia codziennego (ADL) z elementami bezpieczeństwa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego