Ataksja móżdżkowa to zespół objawów wynikających z uszkodzenia móżdżku, którego funkcją jest m.in. koordynacja, płynność i precyzja ruchów. W praktyce oznacza to, że osoba może mieć trudność z utrzymaniem toru ruchu, dozowaniem siły, szybkim korygowaniem błędów oraz stabilizacją kończyny podczas pracy manualnej. Często pojawia się też drżenie zamiarowe, które narasta przy zbliżaniu się do celu ruchu.
Odpowiedź "wykonania witrażu z użyciem szlifierki." jest poprawna, ponieważ praca ze szlifierką wiąże się z:
- elementem szybko poruszającym się (narzędzie obrotowe),
- ryzykiem skaleczeń, urazów oraz uszkodzenia materiału,
- koniecznością bardzo dobrej kontroli postawy i precyzyjnego prowadzenia dłoni.
Przy ataksji nawet krótkotrwała utrata kontroli nad ruchem może skutkować wypadkiem, dlatego takie zajęcia stanowią typowe przeciwwskazanie lub wymagają zastąpienia metodą beznarzędziową, zastosowania osłon, przyrządów stabilizujących i ścisłego nadzoru. W pytaniu wskazano aktywność o najwyższym profilu ryzyka.
Pozostałe propozycje ("kształtowania gliny ręcznie metodą wężyków.", "modelowania masy solnej.", "malowania palcami.") z zasady nie wymagają użycia narzędzi mechanicznych ani elementów tnących/obrotowych. Nadal mogą być dla osoby z ataksją trudne (spadek precyzji, brudzenie, szybsze męczenie się), ale zwykle dają się bezpiecznie modyfikować: przez zwiększenie formatu pracy, użycie stabilnych podkładów, ograniczenie czasu zadania, zapewnienie podparcia kończyn i dobór tempa pracy. W terapii zajęciowej kluczowe jest rozróżnienie: trudność zadania nie zawsze oznacza przeciwwskazanie, natomiast wysokie ryzyko urazu przy zaburzonej koordynacji jest istotnym argumentem za wykluczeniem danej aktywności.
Wskazówka egzaminacyjna: przy schorzeniach wpływających na koordynację i kontrolę ruchu najpierw oceniaj, czy w zadaniu występują ostre, szybko poruszające się lub ciężkie narzędzia. To one najczęściej przesądzają o przeciwwskazaniu.
