KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 15.
Chrząszcz podłużnie owalny (do 2,5 mm) koloru czarnego, mieniący się na zielono i niebiesko, uszkadzający pąki rzepaku, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Słodyszek rzepakowy to bardzo mały chrząszcz (ok. 2–2,5 mm), zwykle czarny z metalicznym, zielono‑niebieskim połyskiem, żerujący w pąkach rzepaku. Pozostałe propozycje nie pasują: chowacz to ryjkowiec, gnatarz to błonkówka, a mszyca ma miękkie ciało i nie jest chrząszczem.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "chrząszcz podłużnie owalny (do 2,5 mm), czarny, mieniący się na zielono i niebiesko, uszkadzający pąki rzepaku" odpowiada słodyszkowi rzepakowemu. To typowy szkodnik roślin kapustowatych, a w praktyce szczególnie rzepaku, rozpoznawany po:

  • bardzo małych rozmiarach (kilka milimetrów),
  • owalnym, zwartym ciele chrząszcza,
  • metalicznie połyskującym ubarwieniu (zielono‑niebieski połysk na czarnym tle),
  • żerowaniu w pąkach kwiatowych, co prowadzi do ich uszkadzania i osłabienia kwitnienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Chowacz brukwiaczek" jest ryjkowcem (chrząszcz z wyraźnym ryjkiem), zwykle większym i inaczej zbudowanym niż mały, błyszczący słodyszek; rozpoznanie po "metalicznie mieniącym się, bardzo małym chrząszczu w pąkach" nie pasuje do typowego obrazu tego szkodnika.
  • "Gnatarz rzepakowiec" należy do błonkówek; szkodliwość wiąże się głównie z larwami przypominającymi gąsienice i z innym typem uszkodzeń niż klasyczne żerowanie małego chrząszcza w pąkach.
  • "Mszyca kapuściana" to pluskwiak o miękkim ciele, tworzący kolonie na roślinach i wysysający soki. Mszyce nie są chrząszczami, nie mają twardych pokryw ani metalicznego połysku typowego dla słodyszka.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach opisowych najczęściej kluczowe są 2–3 cechy diagnostyczne (tu: chrząszcz + 2,5 mm + metaliczny połysk + pąki rzepaku). Jeśli jedna z opcji należy do innej grupy (mszyca, błonkówka), to zwykle sygnał, że nie pasuje do opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Słodyszek rzepakowy to drobny chrząszcz szkodnik rzepaku i innych kapustowatych. Charakterystyczne cechy to mały rozmiar (kilka mm), owalne ciało oraz czarne ubarwienie z metalicznym, zielono‑niebieskim połyskiem. Dorosłe osobniki często spotyka się na pąkach i kwiatach.
Owady wgryzają się do pąków, aby pobierać pokarm i dostać się do pyłku. Takie żerowanie mechanicznie niszczy delikatne tkanki pąka, co może ograniczać rozwój kwiatów i zawiązywanie łuszczyn. Skutkiem są straty plonu, zwłaszcza przy silnym nasileniu w fazie pąkowania.
Najprościej po budowie: chowacz jest ryjkowcem, zwykle ma wyraźnie wydłużony "ryjek" (przedłużoną głowę) i inny kształt ciała. Słodyszek jest bardziej owalny, bardzo mały i często metalicznie połyskuje. W zadaniach egzaminacyjnych "ryjek" to mocna wskazówka na chowacze.
Mszyce to pluskwiaki o miękkim ciele, żyjące w koloniach i wysysające soki roślinne. Nie mają twardych pokryw jak chrząszcze i zwykle nie są metalicznie błyszczące. Objawy to m.in. deformacje, lepka spadź i osłabienie roślin, a nie "gryzienie" pąków przez twardego chrząszcza.
Największe znaczenie ma okres przed kwitnieniem, gdy rośliny są w fazie pąkowania. Wtedy chrząszcze migrują na rzepak i intensywnie żerują na pąkach. W praktyce kluczowe jest regularne monitorowanie w tym okresie, bo właśnie wtedy uszkodzenia pąków mogą być najbardziej dotkliwe.
Typowe są uszkodzone, nadgryzione pąki oraz pąki, które zasychają lub opadają. Przy silnym nasileniu widać spowolnienie rozwoju pędów kwiatostanowych i nierównomierne kwitnienie. Często można też bezpośrednio zauważyć drobne, ciemne, błyszczące chrząszcze na pąkach.
Nie, mechanizm szkód jest inny. Gnatarz (błonkówka) jest kojarzony głównie z larwami żerującymi na liściach, które mogą je "szkieletować". Słodyszek natomiast jest chrząszczem uszkadzającym pąki kwiatowe. Na egzaminie warto łączyć szkodnika z organem rośliny: pąki vs liście.
Lustrację wykonuje się regularnie w fazie pąkowania, sprawdzając pąki i kwiatostany oraz liczbę chrząszczy na roślinach. Pomocne jest potrząsanie roślinami nad jasną tacką, aby owady spadły i dały się policzyć. Najważniejsza jest systematyczność i porównywanie wyników w czasie.
Najczęściej ignorują informację "chrząszcz" i wybierają mszycę, bo jest znana z kapustowatych. Drugi błąd to mylenie podobnych nazw (chowacz/słodyszek/gnatarz) bez sprawdzenia cech kluczowych: rozmiaru i metalicznego połysku. Warto najpierw ustalić grupę owada, dopiero potem gatunek.
Ucz się "pakietami": nazwa szkodnika → grupa (chrząszcz/mszyca/błonkówka) → organ rośliny atakowany → typowe objawy. Pomaga atlas zdjęć i krótkie fiszki z 2–3 cechami diagnostycznymi. Na testach czytaj uważnie słowa-klucze: "chrząszcz", "pąki", "metaliczny połysk".
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Słodyszek rzepakowy to bardzo mały chrząszcz (ok. 2–2,5 mm), zwykle czarny z metalicznym, zielono‑niebieskim połyskiem, żerujący w pąkach rzepaku."

Źródła:

  • EPPO Global Database – Brassicogethes aeneus (syn. Meligethes aeneus), strona gatunku (opis, roślina żywicielska, znaczenie gospodarcze): https://gd.eppo.int/taxon/MELIAE
  • Wikipedia (pl) – "Słodyszek rzepakowy" (opis wyglądu i żerowania; do wstępnej orientacji): https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C5%82odyszek_rzepakowy

Materiały:

  • Klucze i atlasy do rozpoznawania szkodników roślin uprawnych
  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin (monitoring, progi szkodliwości)
  • Karty agrofagów/encyklopedie internetowe instytutów badawczych i baz EPPO

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego