KWALIFIKACJA TWO6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 27.
Butle z gazami technicznymi na pokład statku morskiego należy transportować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transport butli z gazami na statek powinien minimalizować ryzyko upadku, uderzeń i uszkodzenia zaworu.
Kosz transportowy stabilizuje butle i osłania je podczas podnoszenia dźwigiem, ograniczając kołysanie i kontakt z konstrukcją statku. Siatki i pojedyncze zawiesia zwiększają ryzyko przechyłu i uderzeń.

Pełne wyjaśnienie:

Butle z gazami technicznymi są ładunkiem szczególnie niebezpiecznym, ponieważ zawierają gaz pod ciśnieniem. Kluczowym zagrożeniem podczas załadunku i transportu na pokładzie jest uszkodzenie zaworu lub upadek butli. W skrajnym przypadku gwałtowne uwolnienie gazu może spowodować efekt "pocisku", dlatego w praktyce morskiej nacisk kładzie się na stabilizację i osłonięcie butli w czasie podnoszenia.

Odpowiedź "koszem transportowym" jest właściwa, ponieważ kosz (klatka) to sztywna konstrukcja przeznaczona do bezpiecznego przenoszenia kilku butli jednocześnie. Zwykle ma płytę podłogową, przegrody separujące, zabezpieczenia przed wypadnięciem oraz punkty podczepienia do zawiesi dźwigu. Dzięki temu:

  • butle są unieruchomione i nie "pracują" względem siebie,
  • ładunek ma przewidywalny środek ciężkości i lepiej zachowuje pion,
  • zmniejsza się ryzyko uderzenia butli o burty lub elementy konstrukcji statku,
  • łatwiej jest bezpiecznie odłożyć i później dodatkowo zamocować ładunek na pokładzie.

Odpowiedź "siatką transportową" jest nieprawidłowa, bo siatka nie zapewnia sztywnego prowadzenia ładunku i słabo chroni zawory przed uderzeniem. Dodatkowo ładunek może się przechylać, a butle mogą ocierać się i zmieniać położenie podczas podnoszenia.

Odpowiedzi "pojedynczo podwieszone na zawiesiu linowym" oraz "pojedynczo podwieszone na zawiesiu łańcuchowym" także są nieprawidłowe w typowej praktyce bezpieczeństwa: pojedyncze podwieszenie zwiększa wrażliwość na balans, a kontakt zawiesia z butlą może sprzyjać przesunięciom i uderzeniom. Na statku dodatkowym czynnikiem są ruchy jednostki i udary podczas operacji, co potęguje ryzyko. Z tego powodu kosz transportowy jest rozwiązaniem preferowanym jako stabilne i ochronne podczas transportu na pokład.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kosz transportowy (klatka) to sztywna stalowa konstrukcja do przenoszenia butli dźwigiem lub wózkiem. Ma dno, przegrody i zabezpieczenia przed wypadnięciem oraz punkty podczepienia zawiesi. Jego celem jest stabilizacja i ochrona butli, zwłaszcza zaworów, w trakcie załadunku na pokład.
Butle zawierają gaz pod ciśnieniem, więc uszkodzenie zaworu lub upadek może spowodować gwałtowne uwolnienie gazu. Taka butla może zachowywać się jak niekontrolowany "pocisk". Dlatego liczy się nie tylko podniesienie ładunku, ale jego osłonięcie i unieruchomienie w czasie transportu na pokład.
Siatka jest elastyczna i nie stabilizuje butli tak jak konstrukcja sztywna. W praktyce oznacza to większą podatność na przechył, kołysanie i uderzenia o elementy statku. Siatka słabo chroni zawór i nie ogranicza wzajemnego przemieszczania się butli, co zwiększa ryzyko uszkodzeń podczas operacji dźwigowych.
W typowej praktyce bezpieczeństwa przy transporcie morskim unika się pojedynczego podwieszenia butli, bo ładunek łatwo traci stabilność i może uderzyć o burtę lub nadbudówkę. Dodatkowo zawiesie może się przemieszczać po powierzchni butli. Bezpieczniejsze jest użycie kosza, który zapewnia sztywne prowadzenie i osłonę.
W kontekście butli kluczowe jest unieruchomienie i osłona, a nie sam rodzaj zawiesia. Zarówno łańcuch, jak i lina przy pojedynczym podwieszeniu mogą powodować brak stabilności i ryzyko uderzeń. Kosz transportowy ogranicza te zagrożenia, bo "zamienia" kilka pojedynczych, ruchomych elementów w jeden stabilny ładunek.
Po odstawieniu ładunku należy zapobiec przemieszczaniu się butli wskutek kołysania jednostki. Stosuje się mocowanie do punktów stałych (np. pasami lub łańcuchami) oraz ustawienie w sposób stabilny, najlepiej w koszu/klatce. Ważne jest też, by chronić zawory przed uderzeniem i nie dopuszczać do tarcia o krawędzie konstrukcji.
Prawidłowe użycie oznacza: butle stoją stabilnie, są oddzielone przegrodami lub ogranicznikami, a elementy zabezpieczające (np. bramki/rygle) są zamknięte. Zawiesie dźwigu jest podczepione do przewidzianych punktów, a podnoszenie odbywa się pionowo i płynnie. Nie powinno być możliwości wypadnięcia lub przechyłu butli.
Typowe błędy to: wybór elastycznych siatek zamiast sztywnych koszy, podwieszanie pojedynczych butli bez stabilizacji, niedocenianie ryzyka uszkodzenia zaworu oraz brak uwzględnienia kołysań statku. Często myli się też "dopuszczalne" z "bezpieczne" – praktyka morska preferuje rozwiązania minimalizujące skutki uderzeń i upadku.
Klasa 2 obejmuje gazy (sprężone, skroplone lub rozpuszczone pod ciśnieniem). W praktyce oznacza to podwyższone wymagania dotyczące obchodzenia się z ładunkiem: zabezpieczenia przed uszkodzeniem, kontroli stanu opakowań i mocowania. Przy butlach szczególnie ważna jest ochrona armatury i zapewnienie stabilnego transportu podczas załadunku.
Skup się na logice bezpieczeństwa: co stabilizuje ładunek, co chroni zawór i co ogranicza uderzenia podczas podnoszenia. Warto przećwiczyć rozróżnianie rozwiązań sztywnych (kosz/klatka) od elastycznych (siatka, pojedyncze podwieszenie). Ucz się też typowych zagrożeń na morzu: kołysanie, ograniczona przestrzeń i ryzyko kolizji z konstrukcją.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Siatki i pojedyncze zawiesia zwiększają ryzyko przechyłu i uderzeń."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Żeglugi z 1974 r., Dz.U. 1974 nr 9 poz. 55.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu bezpieczeństwa prac ładunkowych na statku (podnoszenie i transport ładunków)
  • Instrukcje/zarządzenia armatorskie i procedury BHP dotyczące transportu butli na jednostce
  • Dokumentacja producentów koszy/klatek do transportu butli (zasady użytkowania, dopuszczalne obciążenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego