KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 1.
Budowę którego urządzenia przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek transformatora, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Transformatora", bo na ilustracji typowo rozpoznaje się rdzeń ferromagnetyczny oraz dwa odizolowane elektrycznie uzwojenia (pierwotne i wtórne) sprzężone magnetycznie. Generator i wzbudnica są maszynami wirującymi (wirnik/stojan), a dławik zwykle ma jedno uzwojenie.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Transformatora" jest poprawna, ponieważ transformator jest urządzeniem statycznym, w którym kluczowe są: rdzeń magnetyczny (zwykle pakiet blach ferromagnetycznych) oraz dwa odrębne uzwojenia – pierwotne i wtórne – które nie są ze sobą połączone elektrycznie, a jedynie sprzężone polem magnetycznym.

Na ilustracjach budowy transformatora najczęściej rozpoznaje się:

  • rdzeń z kolumnami i jarzmami,
  • uzwojenia na kolumnach rdzenia (co najmniej dwa zestawy zwojów),
  • brak elementów typowych dla maszyn wirujących (brak wirnika, szczotek, komutatora).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Wzbudnicy" nie wybiera się, ponieważ wzbudnica to element układu wzbudzenia (zwykle związany z maszyną wirującą); konstrukcyjnie oczekuje się części ruchomej (wirnika) i stojana, a nie klasycznego układu rdzeń + dwa uzwojenia jak w transformatorze.
  • "Generatora" nie wybiera się, bo generator (prądnica/alternator) jest maszyną wirującą. Na rysunkach generatora typowo występują elementy takie jak wirnik, stojan, bieguny, czasem pierścienie ślizgowe lub komutator – to inny układ niż transformator.
  • "Dławika" nie wybiera się, ponieważ dławik jest elementem indukcyjnym stosowanym do ograniczania prądu lub filtracji; w typowej konstrukcji ma jedno uzwojenie na rdzeniu (nie parę uzwojeń pierwotne/wtórne do przekazywania energii przez przekładnię).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz rdzeń i wyraźnie rozdzielone dwa uzwojenia – myśl o transformatorze. Gdy widzisz wirnik/stojan albo elementy komutacji/ślizgu – rozważ maszynę wirującą (generator, wzbudnica). Gdy jest tylko jedno uzwojenie – częściej będzie to dławik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transformator jest urządzeniem statycznym: rozpoznasz rdzeń magnetyczny i zwykle dwa odizolowane uzwojenia. Generator jest maszyną wirującą: na rysunku pojawia się wirnik i stojan oraz elementy związane z ruchem (np. bieguny wirnika, chłodzenie, czasem pierścienie).
Najważniejsze są: rdzeń ferromagnetyczny (prowadzi strumień), uzwojenie pierwotne i uzwojenie wtórne (przenoszą energię przez sprzężenie magnetyczne) oraz izolacja między uzwojeniami i względem rdzenia.
Dławik to element indukcyjny służący głównie do ograniczania prądu lub filtracji. W typowej budowie ma jedno uzwojenie na rdzeniu. Transformator natomiast ma zwykle dwa uzwojenia i służy do zmiany poziomu napięcia/prądu oraz separacji.
Na wielu schematach/poglądowych rysunkach odróżnia się je po położeniu (dwie osobne cewki na rdzeniu) i oznaczeniach zacisków. Funkcyjnie pierwotne jest zasilane, a wtórne oddaje energię do obciążenia. Jeśli brak opisów, kluczowe jest samo występowanie dwóch uzwojeń.
Rdzeń magnetyczny to ferromagnetyczny element (często z pakietu blach), który zamyka obwód magnetyczny i ułatwia przepływ strumienia wytwarzanego przez uzwojenia. Dzięki niemu poprawia się sprzężenie między uzwojeniami i zmniejszają się straty rozproszenia.
Niekoniecznie. W praktyce układ wzbudzenia może być realizowany jako oddzielna wzbudnica lub jako element zintegrowany z maszyną. W kontekście rozpoznawania budowy: wzbudnica jest powiązana z maszyną wirującą, więc spodziewasz się cech wirnika/stojana, a nie typowego układu transformatora.
Częste błędy to: automatyczne wybieranie "generatora", gdy widać uzwojenia, bez sprawdzenia obecności wirnika; mylenie dławika z transformatorem (pomijanie liczby uzwojeń); ignorowanie rdzenia i skupienie się tylko na "cewkach". Pomaga porównanie: statyczne vs wirujące.
Transformatory spotyka się m.in. w stacjach elektroenergetycznych, rozdzielniach, układach zasilania odbiorów oraz w aparaturze pomocniczej. Technik energetyk musi umieć je rozpoznać, bo wpływa to na dobór oględzin, pomiarów, sposobu wyłączenia i zasad bezpieczeństwa pracy.
W uproszczeniu: napięcie na uzwojeniu wtórnym zależy od stosunku liczby zwojów uzwojeń. Zmiana napięcia odbywa się bez ruchu mechanicznego, przez sprzężenie magnetyczne w rdzeniu. To podstawowa cecha odróżniająca transformator od generatora, gdzie energia powstaje dzięki ruchowi.
Warto ćwiczyć na zestawach rysunków: transformator, dławik, silnik/generator, przekroje i schematy. Ucz się "cech rozpoznawczych" (rdzeń i dwa uzwojenia vs wirnik/stojan). Na egzaminie porównuj każdą opcję z tym, co musi wystąpić w danym urządzeniu.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawna jest odpowiedź "Transformatora", bo na ilustracji typowo rozpoznaje się rdzeń ferromagnetyczny oraz dwa odizolowane elektrycznie uzwojenia (pierwotne i wtórne) sprzężone magnetycznie."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator – dostęp: 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82awik_(elektrotechnika) – dostęp: 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Generator_elektryczny – dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: transformatory – budowa, przekładnia, straty
  • Podręcznik/opracowanie z zakresu maszyn elektrycznych (część: transformatory i maszyny prądu przemiennego)
  • Zestawy rysunków i przekrojów urządzeń elektroenergetycznych do rozpoznawania elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego