Pytanie dotyczy doboru narzędzia, które pozwoli w dłuższym okresie (rok) monitorować samodzielność uczestnika w otwartym środowisku, po treningu ukierunkowanym na samodzielne dotarcie do placówki. W praktyce terapeuty zajęciowego kluczowe jest dopasowanie skali do tego, co ma być mierzone: podstawowa samoobsługa (ADL), bardziej złożone czynności potrzebne do życia w społeczności (IADL) czy funkcje poznawcze.
Odpowiedź "Lawtona" jest właściwa, ponieważ skala Lawtona (IADL) służy do oceny instrumentalnych czynności dnia codziennego, czyli takich aktywności, które warunkują samodzielne funkcjonowanie poza domem: organizowanie spraw, korzystanie z usług, załatwianie codziennych potrzeb i poruszanie się w środowisku w celu realizacji zadań. To właśnie ten poziom funkcjonowania jest najbliższy ocenie samodzielności w społeczności, o którą chodzi w opisie sytuacji.
Odpowiedź "Barthel" jest nieadekwatna, bo indeks Barthel koncentruje się głównie na podstawowych ADL (np. jedzenie, toaleta, ubieranie, transfer, podstawowa mobilność). Jest bardzo przydatny w rehabilitacji i opiece medycznej, ale nie obejmuje wielu złożonych aktywności typowych dla samodzielnego funkcjonowania w środowisku.
Odpowiedź "Katza" również dotyczy przede wszystkim podstawowych ADL i jest narzędziem bardziej "zero-jedynkowym" w ocenie niezależności w samoobsłudze. Może nie wychwycić subtelnych zmian w samodzielności w życiu społecznym w perspektywie rocznej.
Odpowiedź "Folsteina" (MMSE) służy do przesiewowej oceny funkcji poznawczych (m.in. orientacji, pamięci, uwagi). Wynik MMSE może tłumaczyć trudności w uczeniu się trasy, ale nie jest skalą oceniającą samodzielność poruszania się ani wykonywanie czynności funkcjonalnych w środowisku.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się funkcjonowanie w społeczności (sprawy, zakupy, korzystanie z usług, samodzielne organizowanie dnia), zwykle celuje się w IADL. Gdy mowa o samoobsłudze i podstawowej sprawności, częściej pasują skale ADL. Gdy pytanie dotyczy orientacji i pamięci, rozważ narzędzia poznawcze.
