KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 14.
Choroba grzybowa objawiająca się zamianą kłosa pszenicy ozimej w czarną masę zarodników (czarny "pył") na plewach i plewkach, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Głownia pyłkowa powoduje, że kłos jest ciemnobrunatny/czarny i wypełniony masą zarodników widocznych jako czarny "pył".
Fuzarioza kłosów typowo daje bielenie kłosa i jasny (różowo‑pomarańczowy) nalot, a rdza i mączniak dotyczą głównie liści i mają inną barwę objawów.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "głownia pyłkowa", ponieważ ta choroba prowadzi do zniszczenia tkanek kłosa i zastąpienia ich przez masę czarnych zarodników. W praktyce polowej widać kłosy ciemnobrunatne lub czarne, a po naruszeniu osłon pojawia się charakterystyczne "pylenie" (czarny proszek zarodników). Taki objaw jest kluczowy diagnostycznie i odróżnia głownię od większości innych chorób kłosa.

Odpowiedź "fuzarioza kłosów" jest nieprawidłowa w tym opisie, bo fuzarioza zwykle objawia się bieleniem kłosów (całych lub fragmentów) oraz występowaniem białego/różowego/pomarańczowego nalotu grzybni na kłoskach i plewkach. Zamiast czarnego "pyłu" dominują jasne przebarwienia i naloty, a skutkiem może być także gorsza jakość ziarna.

Odpowiedź "rdza zbożowa" jest błędna, ponieważ rdze tworzą przede wszystkim rdzawe, brunatne lub żółtawe skupienia zarodników (pustule) głównie na liściach i źdźbłach, a nie zamieniają kłosów w czarną masę zarodników.

Odpowiedź "mączniak prawdziwy" także nie pasuje: typowy jest białawy, mączysty nalot na liściach i pędach, a nie czernienie i pylenie na kłosie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się "czarny pył" i "kłos zamieniony w masę zarodników", najczęściej chodzi o choroby z grupy głowni. Jeśli dominuje bielenie i różowawy/łososiowy nalot na kłosie – to typowy trop w kierunku fuzariozy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Głownia pyłkowa to choroba grzybowa, która niszczy kłos i zastępuje jego tkanki masą czarnych zarodników. Rozpoznasz ją po ciemnobrunatnych/czarnych kłosach oraz "pyleniu" czarnego proszku (zarodników) po dotknięciu lub pęknięciu osłon.
Czarny "pył" oznacza nagromadzenie ciemnych zarodników i rozpad tkanek kłosa, co jest typowe dla głowni. Fuzarioza kłosów daje zwykle bielenie kłosa i jasny, często różowo‑pomarańczowy nalot grzybni, a nie czarne, pylące skupienia.
Najczęściej obserwuje się bielenie całego kłosa lub jego fragmentów, żółknięcie plewek oraz biały, różowy lub pomarańczowy nalot na kłoskach i plewkach. Ziarniaki mogą być zdeformowane, drobne, a choroba pogarsza jakość plonu.
Typowo nie. Rdza zbożowa objawia się rdzawymi lub brunatnymi skupieniami zarodników (pustulami) głównie na liściach i źdźbłach. Nie zamienia kłosa w czarną masę zarodników i nie daje efektu czarnego "pylenia" charakterystycznego dla głowni.
Najłatwiej zauważyć je na liściach i pochwach liściowych jako biały, mączysty nalot grzybni. Objawy na kłosie nie mają postaci czarnego pyłu. Jeśli opis dotyczy czernienia i pylących zarodników na kłosie, bardziej pasuje głownia niż mączniak.
Objawy są najbardziej widoczne w okresie kłoszenia i kwitnienia, gdy porażone kłosy wykształcają masę zarodników zamiast normalnych kłosków i ziarna. Wtedy rośliny z chorymi kłosami łatwo zauważyć podczas lustracji łanu.
Często myli się głownię z fuzariozą przez skupienie się wyłącznie na tym, że "coś jest nie tak z kłosem". Pomaga zasada: fuzarioza = bielenie i różowawy nalot, głownia = czarne pylące zarodniki. Błędem jest też przenoszenie objawów z liści na kłos.
Najpierw ustal miejsce objawu: kłos (plewy, plewki, kłoski) czy liście. Choroby kłosa często wpływają bezpośrednio na ziarno i wygląd kłosa (bielenie, naloty, pylenie). Choroby liści zwykle tworzą plamy, naloty lub pustule na blaszkach liściowych.
W praktyce ochrona przed głowniami opiera się głównie na profilaktyce, zwłaszcza na zaprawianiu materiału siewnego i stosowaniu zdrowego ziarna. Oprysk nalistny wykonywany później zwykle nie rozwiązuje problemu, bo infekcja związana jest z materiałem siewnym i rozwojem rośliny.
Ucz się "pakietami objawów": kolor (biały/różowy/czarny), miejsce (liść czy kłos), forma (nalot, plamy, pylenie) i faza rozwojowa rośliny. Korzystaj z atlasów chorób i zdjęć porównawczych, a do każdego patogenu dopisz typową metodę ochrony (np. zaprawa vs zabieg T3).
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Głownia pyłkowa powoduje, że kłos jest ciemnobrunatny/czarny i wypełniony masą zarodników widocznych jako czarny "pył"."

Źródła:

  • Wikipedia: "Głownia pyląca pszenicy (Ustilago tritici)" – opis objawów i cyklu rozwojowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C5%82ownia_pyl%C4%85ca_pszenicy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Fuzarioza kłosów" – opis typowych objawów na kłosach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Fuzarioza_k%C5%82os%C3%B3w (dostęp: 2026-02-27)
  • Syngenta Polska: materiał doradczy o fuzariozie kłosów (objawy: bielenie kłosa, różowy/pomarańczowy nalot), https://www.syngenta.pl/ (wyszukiwarka serwisu: "fuzarioza kłosów objawy") (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Atlas chorób i szkodników zbóż (materiały dydaktyczne z ochrony roślin)
  • Wytyczne integrowanej ochrony roślin dla zbóż (materiały doradcze)
  • Encyklopedia/atlas chwastów, chorób i szkodników roślin uprawnych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego