CaO (tlenek wapnia, wapno palone) w metalurgii i odlewnictwie jest przede wszystkim topnikiem zasadowym. Oznacza to, że jego zadaniem nie jest dostarczanie pierwiastków stopowych ani bezpośrednie "ulepszanie" składu metalu, lecz kształtowanie żużla i ułatwienie usuwania zanieczyszczeń z kąpieli.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "naprowadzenia nowego żużla"?
Dodatek CaO sprzyja powstaniu (wytworzeniu) nowej warstwy żużla na powierzchni ciekłego metalu. Taki żużel wiąże zanieczyszczenia i produkty reakcji (m.in. tlenki), a jako lżejszy od metalu unosi się na powierzchni. Warstwa żużla ma też funkcję ochronną: ogranicza kontakt ciekłego metalu z atmosferą i zmniejsza straty ciepła.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "nawęglenia ciekłego metalu" – nawęglanie wymaga dodatków będących źródłem węgla (np. materiałów węglowych). CaO nie dostarcza węgla, więc nie może realizować tego celu.
- "odtlenienia ciekłego metalu" – odtlenianie prowadzi się typowo dodatkami o silnym powinowactwie do tlenu (np. aluminium, krzem, mangan). CaO pełni rolę topnika i składnika żużla, a nie klasycznego odtleniacza kąpieli metalicznej.
- "uzupełnienia niedoboru Cr" – uzupełnienie chromu wymaga dodatków stopowych zawierających chrom. CaO nie jest nośnikiem Cr, więc nie może podnieść jego zawartości w metalu.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się procesy typu nawęglanie/odtlenianie/dodatki stopowe, sprawdź, czy dodawana substancja faktycznie jest źródłem danego pierwiastka lub reaguje w sposób charakterystyczny dla odtleniaczy. Dla CaO kluczowe hasło to: topnik → żużel.
