KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 15.
Bezstopniową zmianę przełożenia umożliwia przekładnia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bezstopniowa zmiana przełożenia oznacza możliwość płynnej regulacji bez "skoków" między kolejnymi wartościami.
Taką regulację realizują przekładnie cierne (np. przez zmianę promienia toczenia lub docisku).
Przekładnie łańcuchowe oraz zębate (planetarne i ślimakowe) mają przełożenia ustalone konstrukcyjnie.

Pełne wyjaśnienie:

Bezstopniowa zmiana przełożenia to taka, w której użytkownik może płynnie regulować przełożenie w pewnym zakresie, bez przechodzenia między z góry ustalonymi "biegami". W praktyce oznacza to ciągłą zmianę prędkości wyjściowej (lub momentu) przy stałej prędkości wejściowej.

Przekładnia cierna umożliwia taką regulację, ponieważ przenosi napęd przez tarcie między elementami (np. rolkami, tarczami). Zmieniając warunki współpracy elementów ciernych (np. efektywny promień toczenia lub docisk), można uzyskiwać ciągłe wartości przełożenia w danym zakresie. To właśnie ta cecha odpowiada wymaganiu "bezstopniowo".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Przekładnia łańcuchowa ma przełożenie wynikające ze stosunku liczby zębów kół łańcuchowych. Zmiana przełożenia wymaga zmiany kół (lub przestawienia łańcucha na inny zestaw kół), co daje regulację skokową, a nie ciągłą.
  • Przekładnia zębata planetarna również ma przełożenie określone liczbą zębów i konfiguracją elementów. Może oferować różne przełożenia (np. przez zmianę sposobu unieruchomienia członu), ale są to wartości dyskretne, nie bezstopniowe.
  • Przekładnia zębata ślimakowa ma przełożenie wynikające z geometrii ślimaka i koła ślimakowego (np. liczby zaczynów i zębów). W normalnej konstrukcji przełożenie jest stałe; nie służy do płynnej regulacji przełożenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "bezstopniowo", szukaj rozwiązań typu wariator/CVT lub mechanizmów, gdzie przełożenie może zmieniać się ciągle dzięki tarciu albo zmianie średnicy roboczej, a nie przez dobór zębów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza możliwość płynnej regulacji przełożenia w pewnym zakresie, bez przeskakiwania między ustalonymi wartościami. W efekcie prędkość (lub moment) na wyjściu można zmieniać ciągle, a nie tylko w kilku "biegach".
Bo przenosi napęd dzięki tarciu, a konstrukcja może pozwalać na zmianę warunków współpracy elementów (np. efektywnego promienia toczenia albo docisku). Taka zmiana może zachodzić płynnie, więc przełożenie nie jest ograniczone do kilku stałych wartości.
Typowa przekładnia łańcuchowa nie daje bezstopniowej zmiany przełożenia, bo przełożenie zależy od liczby zębów kół łańcuchowych. Zmiana przełożenia wymaga zmiany kół lub przełożenia łańcucha na inny zestaw, co daje zmianę skokową.
Do przekładni o przełożeniu wyznaczanym konstrukcyjnie należą m.in. przekładnie zębate (w tym planetarne i ślimakowe) oraz łańcuchowe. Ich przełożenie jest określone geometrią i zwykle nie zmienia się płynnie podczas pracy.
Planetarna jest przekładnią zębatą, więc jej przełożenie zależy od uzębienia i konfiguracji członów (wartości dyskretne). Cierna przenosi napęd przez tarcie i może umożliwiać regulację ciągłą w zakresie pracy, co odpowiada hasłu "bezstopniowo".
W przekładni ślimakowej przełożenie wynika z geometrii ślimaka i koła (np. liczby zaczynów i zębów). To parametry stałe dla danej przekładni, więc podczas normalnej pracy nie uzyskuje się płynnej zmiany przełożenia, tylko stałą wartość.
Sygnałem są słowa: bezstopniowa, płynna regulacja, wariator, CVT. Wtedy najczęściej poprawne będą rozwiązania oparte o tarcie lub zmianę średnicy roboczej, a nie klasyczne przekładnie zębate/łańcuchowe o stałym przełożeniu.
Najczęściej myli się regulację skokową (np. zmiana kół zębatych lub zestawów kół) z regulacją bezstopniową. Częsty jest też wybór "popularnej" odpowiedzi (łańcuchowej) bez sprawdzenia warunku "bezstopniowo", który jest kluczowy w treści.
Klasyczne przekładnie zębate mają przełożenia wynikające z liczby zębów, więc są z natury stałe. Można mieć różne przełożenia w różnych konfiguracjach (np. przez przełączanie), ale nie jest to zmiana płynna w sposób ciągły w trakcie pracy.
Warto zrobić tabelę: rodzaj przekładni → zasada przenoszenia napędu → czy przełożenie jest stałe czy regulowane → typowe zastosowania. Następnie ćwiczyć zadania, w których w treści pojawiają się słowa-klucze (np. "bezstopniowo", "samohamowność", "duże przełożenie").
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnia cierna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_cierna (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Przekładnia zębata" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Przekładnia łańcuchowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%82a%C5%84cuchowa (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (dział: przekładnie)
  • Materiały producentów dotyczące wariatorów i przekładni ciernych (opisy zasady działania)
  • Zadania testowe z klasyfikacji przekładni i ich cech eksploatacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego