Warystor (najczęściej MOV – metal-oxide varistor) jest elementem nieliniowym, którego rezystancja zależy od przyłożonego napięcia. W praktyce oznacza to, że dla napięć roboczych ma bardzo dużą rezystancję (płynie prąd upływu), natomiast gdy napięcie wzrośnie do poziomu zadziałania, element zaczyna przewodzić znacznie mocniej, a prąd rośnie bardzo stromo. Dzięki temu warystor ogranicza amplitudę przepięcia, "ściągając" je do poziomu bezpieczniejszego dla układu.
Poprawny wykres warystora jest więc rozpoznawalny po kilku cechach:
- Nieliniowość: brak zależności liniowej prądu od napięcia.
- Stromizna po przekroczeniu pewnego napięcia: mały wzrost napięcia powoduje duży wzrost prądu.
- Symetria dla obu polaryzacji (w typowych warystorach MOV): podobne zachowanie dla dodatnich i ujemnych napięć, co odróżnia go od klasycznej diody.
Odpowiedzi niepoprawne w tego typu zadaniach zwykle przedstawiają charakterystyki innych elementów:
- Rezystor – wykres liniowy przechodzący przez początek układu współrzędnych (prawo Ohma). Taki kształt nie pokazuje efektu "zadziałania" i ograniczania przepięcia.
- Dioda prostownicza – wyraźnie niesymetryczna: w jedną stronę po przekroczeniu progu przewodzi, w drugą blokuje (poza niewielkim prądem wstecznym). To nie pasuje do typowego warystora.
- Dioda Zenera – również niesymetryczna: ma próg w kierunku przewodzenia jak dioda oraz "kolano" przebicia w kierunku zaporowym. Warystor nie jest opisywany takim jednym, polaryzacyjnym progiem przebicia, tylko ogólną, dwukierunkową nieliniowością.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: warystor = element do przepięć = nieliniowy, zwykle dwukierunkowy wykres z gwałtownym wzrostem prądu po przekroczeniu napięcia. To pozwala szybko odróżnić go od elementów stricte jednokierunkowych.
