KWALIFIKACJA SPO5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 3.
Chory po udarze mózgu jest niezdolny do wykonywania precyzyjnych ruchów. Zaburzenie to nosi nazwę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Apraksja to zaburzenie wykonywania celowych, wyuczonych czynności i precyzyjnych ruchów mimo zachowanej siły mięśniowej i rozumienia polecenia.
"Afazja" dotyczy mowy, "splątanie" – świadomości i orientacji, a "demencja" – uogólnionego otępienia, nie selektywnie planowania ruchu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "niezdolny do wykonywania precyzyjnych ruchów" po udarze pasuje do apraksji, czyli zaburzenia planowania i realizacji wyuczonych, celowych czynności. W praktyce osoba może mieć trudność z wykonaniem sekwencji ruchów (np. użyciem sztućców, zapięciem guzików, uczesaniem się), mimo że rozumie polecenie i nie musi mieć istotnego niedowładu. Kluczowe jest to, że problem dotyczy organizacji czynności (programu ruchowego), a nie samej siły czy wytrzymałości mięśni.

Odpowiedź "afazji" jest nieprawidłowa, bo afazja oznacza zaburzenia językowe (mówienia, rozumienia, nazywania, powtarzania). Udar często powoduje afazję, ale opis w pytaniu dotyczy ruchów precyzyjnych, a nie komunikacji słownej.

Odpowiedź "splątania" również nie pasuje: splątanie to stan zaburzeń świadomości, uwagi i orientacji (np. co do miejsca, czasu, sytuacji), zwykle z chaotycznym myśleniem. Może wpływać na wykonanie poleceń, ale nie jest to specyficzne zaburzenie planowania czynności ruchowych.

Odpowiedź "demencji" (otępienia) jest błędna, ponieważ demencja to przewlekłe, postępujące lub utrwalone uogólnione pogorszenie funkcji poznawczych (pamięć, myślenie, orientacja, funkcje wykonawcze), które wpływa na wiele obszarów życia. Choć w demencji mogą występować trudności praktyczne, pytanie wskazuje na selektywny deficyt w zakresie precyzyjnych ruchów typowy dla apraksji.

Wskazówka dla opiekunki środowiskowej: przy podejrzeniu apraksji pomaga komunikacja prosta, instruktaż krok po kroku, pokazanie czynności, ograniczenie bodźców rozpraszających oraz zapewnienie czasu. Warto obserwować, czy podopieczny lepiej radzi sobie po demonstracji niż po samej instrukcji słownej i przekazać takie informacje osobom prowadzącym rehabilitację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Apraksja to zaburzenie wykonywania celowych, wyuczonych czynności (planowania i organizacji ruchu) mimo że osoba rozumie polecenie i może mieć zachowaną siłę mięśniową. Po udarze objawia się np. trudnością w ubieraniu, jedzeniu sztućcami czy myciu zębów.
Apraksja dotyczy czynności ruchowych (programowania i sekwencji ruchów), a afazja dotyczy języka (mówienia, rozumienia, nazywania). Po udarze mogą współistnieć, ale opis problemów z precyzyjnymi ruchami wskazuje bardziej na apraksję niż na afazję.
W apraksji problemem nie jest sama siła mięśni, tylko "plan" wykonania czynności w mózgu. Osoba potrafi poruszać ręką, ale ma trudność z ułożeniem ruchów w prawidłową sekwencję lub z doborem właściwego gestu do zadania, szczególnie na polecenie.
Często widać trudności w czynnościach dnia codziennego: użycie sztućców, zapinanie guzików, wiązanie sznurowadeł, obsługa szczoteczki do zębów czy ubieranie. Podopieczny może wykonywać ruchy "nie po kolei" albo używać przedmiotów w nietypowy sposób.
Nie. Splątanie to zaburzenie świadomości i uwagi (dezorientacja, chaos myślenia), a apraksja to specyficzne zaburzenie wykonywania wyuczonych czynności. W splątaniu trudności są bardziej ogólne i zmienne, natomiast w apraksji mogą być stałe i dotyczą konkretnych działań.
Demencję podejrzewa się, gdy pogorszenie obejmuje wiele funkcji poznawczych (np. pamięć, orientację, myślenie, ocenę sytuacji) i utrzymuje się przewlekle, wpływając szeroko na samodzielność. Apraksja może być bardziej wybiórcza: główny problem to wykonanie czynności, a nie globalne otępienie.
Pomaga: pokazywanie czynności (modelowanie), dzielenie zadania na krótkie kroki, używanie prostych komunikatów, zapewnienie czasu i spokoju oraz ograniczenie rozpraszaczy. Dobre jest też przygotowanie otoczenia (wszystko pod ręką) i stały schemat dnia.
Częsty błąd to utożsamienie trudności w czynnościach z "brakiem chęci" albo z samym niedowładem. Inny błąd to automatyczne wybieranie afazji, bo jest popularnym skutkiem udaru. Warto patrzeć: czy osoba rozumie polecenie i czy problem dotyczy sekwencji czynności.
Tak, bo zaburzenia planowania czynności mogą zwiększać ryzyko wypadków: niewłaściwe użycie sprzętów kuchennych, problemy z higieną, ubieraniem czy przyjmowaniem posiłków. Opiekunka powinna nadzorować czynności ryzykowne, stosować proste instrukcje i porządkować przestrzeń.
Utrwal definicje i "słowa klucze": apraksja = wykonanie wyuczonych czynności/ruchów; afazja = język; splątanie = świadomość i orientacja; demencja = globalne otępienie. Ćwicz rozpoznawanie na krótkich opisach przypadków i kojarz objaw z właściwym terminem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Apraksja to zaburzenie wykonywania celowych, wyuczonych czynności i precyzyjnych ruchów mimo zachowanej siły mięśniowej i rozumienia polecenia."

Źródła:

  • MSD Manuals (Professional/Consumer) – hasło dotyczące apraksji (Apraxia) oraz powiązanych zaburzeń neurologicznych, https://www.msdmanuals.com/ (wyszukiwanie hasła: "apraxia") – dostęp 2026-03-02
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – informacje edukacyjne o zaburzeniach neurologicznych i afazji; materiał porównawczy do różnicowania pojęć, https://medlineplus.gov/aphasia.html – dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – hasło "Apraksja" (definicja i podstawowe rozróżnienie), https://pl.wikipedia.org/wiki/Apraksja – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Polskojęzyczne kompendia/poradniki o następstwach udaru (część: zaburzenia poznawcze i wykonawcze)
  • Materiały edukacyjne o różnicach między afazją, apraksją i agnozją (neurologopedia/neuropsychologia)
  • MSD Manuals (rozdziały o zaburzeniach funkcji poznawczych i wyższych czynności korowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego